Δεν περίμενε κάποιος να ζει σήμερα η χώρα σε ρυθμούς εκλογών, αλλά και έξι στους δέκα να προτιμούν θάλασσα και να αγνοούν κάλπη, δεν το λες και συνηθισμένο. Δεν γνωρίζω αν κάπου εκεί θα είναι το ποσοστό της αποχής, όμως θα με εξέπληττε θετικά εάν δεν κάναμε νέο ρεκόρ σε αυτές τις ευρωεκλογές.
Θα εξηγήσω τους λόγους που συνηγορούν στο αυξημένο ποσοστό αποχής και τις επιπτώσεις από κάτι τέτοιο, αφού όμως θέσω υπόψη δυο στοιχεία. Πρώτον ότι το μεγαλύτερο ποσοστό αποχής σε ευρωεκλογές καταγράφηκε τον Ιούνιο του 2009 με λίγο πάνω από 47%. Δεύτερον ότι το μεγαλύτερο ποσοστό αποχής σε εθνικές εκλογές καταγράφηκε πέρσι με λίγο πάνω από 46%.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς αναλυτών, ειδικών, δημοσκόπων και κομματικών στελεχών το ποσοστό της σημερινής αποχής αναμένεται να ξεπεράσει αυτά τα νούμερα, ενώ ορισμένοι την υπολογίζουν μέχρι και στο 60% (οι έξι στους δέκα που είπαμε).
Λογικά θα αδιαφορούσα για την αποχή, διότι δεν είναι στη λογική μου. Έχει εκλογές, ψηφίζω. Το έχω απολύτως ξεκάθαρο μέσα μου. Ωστόσο, όταν η αποχή, αυτή η έκφραση αδιαφορίας, ωχαδελφισμού, άντε και απέχθειας, παράγει πολιτικό αποτέλεσμα, δεν μπορεί κανείς να αδιαφορεί. Προφανώς και αυτό δεν δίνει χαρακτήρα πολιτικής στάσης στην αποχή. Ούτε για αστείο.
Τι καθορίζει ένα τόσο υψηλό ποσοστό αποχής; Τα ποσοστά των κομμάτων, που επηρεάζονται δυσανάλογα συνήθως. Διότι εκείνοι που επιλέγουν να απέχουν δεν είναι συνήθως αναλογικά μοιρασμένοι ανάμεσα στα κόμματα. Έτσι κάποιοι ευνοούνται, άλλοι πλήττονται. Ποιοι; Θα δείξει. Οι εκτιμήσεις ότι ευνοείται το κυβερνών κόμμα ή το πρώτο κόμμα είναι έωλες. Όπως έωλη είναι και η εκτίμηση ότι ΝΔ, ΚΚΕ και με παραδοχές το ΠΑΣΟΚ, έχουν ισχυρή βάση παραδοσιακών ψηφοφόρων και άρα μεγαλύτερο μέρος των οπαδών τους θα πάει σήμερα στις κάλπες. Όπως αμφίβολη είναι η εκτίμηση ότι τα υπόλοιπα κόμματα θα αντιμετωπίσουν πρόβλημα, επειδή έχουν ψηφοφόρους με πιο "χαλαρή" στάση, κάποιοι απολιτίκ, άλλοι νέους κτλ.
Πιστεύω ότι μέχρι να δούμε τα αποτελέσματα ουδείς μπορεί να κάνει πρόβλεψη πώς και ποιους επηρέασε το ενδεχόμενο ρεκόρ αποχής. Θα είναι ένα από τα ζητούμενα απόψε, αφότου κλείσουν οι κάλπες. Πάντως, προκύπτουν σενάρια, σύμφωνα με τα οποία μπορεί να διαμορφωθούν καταστάσεις τις οποίες δεν πρόβλεψαν οι δημοσκοπήσεις. Δηλαδή, μικρά κόμματα των οποίων οι ψηφοφόροι επέλεξαν να συμμετέχουν στις ευρωεκλογές μπορεί κάλλιστα εκεί που δεν είχαν τύχη να εκλέξουν ευρωβουλευτή τελικά να το καταφέρουν. Ή επίσης μπορεί η μεγάλη αποχή να καθορίσει ποιος θα είναι δεύτερος, τη διαφορά με τον πρώτο, την επίτευξη ή μη του στόχου του πρώτου, αλλά και το πιο σημαντικό τον αριθμό των ευρωβουλευτών που θα εκλέξει κάθε κόμμα.
Αυτό το τελευταίο ας το κρατήσουν όλοι, επειδή κυκλοφορούν διάφορα σενάρια, με αρκετές όμως υποσημειώσεις και το εύρος του αριθμού των ευρωβουλευτών που εκλέγει κάθε κόμμα είναι πολύ μεγάλο. Για παράδειγμα μπορεί να είναι πιο πιθανό η ΝΔ, με βάση τα δημοσκοπικά ευρήματα να εκλέγει 7 ή 8 ευρωβουλευτές, όμως δεν είναι καθόλου απίθανο ούτε το 9, ούτε το 6.
Όλα αυτά όμως βασίζονται σε ένα και μόνο δεδομένο: Το ρεκόρ αποχής.
Αν κάτι συνιστά κοινό αφήγημα όλων των κομμάτων στις φετινές ευρωεκλογές (ναι υπάρχει τέτοιο), είναι η ανάγκη για συμμετοχή των πολιτών. Πέρα από τη νομιμοποίηση (πολιτική και κοινωνική) που φέρνει η αυξημένη συμμετοχή, υπάρχει και η στρέβλωση στην έκφραση του εκλογικού σώματος, η οποία αφήνει περιθώρια αμφισβητήσεων, ερμηνειών, αυθαιρεσιών, αμφιβολιών κτλ., που φέρνει η αυξημένη αποχή.
Τα κόμματα δεν απευθύνουν τυχαία έκκληση για συμμετοχή στις ευρωεκλογές. Αντιλήφθηκαν ότι επίκειται μεγάλη αποχή. Δεν το κάνουν επειδή θέλησαν να δώσουν ενδιαφέρον στις ευρωεκλογές ή για τις εντυπώσεις αλλά για πολύ πιο σοβαρούς λόγους. Διότι όπως προανέφερα ελλοχεύει ο κίνδυνος ενός πολιτικού στραπάτσου για όλους, αλλά κι ενός πολιτικού φιάσκου στην Ευρώπη.
Θεωρώ ότι αν η επιστολική ψήφος ήταν πιο διαδεδομένη θα έσωζε την παρτίδα. Την επόμενη φορά πιστεύω ότι εκείνοι που θα επιλέξουν αυτή τη μέθοδο ψηφοφορίας θα είναι πολλαπλάσιοι και η αποχή θα περιοριστεί. Μέχρι τότε όμως;
Στις σημερινές ευρωεκλογές όλα συνηγορούν υπέρ της αποχής. Η χαλαρή ψήφος ειδικά σε έναν κόσμο που δεν έχει πεισθεί για τη σπουδαιότητα των ευρωεκλογών και συνεπώς της ΕΕ στην καθημερινότητά του και στα προβλήματά του, ο διαρκώς αυξανόμενος ευρωσκεπτικισμός για τον οποίο υπεύθυνο εν πολλοίς ή εν ολίγοις είναι το... διευθυντήριο των Βρυξελλών, οι αλλεπάλληλες εκλογικές μάχες αφού σε έναν χρόνο οι πολίτες κλήθηκαν να ψηφίσουν πολλές φορές (δυο για εθνικές εκλογές, μια για αυτοδιοικητικές, που είχαν και δεύτερη Κυριακή και μία τώρα), η εικόνα που έχει καλλιεργηθεί για τους ευρωβουλευτές και τον ρόλο τους (πολλοί ακόμα θεωρούν ότι αυτοί λύνουν το πρόβλημα της ζωής τους με τις δικές μας ψήφους), η προεκλογική εκστρατεία η οποία περιορίστηκε σε μεγάλο βαθμό στα εγχώρια ζητήματα κι όχι στα ευρωπαϊκά και βέβαια οι καιρικές συνθήκες που δημιούργησαν το άδικο δίλημμα "παραλία ή κάλπη". Ως γνωστόν είμαστε λαός με μεγάλη αγάπη στη θάλασσα και παράδοση στη... ναυτοσύνη, βοήθειά μας.
Οπότε η αποψινή βραδιά θα είναι πολύ ενδιαφέρουσα σε πολιτικά συμπεράσματα και σε απολιτίκ, κι έτσι ακόμα κι όσοι απείχαν από τις κάλπες θα αποκτήσουν ενδιαφέρον για τα αποτελέσματα. Έχει κι αυτό τη γοητεία του, όπως και οι προβληματισμοί που θα γεννήσει. Το θέμα είναι ότι δεν γεννήθηκαν οι πραγματικοί προβληματισμοί για την αποχή και για το μέλλον της ΕΕ εγκαίρως και με πειστικό τρόπο, ούτε έγινε αντιληπτό το μεγάλο διακύβευμα των ευρωεκλογών, που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή καθενός μας. Έμεινε κι αυτό για την επόμενη μέρα ως ακόμα μια κουβέντα "πάνω από τα καμμένα", από εκείνες που συνηθίσαμε πια στη χώρα μας να κάνουμε.
Σε όσους επιμένουμε να ασκούμε το εκλογικό μας δικαίωμα ανελλιπώς, καλό βόλι. Στους υπόλοιπους καλό μπάνιο, καλή Κυριακή και καλά κρασιά...