Η σημερινή (θα μπορούσε να) είναι μια μεγάλη ημέρα για τη Θεσσαλονίκη. Εδώ και δεκαετίες κάποια ημέρα αυτή την εποχή οι εκπρόσωποι της Θεσσαλονίκης συναντούν πρόσωπο με πρόσωπο τον εκάστοτε πρωθυπουργό της χώρας. Παλαιότερα οι συναντήσεις γίνονταν στην Αθήνα, στο Μέγαρο Μαξίμου, σε δόσεις. Τα τελευταία χρόνια ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανεβαίνει ο ίδιος και συναντά τους Θεσσαλονικείς στην έδρα τους, ενίοτε στο κτήριο του πρώην υπουργείου Μακεδονίας Θράκης, σήμερα στο Μέγαρο Μουσικής. Το ακριβές σημείο της συνάντησης συνιστά λεπτομέρεια σε μια πόλη που έτσι κι αλλιώς δεν διαθέτει κάποιοι άξιο λόγου δημόσιο κτήριο για τέτοιες διευρυμένες συναντήσεις, αφού ακόμη και ξένους ηγέτες η Θεσσαλονίκη τους υποδέχεται σε αίθουσες ξενοδοχείων.
Η ουσία δεν αλλάζει. Οι εκπρόσωποι των φορέων της πόλης και της ευρύτερης περιοχής σήμερα θα έχουν την ευκαιρία να θέσουν τα ζητήματα που απασχολούν τον κλάδο τους απευθείας στην κορυφή της εκτελεστικής εξουσίας, στον πρωθυπουργό και τους υπουργούς που τον συνοδεύουν. Παρεμπιπτόντως οι ίδιοι οι εκπρόσωποι των φορέων, συνήθως οι πρόεδροι, θα έχουν την ευκαιρία να ασκήσουν τις προσωπικές τους δημόσιες σχέσεις, κάτι που συμβαίνει πάντα.
Η χρησιμότητα της συγκεκριμένης συνάντησης έχει συζητηθεί και… αναλυθεί εδώ και πολλά χρόνια. Κατά γενική ομολογία -και των παραγόντων που συμμετέχουν, όταν κλείνουν τα μικρόφωνα- το νόημα αυτής της ατύπως θεσμοθετημένης επαφής είναι εξαιρετικά περιορισμένο. Κάτι που αποδεικνύεται από τα μηδαμινά αποτελέσματα που παράγει, ιδίως τα τελευταία χρόνια. Διότι στις μέρες μας ισχύουν δύο δεδομένα:
Πρώτον, καθημερινά μειώνονται τα οικονομικά θέματα με γεωγραφικό πρόσημο, τα οποία επιδέχονται κυβερνητικής, δηλαδή κρατικής και διοικητικής παρέμβασης. Το αν μια περιοχή έχει ιδιαιτερότητες που αφορούν την παραγωγή, τις μεταφοράς ή άλλα αναπτυξιακά πεδία είναι άλλη υπόθεση. Μόνο που στη Θεσσαλονίκη τέτοιου τύπου οργανωμένες μελέτες και προτάσεις για μεσο-μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις δεν υπάρχουν. Για παράδειγμα, αν και το σύνολο των παραγωγικών φορέων της περιοχής αναγνωρίζει τον καθοριστικό ρόλο της ουσιαστικής αναβάθμισης του λιμανιού της Θεσσαλονίκη στην ανάπτυξη της οικονομίας και της κοινωνίας, κανείς δεν θα θίξει σήμερα τη μεγάλη καθυστέρηση της επέκτασης της 6ης προβλήτας της ΟΛΘ ΑΕ. Είτε επειδή η εταιρεία είναι, πλέον, ιδιωτική, και ως εκ τούτου θεωρούν ότι το κράτος δεν έχει ιδιαίτερο λόγο ή επιρροή, είτε επειδή δεν θέλουν να στεναχωρήσουν κάποιους, κανείς από τους εκπροσώπους της οικονομίας και της επιχειρηματικότητας δεν αναμένεται να ασχοληθεί με το θέμα. Παρότι έχουν περάσει 6,5 χρόνια από την ημέρα που το λιμάνι ως δημόσια μονοπωλιακού χαρακτήρα υποδομή «πέρασε» σε ιδιωτικά χέρια και ο χρόνος υλοποίησης των υποχρεωτικών (sic) επενδύσεων, που προβλέπει η σύμβαση παραχώρησης από το δημόσιο στον ιδιώτη, εξαντλείται.
Δεύτερον, σε αντίθεση με ότι ενδεχομένως συνέβαινε στο παρελθόν τα θέματα της Θεσσαλονίκης -και όσα συζητηθούν και όσα παραμείνουν στα αζήτητα- είναι γνωστά. Ή μάλλον πασίγνωστα. Δεν είναι τυχαίο ότι εξαντλώντας κατά καιρούς τα όρια του… ηρωισμού τους κάποιοι εκπρόσωποι φορέων έχουν δηλώσει ότι κάθε χρόνο προσέρχονται στην πρωθυπουργική συνάντηση με το υπόμνημα του περασμένου χρόνου, στο οποίο έχουν αλλάξει την… ημερομηνία. Ποια είναι η καλύτερη απόδειξη ότι τα ζητήματα που θέτουν οι τοπικοί φορείς στην πλειοψηφία τους δεν προχωρούν για πολλούς και διάφορους λόγους; Κάτι για το οποίο σε καμία περίπτωση η ευθύνη δεν βαρύνει αποκλειστικά την κεντρική εξουσία. Διότι στον δημόσιο λόγο της Θεσσαλονίκης επικρατούν η προχειρότητα και η περιπτωσιολογία, δηλαδή συχνά υπάρχει καφενειακή προσέγγιση. Η τεκμηρίωση και η τεχνοκρατική αντίληψη δεν είναι δημοφιλείς, ίσως επειδή απαιτούν κόπο και πόρους. Συνήθως μια ιδέα και μερικές σκέψεις σε ένα χαρτί συγκροτούν «πρόταση», που μπορεί να κοστολογείται δεκάδες ή εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ ή να βρίσκεται σε αναντιστοιχία με τις διεθνείς πρακτικές, ακόμη και με την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Είναι σαφές ότι η πολιτική λογική, που κατά καιρούς έχει οδηγήσει σε φιάσκα ολκής στη Θεσσαλονίκη, όπως η ματαιωμένη υποθαλάσσια αρτηρία και το τραγικά καθυστερημένο μετρό, υπερισχύει στον δημόσιο λόγο της πόλης. Ακόμη και σε περιπτώσεις που συζητιούνται πρακτικά θέματα. Όταν δηλαδή σε κανονικές συνθήκες, δηλαδή με βάση την απλή λογική, οι μηχανικοί προηγούνται των δικηγόρων.
Βαλκανική... σαλάτα στο τραπέζι του Διοικητηρίου
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όπως και οι περισσότεροι προκάτοχοί του την τελευταία 20ετία, έρχονται πολύ συχνά στη Θεσσαλονίκη. Άλλωστε ο σημερινός πρωθυπουργός είναι βουλευτής Α΄ Θεσσαλονίκης, ό,τι κι αν σημαίνει κάτι τέτοιο, ακόμη και τίποτα. Επομένως η απευθείας επαφή με τα θέματα της πόλης και της περιοχής δεν είναι -όπως συνέβαινε συχνά παλαιότερα- υπόθεση του Σεπτεμβρίου. Αν και χωρίς αμφιβολία κάθε συνάντηση και κάθε σύσκεψη μπορεί να προσθέσει κάτι στην προώθηση ενός ζητήματος ή στην επίλυση κάποιου προβλήματος, η συγκεκριμένη μέθοδος έχει εξαντλήσει τα όριά της. Αν και υπερβολική, η ίδρυση του γραφείου του πρωθυπουργού στη Θεσσαλονίκη επί ημέρων Τσίπρα και η διατήρησή του επί Μητσοτάκη, δημιούργησε στην αρχή την ελπίδα ότι θα βοηθούσε στην εξάλειψη διάφορων γραφειοκρατικών και γραφικών καταστάσεων και θα τις αντικαθιστούσε με κάτι πιο σύγχρονο και οργανωμένο, που όχι μόνο να έδινε λύσεις, αλλά θα παρήγαγε προτάσεις. Αλλά -ως γνωστόν στην Ελλάδα πολλές φορές οι ειδήσεις αρχίζουν από το αλλά- κάτι τέτοιο δεν συνέβη. Κάπως έτσι η Θεσσαλονίκη -κυρίως ως κοινωνικό σύστημα και ατμόσφαιρα- παραμένει δέσμια της ετήσιας σύσκεψης των φυσικών εκπροσώπων της πόλης με την κορυφή της εκτελεστικής εξουσίας.
Σαν να αφορά ελβετικό καντόνι σε καρικατούρα, στο τραπέζι των σημερινών συναντήσεων του πρωθυπουργού, θα «συζητηθούν» -μεταξύ άλλων- τα προβλήματα που δημιουργούν τα έργα από την κατασκευή της υπερυψωμένης περιφερειακής οδού (Flyover), οι αναπλάσεις της Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης και του πρώην στρατοπέδου Παύλου Μελά, το θαλάσσιο μέτωπο, το επιχειρηματικό πάρκο 4ης γενιάς ThessIntec, η προοπτική του στρατοπέδου Γκόνου ως Logistics Center, ο προγραμματισμός για την κατασκευή ογκολογικού και παιδιατρικού νοσοκομείου, αλλά και οι αστικές συγκοινωνίες. Το μετρό και ο ΟΑΣΘ. Σίγουρα και μερικά γενικότερα θέματα για τις εξαγωγές και την αγορά -ίσως και το ωράριο φορτοεκφορτώσεων!. Αλλά και οι διαμαρτυρίες των επαγγελματιών για το νέο τρόπο φορολόγησής τους. Εδώ στην Ελλάδα όλοι θα το χαρακτηρίζαμε έως… ρωσική σαλάτα. Πρόκειται για το έδεσμα που στην υπόλοιπη Ευρώπη -μάλλον και στη Ρωσία- ονομάζεται «βαλκανική σαλάτα»! Kαθόλου τυχαίο!