Ακρίβεια στην καθημερινότητά μας. Σε όλα και παντού. Μια κρίση πολυετής πλέον, που όταν άρχιζε όλοι οι πολιτικοί σφύριζαν αδιάφορα και προσπαθούσαν με κλασικές συνταγές να φτιάξουν εμπνεύσεις στην εποχή της «fusion κουζίνας» και του «αναστοχασμού των σεφ» (sic!).
Πάμε στο καθημερινό τραπέζι για να έχουμε μια εικόνα (από την αγορά της Θεσσαλονίκης) και να μη θεωρητικολογούμε. Τα κάστανα πάνω από 5 ευρώ στη λαϊκή, στα 2 τα σταφύλια (χτεσινή δειγματοληψία). Το ψάρι είδος πολυτελείας, εκτός αν είναι ιχθυοτροφείου κι αυτό πάει πάνω από τα 6 ευρώ το κιλό. Το μοσχαρίσιο κρέας πέταξε στα 17 ευρώ (όχι τίποτα κοπές), όταν πριν από δυο χρόνια το αγόραζες κοντά στα 13 ευρώ και ήταν και ελληνικό. Το αρνάκι στα 16-17 ευρώ το κιλό.
Πάμε τώρα στο στεγαστικό. Ενοίκιο 600 ευρώ και, αν δεν πήγες να ανάψεις κεράκι στην εκκλησία το πρωί, ετοιμάσου για νέα αύξηση.
Πάμε στις μετακινήσεις. Η βενζίνη κόλλησε στα 1,7 ευρώ το λίτρο εδώ και μήνες, κατά τους οποίους φαντάζομαι δεν υπήρξαν διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές. Να φανταστώ επίσης ότι πρόκειται περί συγκράτησης των τιμών...
Ένδυση – υπόδηση, κομμάτι και 50+ ευρώ, και είναι μάλλον άστοχο να ψάχνουμε τις τιμές εκτός περιόδου «εκπτώσεων».
Ρεύμα και φυσικό αέριο πολύχρωμα και ακριβά, τόσο ώστε εάν βάλω έναν κανόνα 100 ευρώ τον μήνα για το ρεύμα και 50 για το αέριο αυτήν την περίοδο και σούμα ένα 250άρι τον χειμώνα (μηνιαίως), δεν πιστεύω ότι θα πέσω έξω.
Σούπερ μάρκετ με λογαριασμό κάτω από 100 ευρώ σε κάνει να αναρωτιέσαι γιατί έπρεπε να πας για μικροπράγματα.
Παραγωγοί στα κάγκελα επειδή κι αυτοί δεν βγαίνουν, καταναλωτές με αριθμομηχανές για να δουν πότε τελειώνει ο μισθός (πότε τον παίρνεις, πότε τον τρως...) και «σωτηρία» οι αυξήσεις στα εισοδήματα που θα προκύψουν από τους επόμενους μήνες. Μέσω της μείωσης των φόρων και μέσω της αύξησης των μισθών. Και τα δύο δεν υπόσχονται θεαματικά αποτελέσματα, αλλά μια σχετική ανακούφιση.
Το πράγμα κοινωνικά και πολιτικά δεν βγαίνει. Η αγοραστική δύναμη των Ελλήνων έχει μειωθεί δραματικά και αυτό πλέον αποτυπώνεται και στους διεθνείς (αξιόπιστους) δείκτες.
Πλέον τα μνημόνια δεν μας τα επιβάλλει η κακή οικονομική κατάσταση της χώρας, οι δανειστές κτλ. Τα επιβάλλουμε μόνοι μας στους εαυτούς μας, διότι δεν έχουμε άλλη επιλογή. Η χώρα δεν είναι σε μνημονιακό καθεστώς, αντιθέτως τα πηγαίνει (σύμφωνα με όσα μας λένε) εξαιρετικά σε οικονομικό επίπεδο και σε επίπεδο ανάπτυξης. Αναβαθμίζεται μάλιστα. Οι πολίτες της είναι σε μνημονιακό καθεστώς και μάλιστα η πλειοψηφία.
Δεν είμαι από εκείνους που βλέπουν το ποτήρι μισοάδειο ούτε μισογεμάτο. Θέλω να βλέπω το ποτήρι με το νερό που έχει.
Βαρέθηκα ως πολίτης τις ατελέσφορες πολιτικές συζητήσεις για την κατάσταση που επικρατεί στα οικονομικά των νοικοκυριών. Δεν χρειαζόμαστε κανέναν να μας πει πόσα έχει η τσέπη μας σήμερα. Επίσης βαρέθηκα όλους εκείνους που μαλώνουν για να αποδώσουν ευθύνες αντί να μαλώνουν για το αν η δική τους πρόταση προκειμένου να βελτιωθεί το εισόδημα του πολίτη είναι καλύτερη από την πρόταση του άλλου. Τουλάχιστον μια τέτοια αντιπαράθεση (όχι ότι περιμένω να έχει αποτελέσματα) θα έδινε την εντύπωση ότι οι πολιτικοί ενδιαφέρονται για την κοινωνία και ότι είναι μέρος της και συμμερίζονται τις αγωνίες του πολίτη.
Σε αυτό το κλίμα της διαρκούς κρίσης ακρίβειας οι ευθύνες μπορούν να είναι πολλές και πολλών. Είναι πιθανότατα ήσσονος σημασίας. Οι πολιτικές που εφαρμόζονται είναι επισφαλείς. Εμπεριέχουν ρίσκο, το οποίο συνήθως δεν βγαίνει. Και οι προτάσεις που φτάνουν στην κοινωνία μοιάζουν επίσης επισφαλείς.
Μπορεί να γίνει διαφορετικά; Απάντηση σε αυτό δεν έχω. Δεν είμαι ειδικός, ούτε γνώστης των οικονομικών σε ικανοποιητικό βαθμό. Εκείνο όμως που γνωρίζω είναι ότι εφόσον συνεχιστεί η σημερινή κατάσταση και η ακρίβεια θα τρώει τα εισοδήματα, η κοινωνία θα αποστρέφεται την πολιτική, θα γοητεύεται από τον λαϊκισμό ως μοναδική διέξοδο από την κρίση και η δημοκρατία θα γνωρίζει ακόμα μια απειλή. Δεν θα είναι πρωτότυπο. Το βλέπουμε ήδη σε άλλες χώρες να βρίσκεται σε εξέλιξη και να έχει ήδη αποτελέσματα.
Η αποστροφή των πολιτών πλέον προς τις πολιτικές δυνάμεις είναι αυταπόδεικτη. Σκεφτείτε λίγο τι ζούμε αυτό το διάστημα. Κυβέρνηση και κόμματα διαπιστώνουν ότι οι εξαγγελίες τους, τα προγράμματά τους, τα σχέδιά τους για τους πολίτες δεν έχουν φτάσει στον τελικό αποδέκτη: τον πολίτη.
Το μήνυμα δεν πέρασε και ανησυχούν όλοι με ποιον τρόπο θα περάσει. Οι πολίτες έπαψαν να ακούν. Δεν τους προβληματίζει όμως σε αυτή τη βάση. Μήπως τυχόν και απαξιώθηκαν οι ίδιοι (οι πολιτικοί) και τα ίδια (τα κόμματα) οριστικά και με αιτία. Τους απασχολεί να βρουν λύση στο σύμπτωμα κι όχι στην πηγή της ασθένειας του πολιτικού συστήματος και των επιλογών τους.
Μια χαρά άκουσαν οι πολίτες τα μέτρα που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ ως οικονομική πολιτική. Τα αξιολόγησαν και έβγαλαν τα συμπεράσματά τους. Μια χαρά άκουσαν το εναλλακτικό πρόγραμμα διακυβέρνησης του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Το αξιολόγησαν και έβγαλαν τα συμπεράσματά τους. Μια χαρά άκουσαν το προοδευτικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ. Το αξιολόγησαν και έβγαλαν τα συμπεράσματά τους.
Όσοι ήθελαν να ακούσουν. Διότι είμαι πεπεισμένος ότι πολύ μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας δεν θέλει πια να ακούσει. Και με τα παλιά καλά τεχνάσματα των πολιτικών θα συνεχίσει να μη θέλει. Διότι τα προγράμματα δεν παράγουν άμεσα αποτελέσματα. Και τα προγράμματα δεν καλλιεργούν καν ελπίδα σε μια κοινωνία απογοητευμένη έως και εξαντλημένη από την πολυετή (και πολυεπίπεδη) κρίση. Πού να μην ήμασταν και στην εποχή της υπερπληροφόρησης...
Όσοι γοητεύονται από τη στρουθοκάμηλο θα τα βρουν στραβά το επόμενο διάστημα. Ανεξαρτήτως κόμματος. Οι θεωρίες και τα σχέδια διατυπώνονται, προσαρμόζονται και κάπου εκεί τελειώνει ο ρόλος τους. Εδώ και χρόνια είμαστε στην εποχή της πράξης και των πρακτικών λύσεων.
Σε αυτό το σημείο έρχεται η κοινωνία να πει στην πολιτική ότι χρειάζεται πράξεις για να την εμπιστευθεί. Το φωνάζουν χρόνια τώρα οι δημοσκοπήσεις. Αναποφάσιστοι, δεν θα πάνε να ψηφίσουν, απογοητευμένοι, θυμωμένοι... Τόσοι πολλοί; Κάτι πάει πολύ στραβά. Μην το βλέπετε μόνο δημοσκοπικά. Δείτε και την απόδειξη. Εκλογές και αποχή. Επειδή συνηθίσαμε στα δυσθεώρητα ποσοστά της δεν σημαίνει ότι μπορούμε να τα αγνοούμε. Κι επειδή είμαι από εκείνους που πιστεύουν ότι ο ψηφοφόρος πρώτα βάζει το χέρι στην τσέπη και μετά το ψηφοδέλτιο στον φάκελο επισημαίνω ότι στις επόμενες εθνικές εκλογές είναι εξαιρετικά μεγάλη η πιθανότητα, αντί να στείλουν τα κόμματα το μήνυμά τους στους πολίτες θα γίνει το αντίθετο.
Από το τσουβάλιασμα του πολιτικού συστήματος έχουμε πάρει στην Ελλάδα μόνο μια μικρή γεύση τα τελευταία πολλά χρόνια. Σε αυτά όμως το πολιτικό σύστημα προσπαθούσε να εμπνεύσει. Τώρα πια πρέπει να πείσει. Να το ακούσει η κοινωνία, όχι να το πιστέψει. Σε πρώτη φάση αυτό. Και μετά τα υπόλοιπα. Όσο αυτό καθυστερεί, τόσο απομακρύνονται οι κομματικοί και πολιτικοί στόχοι, τόσο απομακρύνεται η κοινωνία από την πολιτική και τόσο θεριεύει η απειλή για τη δημοκρατία.
Κι επειδή η καχυποψία και η κουτοπονηριά περισσεύει στις μέρες μας θα επισημάνω ότι σήμερα που γράφω αυτό το πόνημα θεωρώ ότι δεν έχει προκύψει κάποιος που να κάνει την κοινωνία να τον ακούσει ως πλειοψηφική τάση. Κανένας...
Τα κόμματα και οι ηγεσίες τους πρέπει να το πάρουν αλλιώς. Πρέπει να βρουν πειστικό αφήγημα για την αντιμετώπιση της ακρίβειας άμεσα. Και να είναι αυτό το αφήγημα ελκυστικό, που σημαίνει ότι με συγκεκριμένες πράξεις και κατανοητές προτάσεις θα ξεπεράσουν την κρίση (ή θα πείσουν ότι μπορούν να την ξεπεράσουν), η οποία επαναλαμβάνω κατατρώει τα εισοδήματα εδώ και πολλά χρόνια, στην αρχή ως οικονομική και στη συνέχεια ως ακρίβειας. Είναι το νούμερο ένα πρόβλημα μιας κοινωνίας, που όσο απομακρύνεται από την πολιτική, απομακρύνεται κι από τη λύση. Και με αντιστροφή: είναι ένα πρόβλημα της πολιτικής που απομακρύνθηκε από την κοινωνία επειδή δείχνει να μην έχει λύση...
Οι πολίτες δίνουν καθημερινή μάχη επιβίωσης. Ώρα να δώσει την ίδια μάχη και το πολιτικό σύστημα, διότι στις επόμενες κάλπες κάτι μου λέει ότι το «αναγκαίο σοκ» δεν θα το προκαλέσει κάποιος πολιτικός, αλλά οι ψηφοφόροι.