Όταν προ ημερών έγραψα ένα σημείωμα για τις σχέσεις ΗΠΑ και Γερμανίας, και κατά πόσο επηρεάζουν την ευρωπαϊκή οικονομία, μού είπε κάποιος φίλος ότι θέλει να ασχολούμαι με θέματα που ενδιαφέρουν άμεσα την ελληνική επικαιρότητα.
Φοβούμαι, πως αυτό ακριβώς δεν έχει κατανοηθεί. Ότι δεν ζούμε σε μια κοινωνία κλειστής οικονομίας -ούτε καν οι σοβιετικές χώρες, πλην ίσως της Αλβανίας, δεν μπόρεσαν να εφαρμόσουν την οικονομία της «αυτάρκειας»- και γι’ αυτό κάθε τι που συμβαίνει γύρω μας, επηρεάζει αμέσως ή εμμέσως τα ελληνικά πράγματα στο εσωτερικό της χώρας.
Στην ήδη παγκοσμιοποιημένη οικονομία, είναι το λιγότερο αφελής αυτός που υποστηρίζει ότι μπορεί μια χώρα να ακολουθήσει δικό της δρόμο. Και δεν παίζει κανένα ρόλο αν η χώρα έχει ισχυρή ή αδύναμη οικονομία. Ως εκ τούτου, η δική μας χώρα, ιδίως στην κατάσταση που βρίσκεται, αντιμετωπίζει με δραματικό τρόπο πολλές φορές τις έριδες των ισχυρών.
Μάλιστα δε, το σαφές γεωστρατηγικό πλεονέκτημα που έχουμε εκ της τοποθεσίας μας, αδιαφορώντας επί δεκαετίες να αξιοποιήσουμε επαρκώς, τείνει να καταστεί μειονέκτημα, λόγω του ότι μας… διεκδικούν πολλοί. Βρισκόμαστε μάλιστα ως «λάφυρο» και στη διαμάχη ΗΠΑ-Γερμανίας, και τούτο διότι ναι μεν ως ευρωπαϊκή χώρα είμαστε στην επιρροή των Γερμανών, ως μεσογειακή όμως, και δη της φλεγόμενης ανατολικής Μεσογείου, μας έχουν θέσει υπό την ομπρέλα τους οι ΗΠΑ. Και όλα αυτά, ίσως και χωρίς να ερωτηθούμε.
Η αντίθεση των ΗΠΑ με την Γερμανία δεν αποτελεί μυστικό. Σε παλαιότερο σημείωμά μου είχα αναφερθεί στον φόβο των ΗΠΑ περί μιας ενδεχόμενη συμμαχίας Γερμανίας-Ρωσίας, δημιουργίας μια δύναμης δηλαδή από την κεντρική Ευρώπη μέχρι λίγες δεκάδες μίλια από τις ΗΠΑ, στην Αλάσκα. Για όσους το αγνοούν, η Γερμανία αδιαφόρησε για τις αμερικανικές συστάσεις περί εξοβελισμού του ρωσικού φυσικού αερίου από την Ευρώπη και ήδη εδώ και λίγο καιρό λειτουργεί ο North Stream που μεταφέρει ρωσικό αέριο απευθείας στην Γερμανία μέσω Βαλτικής, οι ποσότητες του οποίου θα αυξηθούν κατόπιν αιτήματος της Γερμανίας, και για να προμηθεύεται και η Ολλανδία.
Το νέο γήπεδο έντασης μεταξύ ΗΠΑ-Γερμανίας είναι η Βαλκανική, την οποία για κάποιο διάστημα εγκατέλειψαν οι ΗΠΑ, λόγω της ενασχόλησής τους με εντάσεις σε πληθώρα περιοχών στην υφήλιο. Τώρα, αποφάσισαν να σταθούν εμπόδιο στα σχέδια ηγεμονισμού στα Βαλκάνια εκ μέρους της Γερμανίας, η οποία δεν φαίνεται να πτοείται και με την προχθεσινή περιοδεία της στα Βαλκάνια, η κα Μέρκελ έδωσε υποσχέσεις ότι θα μεριμνήσει να μπουν όλοι στην ΕΕ, τα δε «χάδια» και τα χαμόγελά της σε Βαλκάνιους ηγέτες έρχονται σε αντιπαράθεση με τις αμερικανικές δημόσιες παρεμβάσεις και νουθεσίες προς το Βερολίνο.
Το γνωστό αμερικανικό ινστιτούτο γεωπολιτικών μελετών Stratfor, από τον Μάρτιο του 2010, ακόμη είχε αρχίσει να γράφει για τον κίνδυνο «επιστροφής της Mitteleuropa», που σημαίνει επιστροφή στην πολιτική γερμανικού ηγεμονισμού στην Ευρώπη, όπως είχε εκδηλωθεί στις αρχές του 20ού αιώνα. «Η Γερμανία όχι μόνο έχει βρει τη φωνή της, αλλά αρχίζει να την εκφράζει και να διεκδικεί το εθνικό της συμφέρον», έγραφαν από τότε.
Στα χρόνια που μεσολάβησαν έγινε σαφές ότι η Γερμανία θεώρησε ότι ήταν περίπου καθήκον της να αναδιαμορφώσει τους κανόνες της ευρωζώνης και να επιβάλλει τους νέους. Μ΄ έναν τρόπο που δικαιολογημένα θύμισε την Mitteleuropa. Τη γερμανική ηγεμονία.
Οι ΗΠΑ θεωρούν τα Βαλκάνια χώρο ζωτικής σημασίας και δεν είναι ανάγκη να εξηγηθούν οι λόγοι. Δεν έχουν καμία πρόθεση να τα παραχωρήσουν. Ακόμη κι αν πρόκειται για την Γερμανία, την άλλοτε έμπιστη σύμμαχο. Η οποία βέβαια είχε παρασύρει τις ΗΠΑ, όπως υπενθύμισε το onalert, στην καταστροφική επιλογή της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας δια των όπλων. Τώρα, χρόνια μετά από εκείνη την σφαγή μέσα στην Ευρώπη, όλο και περισσότεροι παραδέχονται ότι η επιλογή -γερμανική απαίτηση στην πραγματικότητα, όπως ομολόγησε και ο κ. Α. Σαμαράς, που συνυπέγραψε τις γερμανικές αποφάσεις- αποδείχθηκε πέρα για πέρα λάθος.
Ο Economist έχει γράψει ότι «η Αμερική ασκούσε συχνά διακριτική πίεση στους Ευρωπαίους συμμάχους να αποφύγουν τη σύγκρουση με την Ελλάδα, περισσότερο λόγω γεωπολιτικού παρά οικονομικού ενδιαφέροντος». Και πρόσθετε επικαλούμενος τον Wayne Merry, από το Συμβούλιο Αμερικανικής Εξωτερικής Πολιτικής:
«Ο αμερικανικός φόβος να χαθεί η Ελλάδα είναι υπαρκτός, αλλά δεν έχει να κάνει τόσο με τη στρατιωτική της αξία αλλά περισσότερο με τον ευρύτερο φόβο αμυντικού παροπλισμού. Το όποιο ρήγμα στο ανάχωμα θα προκαλέσει κακό, ιδιαίτερα όταν οι ισλαμιστές μαχητές στη Λιβύη βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής».