Σε μια εποχή κατά την οποία οι φυσικοί και άλλοι πόροι είτε δεν επαρκούν, είτε κοστίζουν ακριβά, στην Ελλάδα της… διαρκούς κρίσης και των επιδομάτων, ουδείς αναφέρεται στις έννοιες της περιστολής και της οικονομίας. Προφανώς σε μια χώρα… large όπως η δική μας, στην οποία κατοικούν κατά βάσιν αμέριμνοι άνθρωποι, καμία πρακτική που συνδέεται με την έννοια του περιορισμού δεν είναι ανεκτή. Τρομάζει και αυτούς που την εκφωνούν και αυτούς που την ακούνε.
Και τους πομπούς και τους δέκτες. Διότι (υποτίθεται ότι) υποβιβάζει το βιοτικό επίπεδο και επηρεάζει αρνητικά την ψυχολογία και τον συναισθηματικό κόσμο και το συλλογικό υποσυνείδητο της μεταμνημονιακής ελληνικής κοινωνίας. Μια ψυχολογία ούτως ή άλλως προβληματική, αφού είναι αφενός ασταθής -για ιστορικούς λόγους- και αφετέρου εύθραυστη -λόγω της αναξιοκρατίας που οι πολίτες δήθεν επιθυμούν, αλλά δεν τους εξασφαλίζει το κράτος!
Έτσι κι αλλιώς μια χώρα στην οποία το 50% του ΑΕΠ - πρακτικά ένα στα δύο ευρώ του πλούτου και του εισοδήματος που παράγεται- οφείλεται στο κράτος, διαθέτει εξ αυτού και μόνον του λόγου κρατικοδίαιτη οικονομία από την οποία επωφελούνται όλοι. Και όσοι τυχόν δεν επωφελούνται το επιδιώκουν, ώστε να καταστούν… ισότιμοι με τους υπόλοιπους. Ταυτόχρονα το απρόσωπο κράτος, στο οποίο κανείς από τους νεοέλληνες δεν αναγνωρίζει τον εαυτό του, αποτελεί τον εύκολο στόχο για όλα τα κακά της μοίρας μας.
Η απαγορευμένη λέξη
Είναι χαρακτηριστικό ότι τα τελευταία τρία χρόνια που οι τιμές στην ενέργεια έχουν ξεφύγει - με τις τιμές στο ηλεκτρικό ρεύμα, το πετρέλαιο, τη βενζίνη και το φυσικό αέριο να έχουν απογειωθεί σε σχέση με το 2021 λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και του μεταπανδημικού ανοίγματος της κοινωνίας και της παραγωγής- στην Ελλάδα κανείς δεν τολμάει να μιλήσει για την ανάγκη να κάνουν οι Έλληνες οικονομία. Στον φωτισμό, στη θέρμανση το χειμώνα, στη δροσιά το καλοκαίρι, στις μετακινήσεις με το ΙΧ, το οποίο πολλοί χρησιμοποιούν ακόμη και για να πάνε στο περίπτερο ή στο μίνι μάρκετ.
Αντίθετα, όταν ο μακαρίτης πρώην υπουργός Οικονομικών και πρώην πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Βουλής της Γερμανίας, Βόλφανγκ Σόιμπλε, απευθύνθηκε στους συμπατριώτες του συστήνοντάς τους για τον χειμώνα του 2023 -όταν οι τιμές του φυσικού αερίου είχαν εκτοξευθεί λόγω Ουκρανίας, ενώ υπήρχαν ερωτηματικά για την επάρκεια του λόγω των κυρώσεων της Ε.Ε. στη Ρωσία- να φορούν στο σπίτι ένα παραπάνω πουλόβερ, πολλοί στην Ελλάδα τον χλεύασαν. Διότι στη χώρα μας τέτοιου είδους «περιοριστικές» πρακτικές δεν γίνονται αποδεκτές. Μοιάζουν αδιανόητες. Σε αντιδιαστολή με παγκοσμίως πρωτότυπες ιδέες, όπως αυτή που επινόησε και εφάρμοσε η κυβέρνηση με την κάλυψη μέρους των λογαριασμών των σπιτιών από το δημόσιο ταμείο, που θεωρούνται σωστές και πρωτοποριακές.
Η εξοικονόμηση νερού
Η υπόθεση των μεγάλων ανατιμήσεων στην ενέργεια και της λειψυδρίας που τις τελευταίες ημέρες βρίσκεται με δραματικό τρόπο στην επικαιρότητα -μόλις χθες έγινε στο Μέγαρο Μαξίμου ευρεία σύσκεψη υπό τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κ. Χατζηδάκη- έχουν αναλογίες. Κυρίως στον τρόπο αντιμετώπισης των προβλημάτων που προκύπτουν, αλλά και σε σχέση με ενέργειες που παραλείπονται ως επουσιώδεις και κυρίως την εξοικονόμηση εκ μέρους νοικοκυριών, επιχειρήσεων και του κάθε πολίτη ξεχωριστά.
Για να μην πούμε το νερό… νεράκι. Ειδικότερα για τη λειψυδρία που «καίει» και λόγω καλοκαιριού, μόλις πριν από λίγες ημέρες η Ε.Ε. ζήτησε από τις χώρες-μέλη της να συμβάλουν στην εξοικονόμηση νερού σε ολόκληρη την Ένωση κατά τουλάχιστον 10% έως το 2030. Πρόκειται για ένα από τα κύρια συμπτώματα της κλιματικής αλλαγής, ως αποτέλεσμα μιας δύσκολης συνθήκης με δύο όψεις, στην οποία έχει βρεθεί ο πλανήτης - και η Ελλάδα: Αφενός τη μείωση των επιθυμητών βροχοπτώσεων -τα άγρια φαινόμενα τύπου Ντάνιελ είναι καταστροφικά-, αλλά και των περιορισμένων χιονοπτώσεων, εξαιτίας των οποίων έχει μειωθεί ο όγκος του νερού που αποθηκεύεται. Αφετέρου η αύξηση των αναγκών για νερό, όχι μόνο στην οικιακή κατανάλωση και στις επιχειρήσεις, αλλά κυρίως στην αγροτική παραγωγή, που λόγω της ξηρασίας χρειάζεται μεγαλύτερη υποστήριξη με ποτίσματα απ’ ότι στο παρελθόν.
Με βάση αυτή την εικόνα και τη δυσμενή προοπτική -η Ελλάδα είναι 19η στην κατάταξη του ΟΗΕ σχετικά με τις χώρες που κινδυνεύουν από τη λειψυδρία- κυβερνητικά όργανα συνεδριάζουν, η αυτοδιοίκηση κάθεται σε αναμμένα κάρβουνα, επιστημονικά συνέδρια οργανώνονται, καθηγητές προβαίνουν σε διαγνώσεις και προτάσεις για θεραπεία. Σύμφωνα με το υπουργείο Περιβάλλοντος η Ελλάδα χρειάζεται σχετικά σύντομα -ας πούμε κατ’ ανώτερον την επόμενη δεκαετία- επενδύσεις 10 δισ. ευρώ για να αποφύγει το σοκ και την πίεση της έλλειψης γλυκού νερού.
Η εξαίρεση της ΕΥΑΘ
Προφανώς καλώς συμβαίνουν όλα αυτά, ειδικά εάν όντως η χώρα «ξυπνήσει» εγκαίρως επί του ζητήματος και κάνει στην ώρα τους τις κατάλληλες κινήσεις. Διότι όσα προβλήματα και να έχει μια κοινωνία μάλλον το νερό είναι το πιο σημαντικό, αφού απειλεί όχι μόνο την ύπαρξη της ζωής, αλλά και το βιοτικό επίπεδο. Κανείς σήμερα στην Ελλάδα δεν μπορεί να φανταστεί τη ζωή του χωρίς τρεχούμενο νερό όλη την ημέρα. Οι κάπως μεγαλύτεροι σε ηλικία Θεσσαλονικείς θυμούνται τα καλοκαίρια στη δεκαετία του 1970 και του 1980, πριν γίνουν τα έργα για την υδροδότηση της πόλης από την Αραβησσό και -κυρίως- από τον Αλιάκμονα. Όταν η πόλη κυριολεκτικά είχε στεγνώσει και υπέφερε. Έμενε ώρες χωρίς νερό και οι κάτοικοι υποχρεούνταν, πέρα από το να χρησιμοποιούν συστηματικά τα ντεπόζιτα, να ξυπνούν μέσα στα μαύρα μεσάνυχτα για να κάνουν ένα μπάνιο.
Σε αυτό το περιβάλλον η έννοια της οικονομίας στην κατανάλωση νερού είναι μάλλον αυτονόητη. Μόνο που κανείς από τους αρμοδίους -πρωτίστως τους κυβερνητικούς που έχουν μείνει με τον μουτζούρη στο χέρι- δεν την λέει με την ένταση επαναλαμβανόμενου συνθήματος προς τα αφτιά των νεοελλήνων, μπας και πιάσει τόπο και υπάρξει αποτέλεσμα.
Εκτός ίσως από την άκρως επιστημονική και τεχνοκρατική έκφραση για «χρηστή διαχείριση» -την οποία πολλοί ακούνε, αλλά λίγοι κατανοούν τη σημασία της- οι λέξεις οικονομία και εξοικονόμηση δεν ακούγονται. Το «κάντε οικονομία στο νερό καθημερινά» είναι όπως φαίνεται κάπως βαρύ για να το κάνει κάποιος πολιτικός παράγων σύνθημα στα αφτιά των νεοελλήνων και προτροπή προς την κοινωνία.
Εξαίρεση, που ίσως επιβεβαιώνει τον κανόνα, αποτελεί η Εταιρεία Ύδρευσης Αποχέτευσης Θεσσαλονίκης, η οποία στις αρχές της εβδομάδας εξέδωσε μια ανακοίνωση με τίτλο «Τον νου μας στο νερό και αυτό το καλοκαίρι!», στην οποία καταγράφει απλές οδηγίες για εξοικονόμηση νερού στην καθημερινότητά μας. Πρόκειται ασφαλώς για χαμηλού ύφους και τόνου παρέμβαση - τι μπορεί να κάνει μόνη της μια εταιρεία; - στην οποία εξηγεί ότι τα φαινόμενα λειψυδρίας που βιώνουμε είναι ανησυχητικά και εκτός από τις επενδύσεις που πρέπει να χρηματοδοτηθούν και τα έργα που πρέπει να γίνουν για να συγκρατηθεί και να αντιστραφεί η κατάσταση, η επάρκεια του νερού είναι ως έναν βαθμό και… στο χέρι όλων των πολιτών, των κατοίκων της πόλης. Και παραθέτει ορισμένες αυτονόητες συμβουλές: από το να κλείνουμε τη βρύση όταν πλένουμε τα δόντια μας, να επισκευάζουμε τις διαρροές και να χρησιμοποιούμε κατά το δυνατόν έξυπνες συσκευές χαμηλής κατανάλωσης νερού, μέχρι το να βάζουμε πλυντήριο όταν είναι γεμάτο, να ποτίζουμε κήπους νωρίς το πρωί ή αργά το βράδυ για να μην εξατμίζεται το νερό, αλλά και να ξεχάσουμε το… λάστιχο για να πλένουμε αυλές, δρόμους, πεζοδρόμια και αυτοκίνητα. Λογικά πράγματα, που επιπλέον είναι απλά στην εφαρμογή τους. Αρκεί να γίνουν συνείδηση, κάτι δύσκολο εάν δεν υπάρξει… πλύση εγκεφάλου και αν οι κυβερνητικοί - με πρώτο και καλύτερο τον πρωθυπουργό - δεν κουραστούν να λένε για την ανάγκη «να κάνουμε οικονομία στο νερό», να το επαναλαμβάνουν και να οργανώνουν προωθητικές καμπάνιες για την εμπέδωσή του.
ΥΓ1: Στην πρόσφατη ενεργειακή κρίση ουδείς αρμόδιος, -δηλαδή κυβερνητικός- προέτρεψε τους Έλληνες να περιορίσουν την κατανάλωση. Να βρούνε τρόπους να κάνουν οικονομία. Να έχουν το νου τους στον διακόπτη και στη μάνικα. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός προτίμησε να θυσιάσει δημόσιους πόρους για να καλύψει μέρος από τους λογαριασμούς ρεύματος, αλλά δεν θέλησε παράλληλα να… ζορίσει τους καλομαθημένους πολίτες.
ΥΓ2: Αντίθετα στην περίοδο της πανδημίας του κορωνοϊού πολιτικά πρόσωπα με επιρροή στο κοινωνικό σώμα -Πρόεδρος της Δημοκρατίας, πρωθυπουργός, αρχηγοί των κομμάτων της αντιπολίτευσης, καθηγητές, γιατροί, καλλιτέχνες κλπ.- προσπάθησαν να πείσουν τον κόσμο να εμβολιαστεί δια του παραδείγματος. Εμβολιαζόμενοι οι ίδιοι σε απευθείας μετάδοση. Ίσως επειδή τα εμβόλια ήταν δωρεάν παροχή του κράτους, οπότε οι πολίτες «όφειλαν» να αντιληφθούν ότι κάποιος τους προσέχει. Για το καλό τους!