Στην Αυστραλία τα μικρά παιδιά του δημοτικού έρχονται σε επαφές με δύσκολες για την ηλικία τους έννοιες μέσα από το παιχνίδι. Για παράδειγμα οι εξαγωγές, για τις οποίες μαθαίνουν εδώ και τέσσερις δεκαετίες μέσα από την προσαρμογή του επιτραπέζιου παιχνιδιού που στην Ελλάδα είναι γνωστό ως «Το φιδάκι». Επίσης, τα τελευταία χρόνια υπάρχουν ηλεκτρονικά παιχνίδια, μέσω των οποίων οι μαθητές της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης μαθαίνουν τις βασικές έννοιες και τον τρόπο λειτουργίας της οικονομίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι γίνονται επιχειρηματίες ή οικονομολόγοι.
Σημαίνει, όμως, ότι κάπου στον υπόλοιπο κόσμο έχουν πλήρως συνειδητοποιήσει ότι η «γλώσσα» της οικονομίας είναι εξίσου απαραίτητη και βασική για την εκπαιδευτική ανάπτυξη και ολοκλήρωση ενός ανθρώπου με τη γλώσσα που μιλάμε και γράφουμε, τα μαθηματικά, τη φυσική, την ιστορία, αλλά και τις ξένες γλώσσες που επίσης μαθαίνουμε από μικροί. Πρόκειται για βασικές γνώσεις οι οποίες θα συνοδεύουν όποιον τις αποκτήσει μέχρι το πέρας του βίου του, θα στηρίξουν τις διαχειριστικές αποφάσεις του στη ζωή και θα τον βοηθήσουν στη διαδικασία του επαγγελματικού προσανατολισμού. Φυσικά για την Ελλάδα, στα σχολεία της οποίας διδάσκονται και παρουσιάζονται πολλά και διαφορετικά αντικείμενα -ορισμένα αμφίβολης χρησιμότητας-, οι οικονομικές και επιχειρηματικές έννοιες, η ίδια η έννοια της αγοράς, είναι… εξορισμένες.
Διότι μέχρι να φτάσουν κάποιοι φοιτητές να φωνάζουν κούφια συνθήματα του τύπου «όχι στα μη κρατικά πανεπιστήμια», ενώ παράλληλα δεν διαμαρτύρονται ούτε για τον μεγάλο αριθμό των ημερών και εβδομάδων που κάθε χρόνο η σχολή τους βρίσκεται σε κατάληψη ούτε για τα μαθήματα που χάνουν, προηγήθηκε η καλλιέργεια μιας νοοτροπίας, σύμφωνα με την οποία τα πάντα στο δημόσιο είναι καλά -ακόμη και τα εμφανώς στραβά, απλώς πρέπει να διορθωθούν. Όπως και τα πάντα στον ιδιωτικό τομέα είναι στραβά κι ανάποδα. Ακόμη και το γεγονός ότι η μισή κοινωνία εργάζεται σε επιχειρήσεις, θεωρείται κάτι σαν «αναγκαίο κακό» του… συστήματος.
Σε αυτήν την πραγματικότητα η πρωτοβουλία του Συνδέσμου Εξαγωγέων (ΣΕΒΕ) να κτυπήσει την πόρτα των σχολείων της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για να ενημερώσει τους μαθητές για τις εξαγωγές, τις επιχειρήσεις και τις επαγγελματικές προοπτικές που προσφέρουν, μπορεί να θεωρηθεί πρωτοποριακή. Και γι’ αυτό άξια επαίνου. Όπως εντυπωσιακά προχωρημένη και θαρραλέα φαντάζει και η θετική ανταπόκριση της διοίκησης της εκπαίδευσης στη Θεσσαλονίκη να ανοίξει τις πόρτες των δημοσίων γυμνασίων και λυκείων, ώστε να πραγματοποιηθούν αυτές οι ενημερώσεις.
Το αποτέλεσμα της συγκεκριμένης πρωτοβουλίας του ΣΕΒΕ δεν μπορεί παρά να είναι -ως απόλυτο μέγεθος- περιορισμένο. Αλλά ακόμη κι αν ένα από τα παιδιά που παρακολούθησαν ή θα παρακολουθήσουν κάποια από αυτές τις ενημερώσεις αποκτήσει μια διαφορετική οπτική και ένα πρόσθετο κίνητρο στη ζωή του είναι κέρδος. Διότι -όπως μαθαίνουμε- στις παρουσιάσεις αυτές η διαδραστικότητα είναι έντονη. Τα παιδιά δεν ακούνε απλώς. Ρωτάνε κιόλας, για να λύσουν τις απορίες τους. Το ζήτημα είναι το πώς, με ποιον τρόπο, μέσω ποιας διαδικασίας η πρωτοβουλία ενός ιδιωτικού φορέα όπως ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων, που πρωτίστως καίγεται από την ανάγκη των μελών του να βρει στην αγορά εργαζομένους με χρήσιμα προσόντα, θα γενικευθεί και θα θεσμοθετηθεί από το ίδιο το υπουργείο Παιδείας. Όχι απαραίτητα μέσω ενός ακόμη μαθήματος -με βιβλία, ύλη, τεστ, εξετάσεις, βαθμολογία και τα σχετικά-, ώστε να περιληφθεί ως μία ακόμη παράγραφος στο βιβλίο εκσυγχρονισμού του γνωστικού αντικειμένου που παρέχουν τα δημόσια σχολεία, αλλά μέσω της ζωντανής επαφής με τους κατάλληλους ανθρώπους, αλλά και της βιωματικής ζώσας εμπειρίας.
Σήμερα οι Έλληνες μαθητές στα δημοτικά, στα γυμνάσια και στα λύκεια, πέρα από τα μαθήματά τους κάνουν διάφορες παράλληλες δραστηριότητες. Κυρίως, επισκέψεις σε μνημεία, μουσεία και άλλους οργανωμένους επιστημονικά χώρους, όπως είναι στη Θεσσαλονίκη το «Noesis», παρακολουθήσεις θεατρικών παραστάσεων και κινηματογραφικών προβολών, συμμετοχή σε αθλητικά δρώμενα και εθελοντικές πρωτοβουλίες, αλλά και ψυχαγωγικές εκδρομές. Πουθενά στην παλέτα αυτής της θεματολογίας δεν υπάρχει οτιδήποτε που να σχετίζεται με τον κόσμο της οικονομίας, της παραγωγής, του εμπορίου, των επιχειρήσεων.
Ούτε καν κάποια οργανωμένη εμπειρία από τον κόσμο της εργασίας, στον οποίον θα ενταχθούν τα επόμενα χρόνια για μια ολόκληρη ζωή. Πρόκειται ασφαλώς για ένα ζωτικό κενό, το οποίο θα πρέπει να καλυφθεί. Η χώρα γενικά και το εκπαιδευτικό σύστημα ειδικότερα βρίσκεται σε μεταβατική φάση. Αυτή τη συνθήκη την αναγνωρίζουν όλοι, ακόμη και αν οι προσεγγίσεις τους για την κατεύθυνση που πρέπει να πάρουν τα πράγματα και τις αλλαγές που επείγουν διαφέρει. Από τη Θεσσαλονίκη, τον ΣΕΒΕ και τη διεύθυνση εκπαίδευσης της περιοχής ξεκίνησε μια πρωτοβουλία, που καλό θα ήταν να καλλιεργηθεί και να επεκταθεί. Ως γνωστόν «πέτρα που κυλάει δεν χορταριάζει», άρα και καταστάσεις που εξελίσσονται έχουν προοπτικές. Διότι εάν το θέμα περιοριστεί σε κάποιες αποσπασματικές επισκέψεις στα σχολεία, απλά θα μαραζώσει και θα σβήσει μόλις οι εθελοντές και από τη μία και από την άλλη πλευρά… βαρεθούν ή τους προκύψουν άλλες επείγουσες προτεραιότητες.