Η ιστορία του σύγχρονου Ελληνικού Κράτους, από την Επανάσταση του 1821, είναι γεμάτη από πολέμους και εμφύλιες συρράξεις αλλά κατά την άποψη μου η σημαντικότερη και αυτή που καθόρισε την πορεία της χώρας μέχρι της μέρες μας είναι η μάχη των Δεκεμβριανών.
Στις 4 Δεκεμβρίου 1944 ένοπλα τμήματα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, μαζί με ατάκτους στην συντριπτική τους πλειοψηφία οπαδούς του ΚΚΕ, επιτέθηκαν ανοίγοντας πυρ κατά αστυνομικών σταθμών, με σκοπό να εξουδετερώσουν τις αστυνομικές δυνάμεις και να ελέγξουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της Αθήνας προκειμένου να καταλάβουν εν τέλει διά των όπλων την εξουσία. Είχαν προηγηθεί τις προηγούμενες δύο ημέρες σοβαρά επεισόδια, με σοβαρότερα εκείνα στην Πλατεία Συντάγματος, κατά την διάρκεια διαδήλωσης που είχε οργανώσει το ΚΚΕ, ως απάντηση στο τελεσίγραφο της νόμιμης Κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου για τον αφοπλισμό των δυνάμενων του ΕΛΑΣ. Στα επεισόδια στο Σύνταγμα βρήκαν τον θάνατο 30 άνθρωποι και τραυματίστηκαν περίπου 150, στη συντριπτική του πλειονότητα διαδηλωτές αλλά και κάποιοι χωροφύλακες.
Μέχρι σήμερα δεν έχει εξακριβωθεί, ούτε πρόκειται ποτέ να μάθουμε με βεβαιότητα, ποιος άρχισε πρώτος τους πυροβολισμούς, με την κάθε πλευρά να επιρρίπτει την ευθύνη στους αντιπάλους της.
Κατά τις πρώτες μέρες της σύγκρουσης οι δυνάμεις που είχε υπό τις διαταγές της η νόμιμη ελληνική κυβέρνηση, περιλάμβαναν την εμπειροπόλεμη, αλλά ελλιπούς συνθέσεως, 3ης Ορεινή Ταξιαρχία με Διοικητή τον Συνταγματάρχη Θρασύβουλο Τσακαλώτο, γνωστή και ως Ταξιαρχία Ρίμινι, η οποία υποστηριζόταν από 200 περίπου Βρεττανούς αλεξιπτωτιστές και από 300 άνδρες της (τότε) Βασιλικής Χωροφυλακής που στρατοπέδευαν στο Στρατόπεδο Μακρυγιάννη, ενώ οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ μαζί με τους ατάκτους ανέρχονταν σε 18.000 έως 20.000 χιλιάδες.
Δεδομένης της αριθμητικής υπεροπλίας των επιτιθεμένων στις 12-13 Δεκεμβρίου ο χώρος που έλεγχε η νόμιμη Ελληνική Κυβέρνηση είχε περιοριστεί σε ένα νοητό τρίγωνο που σχηματιζόταν από το ξενοδοχείο Μ. Βρετανία, το Κολωνάκι και το Μέγαρο Μαξίμου.
Ενδεικτικό της τραγικής κατάστασης στην οποία είχαν περιέλθει οι κυβερνητικές δυνάμεις είναι ότι σε σύσκεψη που έγινε αργά το βράδυ της 12ης Δεκεμβρίου στο ξενοδοχείο Μ. Βρετανία στο οποίο έδρευε η Ελληνική Κυβέρνηση, ο έχων την στρατιωτική διοίκηση Βρετανός Στρατηγός Σκόμπι διέταξε την εγκατάλειψη του κέντρου των Αθηνών και την σύμπτυξη όλων των δυνάμεων προς τον Πειραιά.
Στο σημείο εκείνο καταλυτική ήταν η άρνηση του Συνταγματάρχη Τσακαλώτου να εκτελέσει την διαταγή, δηλώνοντας ότι οι άνδρες του θα παραμείνουν στη θέση τους και θα υπερασπιστούν το κέντρο των Αθηνών, το οποίο την στιγμή εκείνη αποτελούσε ουσιαστικό το ελεύθερο Ελληνικό Κράτος. Κατόπιν της άρνησης του Τσακαλώτου, ο Στρατηγός Σκόμπι ανακάλεσε την απόφαση του και μετά την έλευση ισχυρών Βρετανικών ενισχύσεων, τις αμέσως επόμενες ημέρες, η πλάστιγγα έγειρε εντέλει υπέρ των κυβερνητικών δυνάμεων. Η γενναία στάση του Τσακαλώτου, αν και αναφέρεται σε κάποια ιστορικά συγγράμματα, ποτέ δεν έτυχε της δημοσιότητας και της αναγνώρισης που της άξιζε, γιατί στα χρόνια μετά τον εμφύλιο και κυρίως στα χρόνια μετά την μεταπολίτευση, οι νικητές του εμφυλίου διακατέχονταν από ένα σύμπλεγμα ενοχής απέναντι στους ηττημένους.
Η ιστορία των Δεκεμβριανών είναι ίσως από τις ελάχιστες περιπτώσεις στις οποίες η ιστορία δεν γράφτηκε από τους νικητές αλλά από τους ηττημένους, και οι ηττημένοι θέλησαν παντί τρόπω να εξαλείψουν από την συλλογική μνήμη τα γεγονότα του δραματικού Δεκεμβρίου του 1944, όταν και προσπάθησαν δια της βίας να ανατρέψουν τη νόμιμη κυβέρνηση και να καταστήσουν την χώρα ένα κομμουνιστικό προτεκτοράτο, όπως συνέβη με τις χώρες της ανατολικής Ευρώπης μετά τον Β` Π.Π.
Έχει ειπωθεί από πολλούς ότι, ανεξαρτήτως του αποτελέσματος της μάχης των Δεκεμβριανών, η Ελλάδα θα παρέμενε στη δυτική σφαίρα επιρροής, αφού έτσι είχε συμφωνηθεί στην περίφημη «συμφωνία της χαρτοπετσέτας», όταν οι Τσώρτσιλ και Στάλιν έγραψαν με κυνικό τρόπο πάνω σε μία χαρτοπετσέτα τα ποσοστά επιρροής των Δυτικών και Σοβιετικών στις χώρες της Ευρώπης μετά τον πόλεμο.
Διαφωνώ κάθετα. Η ιστορία δεν γράφεται με «what if ?» και ουδείς μπορεί να πει με βεβαιότητα τι θα είχε συμβεί στη χώρα εάν το αποτέλεσμα της μάχης ήταν διαφορετικό. Άλλωστε ενδεικτικό της πρόθεσης του ΚΚΕ να καταλάβει την εξουσία ήταν και το γεγονός ότι ενάμιση χρόνο μετά επανέλαβε εκ νέου την ένοπλη δράση και οδήγησε τη χώρα σε έναν τριετή αδελφοκτόνο εμφύλιο με χιλιάδες θύματα και από τις δύο πλευρές.
Σε κάθε περίπτωση, όλα τα ανωτέρω αναφέρονται όχι με ρεβανσιστική διάθεση αλλά χάριν της ιστορικής δικαιοσύνης, άλλωστε τα 80 χρόνια που έχουν περάσει από τότε, έχουν καταλαγιάσει τα πάθη. Απόδειξη γι` αυτό είναι ότι η χώρα κυρίως από τη Μεταπολίτευση και μετά βιώνει τη δημοκρατικότερη περίοδο της ιστορίας της. Να μην λησμονούμε λοιπόν ότι υπεύθυνες για το επίτευγμα αυτό είναι οι αστικές δυνάμεις, οι νικητές της μάχης των Δεκεμβριανών, οι οποίοι αναγνώρισαν και στους ηττηθέντες αντιπάλους τους ίδια και ίσα δικαιώματα σε μία Δημοκρατία δυτικού τύπου, κάτι που είναι σίγουρο ότι δεν θα είχε συμβεί εάν το αποτέλεσμα ήταν αντίστροφο.
* Ίσως ο καλύτερος τίτλος στο παρόν είναι ο τίτλος του βιβλίου του γνωστού αριστερού συγγραφέα Τάκη Λαζαρίδη και συγκρατούμενου του Νίκου Μπελογιάννη: «Ευτυχώς ηττηθήκαμε σύντροφοι»