Το Metropolitan Expo είναι το μεγάλο εκθεσιακό κέντρο της Αττικής, που λειτουργεί από το 2009 και τόσο λόγω μεγέθους, όσο και λόγω τοποθεσίας, αφού βρίσκεται σχεδόν δίπλα στο αεροδρόμιο «Ελευθέριος Βενιζέλος», έχει συμβάλλει στην μετατόπιση του εκθεσιακού κέντρου βάρους της χώρας από τη Θεσσαλονίκη και τη ΔΕΘ – Helexpo, στην Αθήνα και τους ιδιώτες διοργανωτές εκθέσεων.
Πριν από λίγες ημέρες, στο πλαίσιο του 14ου Πανελληνίου Συνεδρίου του HAPCO & DES, με τίτλο «Metamorphosis», ο Αλέξης Λαγουδάκης, διευθύνων σύμβουλος της ROTA AE, της εταιρείας που διαχειρίζεται το Metropolitan Expo, εξήγγειλε το σχέδιο επέκτασής του κατά 40.000 τετραγωνικά μέτρα με την προσθήκη τριών αιθουσών μαζί με υποδοχές και την ανάπτυξη ενός μόνιμου συνεδριακού κέντρου. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι γενικότερα υπάρχει έλλειψη χώρων για εταιρικές εκδηλώσεις στην Αθήνα και η αγορά περιμένει να δει τι θα γίνει στο Ελληνικό, τα έργα του οποίου βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη.
Έναντι αυτών των εξελίξεων στην πρωτεύουσα, η Θεσσαλονίκη έχει να αντιτάξει την ανάπλαση του διεθνούς εκθεσιακού κέντρου της ΔΕΘ – Helexpo, το οποίο ακόμη βρίσκεται στα χαρτιά, αν όχι λίγο πιο πίσω. Τυπικά σε λίγους μήνες ο σύμβουλος που έχει προσληφθεί θα ετοιμάσει τα τεύχη του σχετικού διαγωνισμού, αλλά στο ουσιαστικό πεδίο της χρηματοδότησης επικρατεί «τοπίο στην ομίχλη». Τουλάχιστον εν μέρει, αφού -εάν δεχθούμε, έστω με πολλές επιφυλάξεις, τις πολιτικές δεσμεύσεις- από τα συνολικά 370 εκατ. ευρώ, στα οποία έχει ανέβει ο προϋπολογισμός του έργου, δεδομένα (πρέπει να) θεωρούνται περί τα 200 εκατ. ευρώ, που συνιστούν συμμετοχή στην οποία εμπλέκεται το κράτος (προϋπολογισμός, ευρωπαϊκά κονδύλια, δανεισμός από ευρωπαϊκά αναπτυξιακά ισδύματα κλπ.).
Από το λογαριασμό «λείπουν» τα υπόλοιπα 170 εκατ. ευρώ που θα αναζητηθούν από τον ιδιωτικό τομέα ως αντιπαροχή για το ξενοδοχείο και το εμπορικό κέντρο που προβλέπεται να κατασκευαστούν. Ήδη τα πρώτα μηνύματα της αγοράς, όπως τα μετέφερε ο διευθύνων σύμβουλος της Dimand, Δημήτρης Ανδριόπουλος, ο οποίος κατά δήλωσίν του παρακολουθεί και ενδιαφέρεται για το πρότζεκτ, είναι… κουμπωμένα, εάν όχι αρνητικά. Σύμφωνα με τον Ανδριόπουλο πρόκειται για πολλά χρήματα που δεν δικαιολογούνται ούτε από τη φύση και το χαρακτήρα του έργου, ούτε από το σημείο και την πόλη στην οποία θα αναπτυχθεί. Δεδομένου ότι το κέντρο της Θεσσαλονίκης δεν είναι… Μανχάταν, για να παραφράσουμε μεν τα λόγια του χωρίς να αλλοιώσουμε, δε, το νόημά τους. Παρά, λοιπόν, την αισιοδοξία που -όπως δικαιούνται, αν δεν υποχρεούνται- εκφράζουν οι άνθρωποι στην κορυφή της διοικητικής πυραμίδας της ΔΕΘ – Helexpo, οι οποίοι σχεδιάζουν και συγχρόνως παλεύουν την ανάπλαση από το 2012, οι απόψεις Ανδριόπουλου συνιστούν ψυχρολουσία, αφού σημαίνουν ότι τα αντικειμενικά δεδομένα είναι δύσκολα. Όπως -εδώ που τα λέμε- στη Θεσσαλονίκη δύσκολα είναι όλα -ή σχεδόν όλα- όσα αφορούν ιδιωτικές επενδύσεις μεγάλης κλίμακας σε δημόσιες υποδομές.
Αναγκαίες συγκρίσεις
Στη ζωή οι συγκρίσεις είναι αναπόφευκτες. Συχνά είναι και εξαιρετικά χρήσιμες. Ιδιαίτερα στην οικονομία και σε ζητήματα αγορών και επιχειρήσεων οι συγκρίσεις μπορούν να αποβούν και άκρως παραγωγικές. Ασφαλώς όχι πάντα και ούτε σε όλες τις περιπτώσεις. Εν προκειμένω τα έργα που γίνονται με την χρηματοδότηση του ιδιωτικού τομέα κινούνται με… ταχύτητα φωτός, σε σύγκριση με αυτά της Θεσσαλονίκης. Προφανώς τα συμφέρονται είναι διαφορετικά και πολύ μεγαλύτερα.
Αμφιβάλει κανείς ότι η επέκταση του Metropolitan Expo θα γίνει γρηγορότερα από την ανάπλαση του εκθεσιακού κέντρου της ΔΕΘ; Διότι η Θεσσαλονίκη σε εγχώρια κλίμακα αποτιμά τα όποια ασημικά της σε τιμές… πλατίνας και προσπαθεί να τα πουλήσει πανάκριβα. Πολύ περισσότερο που στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΔΕΘ εκπροσωπείται το σύνολο των παραγωγικών φορέων της Θεσσαλονίκης. Για προφανείς συμβολικούς λόγους ενότητας, που όμως ενδεχομένως να στερούνται τεχνοκρατικών χαρακτηριστικών και ευρύτερων αντιλήψεων. Συχνά και η Ελλάδα ακολουθεί την ίδια αυτοαναφορική μέθοδο και τακτική -για τους ίδιους πάνω κάτω λόγους-, με αποτέλεσμα να δυσκολεύεται σε ιδιωτικοποιήσεις και πωλήσεις, που δεν προχωρούν. Ή όταν γίνονται επικρατεί η λογική της αγοράς, αλλά κατόπιν συνοδεύονται από πολιτική και κοινωνική κριτική περί… ξεπουλήματος. Η οικονομία, η αγορά και οι επιχειρήσεις είναι τα κατ’ εξοχήν πεδία στα οποία το αποτέλεσμα είναι το μόνο που μετράει.
Σε αντίθεση με τους ρομαντικούς του αθλητισμού, οι οποίοι πιστεύουν και εφαρμόζουν το σύνθημα «στον αθλητισμό μετράει η συμμετοχή», στις δουλειές η παραγωγή κοινωνικού πλούτου είναι το μόνο που δικαιώνει ή ακυρώνει κάποια απόφαση. Διότι η δημιουργία πλούτου και η αύξηση της απασχόλησης συνιστούν αντικειμενικούς στόχους επιβίωσης ενός συστήματος και κοινωνικής ανάπτυξης. Δυστυχώς για τη Θεσσαλονίκη, τα δημιουργικά -και γι’ αυτό κοστοβόρα και παραγωγικά- πράγματα στην επικράτεια της κινούνται βασανιστικά αργά. Αυτό συμβαίνει ορισμένες φορές ακόμη κι όταν οι όποιες επενδύσεις γίνονται με δημόσιο χρήμα, το οποίο είναι εξασφαλισμένο. Αλλά αποτελεί εξαιρετικά συχνό φαινόμενο όταν εμπλέκονται ιδιώτες. Κυρίως στις περιπτώσεις που η δουλειά διεκφεύγει του στενού συμφέροντος και συμπεριλαμβάνει και το δημόσιο οι καθυστερήσεις και τα προσκόμματα πάνε… σύννεφο.
... και άλλα παραδείγματα
Το ίδιο με τη ΔΕΘ συμβαίνει -για παράδειγμα- στο λιμάνι και στην ανάπλαση της περιοχής του γηπέδου και της πλατείας της Τούμπας, στην κατασκευή νέου γηπέδου στον Άρη σε έκταση του ελληνικού δημοσίου, στη δημιουργία του τεχνολογικού πάρκου Thess Intec και σε άλλες περιπτώσεις. Αντίθετα, δεν υπήρξαν καθυστερήσεις στην αναβάθμιση των κτηρίων του αεροδρομίου «Μακεδονία», ώστε να αυξήσει τη δυναμικότητά του στο πεδίο της εξυπηρέτησης επιβατών. Πρόκειται, μάλλον, για την εξαίρεση στον κανόνα των πολλών τελευταίων χρόνων. Με αυτά τα δεδομένα μπορούμε να φανταστούμε (;) τι θα συμβεί στο πολύ μεγάλο πρότζεκτ της ενοποίησης των θαλάσσιου μετώπου των 40 και βάλε χιλιομέτρων, όπου θα απαιτηθεί η παραγωγική επενδυτική συνδρομή των ιδιωτών. Εκτός κι αν το σχέδιο εξαντληθεί στον… ποδηλατόδρομο που θα ξεκινάει από το Καλοχώρι και θα τελειώνει στο Αγγελοχώρι.
ΥΓ. Η ανάπλαση της ΔΕΘ είναι αναμφίβολα μια μεγάλη ευκαιρία για τη Θεσσαλονίκη. Μόνο που δεν έχει διευκρινιστεί σε ποιο ή ποια σημεία συνίσταται η ευκαιρία. Στον μητροπολιτικό πάρκο; Στην αναγέννηση της εκθεσιακής δραστηριότητας; Στην αξιοποίηση ενός προνομιακού χώρου στο κέντρο της πόλης; Η απάντηση των υπευθύνων είναι -προφανώς!- σε όλα αυτά και ακόμη περισσότερα. Μόνο που αυτή η μαξιμαλιστική προσέγγιση δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα που προβάλλει για το μέλλον. Τουλάχιστον με τα δεδομένα του παρόντος. Για να μην πούμε και του παρελθόντος!