Ένα από τα θέματα που συζητά αυτές τις ημέρες η Θεσσαλονίκη είναι η φημολογούμενη αλλαγή χρήσης στη γωνία της Αριστοτέλους με τη Μητροπόλεως, όπου μέχρι πρόσφατα λειτουργούσε το καφέ-μπαρ «Ολύμπιον», το οποίο φέρεται να δίνει τη θέση του στο αμερικανικής προελεύσεως διεθνώς γνωστό φαστφουντάδικο «McDonald's».
Σε περίπτωση που ισχύει η αλλαγή -λένε κάποιοι- θα υπάρξει υποβάθμιση του συγκεκριμένου σημείου, που βρίσκεται σε στρατηγικό σημείο του κέντρου της πόλης, τόσο λόγω του τρόπου λειτουργίας των ταχυφαγείων όσο και λόγω του συμβολισμού του «Ολύμπιον», που θεωρείται κομμάτι του κτηρίου που στεγάζει το φεστιβάλ κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Αδέλφια ψυχραιμία! Καμία «μαχαιριά» στον χαρακτήρα της Θεσσαλονίκης δεν δίνει το συγκεκριμένο γεγονός. Καμία «μουτζούρα» στο προφίλ της. Συνιστά απλώς το αποτέλεσμα των εξελίξεων τόσο του χαρακτήρα της πόλης όσο και της αγοράς.
Πριν, λοιπόν, αρχίσουμε να θρηνούμε ομαδικώς έξω από το «Ολύμπιον» καλό θα ήταν να έχουμε υπόψιν μας τα ακόλουθα:
Πρώτον, το καφέ-μπαρ «Ολύμπιον» ήταν μεν ένας καθ’ όλα αξιοπρεπής και καλόγουστος χώρος, στον οποίο πολλοί απολάμβαναν τον καφέ, το ποτό ή το φαγητό τους με θέα στην πλατεία Αριστοτέλους και το Ηλέκτρα Παλλάς, αλλά δεν χαρακτηρίστηκε ποτέ ούτε χώρος πολιτισμού, ούτε ως κάτι διαφορετικό απ’ ότι στην πραγματικότητα ήταν.
Δεύτερον, η σύνδεση του καφέ «Ολύμπιον» με το συγκρότημα κινηματογράφων «Ολύμπιον» και το Φεστιβάλ Κινηματογράφου αφορά… συγκατοίκηση και τίποτε περισσότερο. Μια συνύπαρξη από την οποία κερδισμένο έβγαινε μάλλον το καφέ – μπαρ λόγω ονόματος.
Τρίτον, η χωροταξική εξέλιξη της Θεσσαλονίκης και η βελτίωση της λειτουργικότητας του κέντρου της πόλης εξαιτίας του μετρό και της αστυνόμευσης της Τροχαίας, ευνοεί την επισκεψιμότητα του συγκεκριμένου σημείου, που τα επόμενα χρόνια θα είναι εκρηκτική και θα αφορά κατά κύριο λόγο τις νεότερες ηλικίες.
Τέταρτον, η τουριστική ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης, με τη θεαματική αύξηση των επισκεπτών στο κέντρο της πόλης, δημιουργεί ανάγκες που δεν υπήρχαν στον ίδιο βαθμό παλαιότερα. Σε αυτό το περιβάλλον τα διεθνή ταχυφαγεία ευνοούνται από τη ζήτηση και καταλαμβάνουν στρατηγικά σημεία των πόλεων. Αυτό συμβαίνει τουλάχιστον στις μεγάλες και πιο ιστορικές πρωτεύουσες και γενικότερα πόλεις της Ευρώπης.
Πέμπτον, ως απόρροια όλων αυτών η αγορά μετασχηματίζεται. Οι αξίες αυξάνονται και οι χρήσεις αλλάζουν, προκειμένου να ανταποκριθούν στις καινούριες ανάγκες. Άλλωστε στην πλατεία Αριστοτέλους, αλλά και ακριβώς απέναντι από το «Ολύμπιον», στο κάτω μέρος της οδού Μητροπόλεως, λειτουργούν στη σειρά δύο ταχυφαγεία, για τα οποία καμία συζήτηση δεν έχει γίνει. Το ίδιο ισχύει και στην απέναντι «όχθη» της πλατείας.
Τα πράγματα είναι απλά, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν να γίνουν πολύπλοκα. Οι εξελίξεις σε μια πόλη και σε μια αγορά είναι αναπόφευκτες. Το ζήτημα είναι εάν οι θεματοφύλακες των θεσμών ανταποκριθούν, ώστε να τηρηθούν κάποιοι βασικοί κανόνες. Κυρίως στην προσαρμογή μιας επιχείρησης αμερικάνικου στιλ -εν προκειμένω των «McDonald's»- στο αρχιτεκτονικό στιλ και στην αισθητική του κέντρου μιας βαλκανικής και συγχρόνως μεσογειακής και ταυτόχρονα κεντροευρωπαϊκής πόλης. Εάν κρίνουμε απ’ ό,τι συμβαίνει σε μεγάλες και δημοφιλείς πόλεις της Ευρώπης (Ρώμη, Παρίσι, Πράγα κλπ.) υπάρχει σαφής προσαρμογή του concept των ταχυφαγείων σε μια πιο ήπια, λιγότερο φανταχτερή και περισσότερη συμβατή με την εκάστοτε περιοχή και το γύρω περιβάλλον εικόνα. Αυτό ίσως να ακούγεται αυτονόητο, αλλά είναι υποχρέωση των αρμόδιων υπηρεσιών (δήμος, πολεοδομία κλπ.) να το διασφαλίσουν.
Ας μην ξεχνάμε ότι επί δεκαετίες σε κτήριο της πλατείας Αριστοτέλους, στη γωνία με τη λεωφόρο Νίκης, υπήρχε μια μεγάλη, φωτεινή και κατακόκκινη, πινακίδα φροντιστηρίου, που κάποτε είχε τοποθετηθεί με όλες τις προβλεπόμενες άδειες και μετά κανείς δήμαρχος ή άλλος παράγοντας επικαλούμενος αισθητικούς λόγους δεν μπορούσε να κατεβάσει. Χρειάζεται, λοιπόν, προσοχή για να υπάρξουν και να τηρηθούν προδιαγραφές. Κατά τα λοιπά ο χαρακτήρας (;) της Θεσσαλονίκης δεν βλάπτεται από τέτοιου είδους καταστάσεις. Άλλωστε την πόλη εδώ και χρόνια αντιπροσωπεύουν λιγότερο η τέχνη και το πνεύμα και περισσότερο η δήθεν ζωντάνια του κέντρου, μια κατάσταση στην οποία τόσο τα «McDonald's», όσο και η φωτεινή επώνυμη μπουτίκ που εδώ και λίγους μήνες λειτουργεί ακριβώς απέναντι από το «Ολύμπιον», κάτω από το Ηλέκτρα Παλλάς, εκεί που για δεκαετίες βρισκόταν το καφεζαχαροπλαστείο Plaisir, «κουμπώνουν» μια χαρά.
ΥΓ. Το να συζητάει η Θεσσαλονίκη για την τύχη του «Ολύμπιον» δεν είναι παράξενο. Το ίδιο συμβαίνει κάθε φορά που κάποιο επώνυμο πολυκατάστημα ή φαγάδικο εμφανίζεται στο κέντρο της πόλης. Το παράξενο, το μη φυσιολογικό και το ανησυχητικό είναι το ότι η Θεσσαλονίκη ΔΕΝ συζητάει άλλα ζητήματα, πολύ σοβαρότερα, τόσο θεσμικά και συμβολικά όσο και επί της ουσίας. Όπως για παράδειγμα η δυσκολία να εκλεγεί πρύτανης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο ή η δικαστική έκπτωση του εκλεγέντος μετά κόπων και βασάνων .