Η προηγούμενη Δευτέρα σημαδεύτηκε από την επίσκεψη του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, στην Κεντρική Μακεδονία. Σε Ημαθία, Πιερία και Θεσσαλονίκη ο κ. Μητσοτάκης εγκαινίασε, παρέδωσε και υπέγραψε μείζονα έργα υποδομής, τα οποία επί χρόνια περίμενε η τοπική κοινωνία.
Το κλίμα ήταν πανηγυρικό και είχε κάθε λόγο να είναι. Δεν εγκαινιάζεται κάθε μέρα ένα νέο Μουσείο και μάλιστα στη Βεργίνα, εφάμιλλο με εκείνο της Ακρόπολης, όπως το χαρακτήρισε και δικαίως ο περιφερειάρχης, Απόστολος Τζιτζικώστας. Ούτε αποκαθίσταται νωρίτερα μάλιστα από το συμβατικό χρονοδιάγραμμα η μεγαλύτερη γέφυρα (Γέφυρα Αλιάκμονα) της οδικής ραχοκοκαλιάς της χώρας, του ΠΑΘΕ. Και προφανώς δεν υπογράφονται, ειδικά για τη Θεσσαλονίκη, κάθε μέρα συμβάσεις 373 εκατομμυρίων ευρώ για ένα πρωτοποριακό έργο, όπως αυτό της αναβάθμισης του ανατολικού τμήματος της περιφερειακής οδού.
Θα μείνω στο τελευταίο. Το Fly Over, για να κάνουμε μια μικρή αναδρομή, μπήκε στη δημόσια συζήτηση μόλις το 2017. Δεν είναι από τα έργα που συζητούνται ως ιδέες και ωριμάζουν επί δεκαετίες, για να καταστούν έως και παρωχημένα όταν υλοποιηθούν τελικά (αν υλοποιηθούν).
Είναι ένα νέο έργο, που έμοιαζε άπιαστο όνειρο όταν ανακοινώθηκε και αντιμετωπίστηκε μέχρι και με χλεύη από πολλούς. Άνοιξε με τον... θεσσαλονικιώτικο τρόπο έτσι η κουβέντα για έναν άλλο τρόπο βελτίωσης των συνθηκών της πανθομολογουμένως ανεπαρκούς και κορεσμένης περιφερειακής οδού Θεσσαλονίκης. Βελτίωση που υπενθυμίζω είναι αίτημα της τοπικής κοινωνίας εδώ και δεκαετίες. Όσα και τα χρόνια, που αναλωθήκαμε σε ομολογουμένως φαραωνικά σχέδια, όπως εκείνο του εξωτερικού περιφερειακού δακτυλίου, ο οποίος εγκαταλείφθηκε, καθώς με την οικονομική κρίση να ονειρεύεσαι έργα τριπλάσιου προϋπολογισμού από το Fly Over ήταν μάταιο.
Πιθανώς ο εξωτερικός περιφερειακός δακτύλιος να ήταν μια πιο ευκταία λύση στα προβλήματα κορεσμού της εσωτερικής περιφερειακής οδού. Με τις υποθέσεις και τα λόγια όμως δεν γίνεται έργο. Θυμίζω ότι και για το συγκεκριμένο σχέδιο υπήρχαν πάρα πολλές ενστάσεις. Περισσότερες από αυτές που εκφράζονται για το Fly Over. Έτσι κι αλλιώς πάντα κάποιοι θα είναι υπέρ μιας παρέμβασης και κάποιοι άλλοι εναντίον. Όσο μεγαλύτερο και σπουδαιότερο είναι το έργο, τόσο μεγαλύτερες είναι οι αντιθέσεις και οι αντιπαραθέσεις. Η ουσία είναι η αποφασιστικότητα και η αποτελεσματικότητα της διοίκησης να υλοποιήσει το έργο. Εκεί κρίνονται όλα και στη διασφάλιση των αναγκαίων πόρων.
Και η αποφασιστικότητα και αποτελεσματικότητα που δείχνει μέχρι τώρα για το συγκεκριμένο έργο η κυβέρνηση είναι υποδειγματική.
Μέσα σε εντυπωσιακά λίγα χρόνια έγιναν οι προμελέτες, αποφασίστηκε η μέθοδος κατασκευής (ΣΔΙΤ), διασφαλίστηκαν οι πόροι, έγινε ο διαγωνισμός, υπάρχει ανάδοχος κοινοπραξία και υπογράφηκε η σύμβαση. Χωρίς να περάσει καμιά δεκαετία με μπλα μπλα...
Για να έχουμε μια εικόνα της αναβάθμισης της ανατολικής περιφερειακής οδού που προωθείται, πέρα από την εντυπωσιακή στα σχέδια υπερυψωμένη γέφυρα (το Fly Over καθαυτό), προβλέπεται συνολική παρέμβαση σε 13 χιλιόμετρα της περιφερειακής από το νοσοκομείο "Παπαγεωργίου" μέχρι τον κόμβο Κ12, στη συμβολή της περιφερειακής με την εθνική οδό Θεσσαλονίκης – Μουδανιών.
Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών που ανέλαβε να υλοποιήσει το έργο κάνει λόγο για "τη μεγαλύτερη εναέρια οδό στην Ελλάδα, ένα πρωτοποριακό έργο μήκους 13 χιλιομέτρων, με εννέα ανισόπεδους κόμβους, τέσσερα χιλιόμετρα εναέριας οδού, δηλαδή συνεχόμενης γέφυρας 'Flyover', δέκα νέες γέφυρες και τρεις νέες σήραγγες που θα αποσυμφορήσει την υφιστάμενη περιφερειακή, η οποία εφεξής θα έχει πιο τοπικά - πιο αστικά χαρακτηριστικά". Και σημειώνει πως "πρόκειται για το πρώτο οδικό έργο ΣΔΙΤ που θα κατασκευασθεί στη χώρα και ένα από τα μεγαλύτερα υπό κατασκευή έργα στη Θεσσαλονίκη τα επόμενα χρόνια".
Τώρα γιατί ορισμένοι κρέμασαν πλερέζες μόλις ανακοινώθηκε ότι προχωράει το έργο είναι κάτι που προσωπικά με ξεπερνάει. Όσες αντιρρήσεις και να έχει κάποιος για σειρά ζητημάτων, είναι αυτονόητο ότι μια τέτοιου μεγέθους και σημασίας παρέμβαση προφανώς δεν είναι τέλεια σχεδιασμένη και προφανώς θα διαταράξει τη βόλεψή μας. Ασχέτως αν βολευτήκαμε και εξοικειωθήκαμε ακόμη και με την απαράδεκτη κατάσταση που επικρατεί ολοένα και περισσότερες μέρες το χρόνο στην περιφερειακή οδό.
Φαντάζομαι ότι στο πλαίσιο της εκπόνησης των οριστικών μελετών θα συζητηθούν όλες οι ενστάσεις και κάποια ζητήματα θα λυθούν, άλλα πάλι όχι. Η πράξη θα δείξει. Μόνο να υπάρχει πράξη κι όχι απραξία, στην οποία επίσης εθιστήκαμε και βολευτήκαμε δεκαετίες τώρα στη Θεσσαλονίκη...
Τι περιμένουμε στο εξής χρονικά για το συγκεκριμένο έργο; Μετά την υπογραφή της σύμβασης την προηγούμενη Δευτέρα αρχίζει η εκπόνηση των οριστικών μελετών. Από την αρχή του 2023 θα στηθούν εργοτάξια, τα οποία δεν θα εμπλέκονται στην κυκλοφορία, για τις διερευνητικές εργασίες, που περιλαμβάνουν και τις κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στη διάρκεια της κατασκευής και μια σειρά άλλων δεδομένων αναγκαίων να ληφθούν υπόψη κατά την υλοποίηση του έργου. Όλα αυτά τα προκαταρκτικά θα διαρκέσουν από έξι μήνες μέχρι ένα χρόνο. Στην καλύτερη περίπτωση οι κατασκευαστικές εργασίες επί της περιφερειακής οδού θα ξεκινήσουν μετά το καλοκαίρι του 2023. Συνεπώς, για να έχουν όλοι μια καλύτερη εικόνα θα πρέπει να περιμένουν τις επιπτώσεις στις καθημερινές μετακινήσεις στην περιφερειακή οδό (και σε όλη την πόλη) σχεδόν από το 2024 και για τα επόμενα χρόνια μέχρι το τέλος του 2026 (η περίοδος κατασκευής υπολογίζεται σε περίπου τρία χρόνια).
Να γίνει τέτοιο έργο χωρίς να διαταραχθεί η καθημερινότητά μας είναι αδύνατο. Όταν μάλιστα μιλάμε για παρέμβαση στην περιφερειακή οδό είναι δεδομένο ότι οι επιπτώσεις συνολικά στο κυκλοφοριακό της Θεσσαλονίκης θα είναι σημαντικές. Και θα υπάρξουν και περιβαλλοντικές επιπτώσεις, τις οποίες δεν θα πρέπει να παραβλέψει κάποιος. Αντιθέτως, πρέπει να δώσουμε πολύ μεγάλη προσοχή κι όχι να μείνουμε στη βελτίωση των περιβαλλοντικών δεικτών μετά την έναρξη λειτουργίας του έργου. Δεν είναι λογικό να καταστρέψουμε το περιβάλλον με την υπόσχεση ότι μετά θα είναι καλύτερο...
Από την άλλη, αξίζει τον κόπο η όποια ταλαιπωρία (τριετής και βάλε πιθανώς) ως προς το τελικό αποτέλεσμα, που θα είναι μια νέα συνθήκη μετακίνησης στην πιο κομβική οδική αρτηρία της Θεσσαλονίκης;
Μένω σε αυτά που υπόσχεται η κυβέρνηση ως αποτέλεσμα της αλλαγής στο τοπίο των μετακινήσεων:
-Η πρόσβαση από τη μια άκρη του πολεοδομικού συγκροτήματος στην άλλη (Ευκαρπία – Καλαμαριά) θα γίνεται πιο εύκολα.
-Γρήγορη και ασφαλής πρόσβαση από και προς τους πιο κρίσιμους προορισμούς (ΠΑΘΕ, Εγνατία Οδός, αεροδρόμιο ¨Μακεδονία", Χαλκιδική).
-Πολύ πιο εύκολη πρόσβαση στη Θεσσαλονίκη από τις γειτονικές πόλεις (Σέρρες, Γιαννιτσά, Κιλκίς, Κατερίνη).
-Το Fly Over θα εξυπηρετεί 10.000 οχήματα την ώρα ανά κατεύθυνση, προσφέροντας στους οδηγούς μετακινήσεις σε πιο σταθερούς χρόνους και με οικονομία.
-Η δυνατότητα του σημερινού δρόμου είναι 5.000 οχήματα την ώρα ανά κατεύθυνση, ενώ το 2030 εκτιμάται ότι θα είναι 7.500 οχήματα την ώρα ανά κατεύθυνση.
Το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών περιλαμβάνει, πέρα από την ταχεία και ασφαλή παράκαμψη του αστικού ιστού της Θεσσαλονίκης, και οφέλη στην αύξηση της οδικής ασφάλειας λόγω μείωσης του αριθμού ατυχημάτων (ο δείκτης θνησιμότητας στην περιφερειακή οδό Θεσσαλονίκης είναι 12 φορές μεγαλύτερος σε σχέση με την Αττική), περιβαλλοντική αναβάθμιση της ευρύτερης περιοχής Θεσσαλονίκης με τη μείωση του όγκου των οχημάτων που κυκλοφορούν στο κέντρο της πόλης και την αύξηση της μέσης ταχύτητας των οχημάτων που ακολουθούν διαδρομές εκτός κέντρου, βελτίωση στο τουριστικό προϊόν λόγω βελτίωσης της προσβασιμότητας στο αεροδρόμιο και τη Χαλκιδική και δραστική μείωση του χρόνου και του κόστους μεταφορών και αύξηση της ανταγωνιστικότητας ιδίως του δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα της οικονομίας της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης.
Στη διάρκεια κατασκευής του έργου (τέσσερα έτη) θα απασχοληθούν περισσότεροι από χίλιοι εργαζόμενοι κι αυτή δεν είναι διόλου αμελητέα παράμετρος, πλην όμως αναμενόμενη όταν μιλάμε για έργο υποδομής.
Και παρότι πρόκειται για έργο ΣΔΙΤ, ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, έχει δεσμευτεί ότι δεν πρόκειται να έχει διόδια.
Ενώ με τη σύμβαση που υπογράφηκε εξασφαλίστηκε η συντήρηση και λειτουργία του έργου για τα 26 χρόνια μετά την ολοκλήρωσή του.
Όταν λοιπόν μπουν στη ζυγαριά τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του συγκεκριμένου έργου είναι μάλλον εύκολο αντικειμενικά να αποφασίσουμε ως κοινωνία εάν το θέλουμε ή όχι...
Η ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών (Κώστας Καραμανλής και Γιώργος Καραγιάννης) μπορεί να υπερηφανεύεται ότι σχεδίασε από το μηδέν το Fly Over και μέσα σε λιγότερο από τρία χρόνια ωρίμασε το έργο μελετητικά, βρήκε χρηματοδότηση μέσω της απόφασης να κατασκευαστεί με τη μέθοδο ΣΔΙΤ, το δημοπράτησε και το συμβασιοποίησε. Το είπε με μια φράση ο κ. Καραγιάννης: "Το Fly Over μελετήθηκε, χρηματοδοτήθηκε και συμβασιοποιείται εξ ολοκλήρου από την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Είναι ένα έργο με τη σφραγίδα του Κυριάκου Μητσοτάκη".
Κάποιους κι αυτή η αναφορά θα τους ενοχλήσει, αλλά να κλείνω τα μάτια στην πραγματικότητα δεν είναι συνήθειά μου. Ούτε είναι σωστό να αποφεύγουμε να αποδώσουμε τα εύσημα εκεί που πρέπει, παρότι το κάνω με εξαιρετική φειδώ. Θεωρώ υποχρέωσή μου να το κάνω, παρακολουθώντας επί δεκαετίες τα έργα υποδομής της Θεσσαλονίκης. Δεν πρόκειται για... λιβάνισμα, αν και διάφοροι ευφάνταστοι και κακεντρεχείς θα έχουν την ευκαιρία να με χαρακτηρίσουν "φιλοκυβερνητικό" ή ακόμη χειρότερα.
Το θεωρώ υποχρέωσή μου επειδή χαίρομαι που ένα τόσο σημαντικό έργο για τη Θεσσαλονίκη δρομολογήθηκε και αρχίζει να υλοποιείται. Δεν συμβαίνει κάθε μέρα. Αν θα μείνω στο τέλος με τη χαρά θα το δείξει η πορεία... Να προεξοφλώ όμως ένα κακό τελικό αποτέλεσμα ή να προδικάζω κάτι τέτοιο δεν είναι στη νοοτροπία μου. Χαίρομαι που κάτι πηγαίνει καλά για την πόλη (τα τελευταία χρόνια και σε αυτή τη φάση) και εύχομαι να φτάσει στο τέλος του εγκαίρως. Από εκεί και πέρα τα υπόλοιπα θα κριθούν από το αποτέλεσμα...