Οι εκλογές στις ΗΠΑ ήταν εξ’ ορισμού το σημαντικότερο παγκοσμίως πολιτικό γεγονός στον πλανήτη. Η ισχύς της χώρας και ο παρεμβατικός της ρόλος σε όλα τα μήκη και πλάτη της Γης έχουν ως αποτέλεσμα το σύνολο των 200 και περισσότερων κρατών και οι περισσότεροι από τα 8 δισεκατομμύρια του παγκόσμιου πληθυσμού να παρακολουθούν με έκδηλο ενδιαφέρον τις εξελίξεις. Πολύ περισσότερο που το αποτέλεσμα της κάλπης, η άνετη νίκη Τραμπ, «ανακατεύει» την τράπουλα. Διότι εάν η πρώτη τετραετία Τραμπ 2016 – 2020 θεωρήθηκε ως παρένθεση του αντισυστημισμού στην κυριαρχία του… συστήματος, τώρα με την επανεκλογή Τραμπ η κατάσταση διαγράφεται πολύ διαφορετική. Επιβάλλει κανόνες, που δεν μπορούν να αγνοηθούν. Τα τελευταία χρόνια ο πλανήτης βρίσκεται σε φάση μετάβασης, με τις οικονομικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές και αμυντικές προκλήσεις να είναι περισσότερες από ποτέ. Η επιστροφή στον Λευκό Οίκο ενός τόσο συγκρουσιακού και απολυταρχικού ηγέτη αναμένεται να παίξει καθοριστικό ρόλο τόσο στο εσωτερικό στις ΗΠΑ, όσο και στον πλανήτη ολόκληρο. Φυσικά στην Ευρώπη, αλλά και στην «πτωχή πλην τίμια» Ελλάδα, που όπως σωστά διακηρύσσουν όλοι οι πρωθυπουργοί της Μεταπολίτευσης διατηρεί στρατηγική συμμαχική σχέση με τις ΗΠΑ.
Κατ’ αρχάς οι Αμερικανοί ψήφισαν για το σπίτι τους, τη γειτονιά τους, την πόλη τους, τη χώρα τους, τα οικονομικά τους και την προοπτική τους. Δεδομένου του αποτελέσματος είναι εξαιρετικά υψηλό το ποσοστό όσων δεν κατάφεραν ούτε να κατανοήσουν, ούτε να εμπεδώσουν τις εκτεταμένες κοινωνικές αλλαγές που τα τελευταία χρόνια επιβλήθηκαν από επάνω, χωρίς να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος για να τα «χωνέψει» η κοινωνία. Σήμερα στις ΗΠΑ οι επαγγελματικές και κοινωνικές δυνατότητες των γυναικών, των μαύρων και των ισπανόφωνων είναι συχνά πολύ περισσότερες από αυτές των λευκών ανδρών. Άλλωστε και η Κάμαλα Χάρις είναι -τουλάχιστον μέχρι ενός σημείου- προϊόν αυτής της συνθήκης. Ανεξάρτητα από τις ικανότητές της η πρώην εισαγγελέας επελέγη από τον Τζο Μπάιντεν για τη θέση του αντιπροέδρου -κάτι που την οδήγησε στη διεκδίκηση του προεδρικού αξιώματος στις εκλογές της περασμένης Τρίτης- με σκοπιμότητα ως προς το φύλο, την καταγωγή και το χρώμα της. Οι μεγάλες, λοιπόν, δόσεις αναθεωρητισμού των κοινωνικών προτύπων, αλλά και ο άκρατος δικαιωματισμός διαφόρων «μειονοτήτων» οδήγησε στο αντίθετο αποτέλεσμα. Όπως διδάσκει η ιστορία -και η τόσο προσφιλής στις ΗΠΑ αγορά- η δοσολογία αλλαγών και μεταβολών, ώστε η κοινωνία να προσαρμόζεται ομαλά ή να… στρίβει το τιμόνι αργά και σταθερά είναι κομβικός παράγων επιτυχίας. Στην προκειμένη περίπτωση η υπερβολική φιλολογία, οι φιλόδοξες πρακτικές, αλλά και η προβληματική για τη μεσαία τάξη των ΗΠΑ πορεία της οικονομίας οδήγησαν πολλούς Αμερικανούς να αυξήσουν το ποσοστό της καταγγελίας στην επιλογή της ψήφου τους. Το ότι για άλλους λόγους -για λόγους διαμαρτυρίας ή τιμωρίας- ψηφίζεις κάτι και αν αυτό το κάτι κυβερνήσει βλέπεις διαφορετικά πράγματα, είναι συνθήκη που στην Ελλάδα έχουμε κληθεί να διαχειριστούμε πολλές φορές, με πιο πρόσφατη -και άκρως επώδυνη- την περίοδο μετά τις εκλογές του 2015. Μόνο που στις εκλογές μετά την απομάκρυνση εκ του ταμείου ουδέν λάθος αναγνωρίζεται. Και αν αναγνωριστεί δεν μπορεί να… διορθωθεί πριν από τις επόμενες εκλογές.
Για την Ευρώπη το μήνυμα της εκλογής Τραμπ είναι σαφέστατο. Τόσο καθαρό που ήδη από χθες νωρίς το πρωί -αμέσως μόλις έγινε γνωστό το αποτέλεσμα της κάλπης στις ΗΠΑ- ο Γαλλογερμανικός άξονας, που εδώ και καιρό μοιάζει… ημιλιπόθυμος, ενεργοποιήθηκε. Ο Γερμανός καγκελάριος Σολτς και ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν είχαν μακρά τηλεφωνική επικοινωνία, στο τέλος της οποίας εξέπεμψαν προς τους Ευρωπαίους το μήνυμα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα κινηθεί ταχύτερα σε διάφορα επίπεδα ενοποίησης, αλλά και -κυρίως- απογαλακτισμού από την πατρωνία των ΗΠΑ. Τόσο στο οικονομικό και παραγωγικό επίπεδο, όσο και στον αμυντικό τομέα. Κάτι που θα έπρεπε να έχει γίνει εδώ και καιρό, αλλά η επιλογή ήταν η βολικότερη δυνατή. Όσο οι ΗΠΑ μας προστατεύουν, μας φροντίζουν και κάνουν τη… δουλειά, τόσο καλύτερο είναι να μη σκαλίζουμε τα ζητήματα περισσότερο. Ο πόλεμος στην Ουκρανία βρίσκεται συγχρόνως στην καρδιά της Ευρώπης και στα σύνορα της ΕΕ και αν ο Τραμπ κινηθεί στην κατεύθυνση της απεμπλοκής των ΗΠΑ, οι Ευρωπαίοι θα βρεθούν άμεσα με την καυτή πατάτα του Ουκρανικού στα χέρια τους, το οποίο στην ουσία μεταφράζεται ως επιθετικότητα της Ρωσίας. Οφείλουν, λοιπόν, να αλλάξουν τακτική και να αποκτήσουν ενιαία στρατιωτική ταυτότητα. Μακριά και διακριτά ακόμη και από το ΝΑΤΟ, το οποίο αναμένεται να δεχθεί, επίσης, πλήγματα από την πολιτική Τραμπ. Παράλληλα, οφείλουν να προετοιμαστούν για να αντιμετωπίσουν τον εμπορικό πόλεμο που θα κηρύξει (και) στην Ευρώπη ο Τραμπ με την επιβολή δασμών. Όταν έχεις απέναντί σου τη μεγαλύτερη και παραγωγικότερη οικονομία του πλανήτη και ταυτόχρονα παραμένεις προσκολλημένος σε παρωχημένα και αντιπαραγωγικά συστήματα τότε τα πράγματα είναι δύσκολα. Το είπε, άλλωστε, ξεκάθαρα προσφάτως και ο πρώην διοικητής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι με την έκθεση και τις προτάσεις του για το μέλλον της ευρωπαϊκής οικονομίας, που αν και επί της ουσίας σε πρώτη φάση απορρίφθηκαν από τους μεγάλους της ΕΕ, δεν αποκλείεται τώρα να επανέλθουν στην επικαιρότητα.
Όσο για την Ελλάδα, που έτσι κι αλλιώς ανήκει στη Δύση, το μόνο που μένει να απαντηθεί είναι ο ρόλος που θα παίξει στις ισορροπίες στο Αιγαίο και την Ανατ. Μεσόγειο η προσωπική σχέση Τραμπ – Ερντογάν. Στον βαθμό που αυτή υπάρχει και καλλιεργείται. Διότι -όπως επισημαίνουν Έλληνες διεθνολόγοι- μπορεί στην προηγούμενη θητεία Τραμπ η συμπεριφορά της Άγκυρας να ανάγκασε τον Λευκό Οίκο να πάρει επώδυνα μέτρα για την Τουρκία, όπως η αποβολή της από το πρόγραμμα κατασκευής των μαχητικών F-35 ή η ακύρωση της αναβάθμισης των δικών της F-16, αλλά το κρίσιμο ζήτημα είναι ο στρατηγικός σχεδιασμός της υπερδύναμης για την ευρύτερη Ανατολική Μεσόγειο και τον ρόλο της Τουρκίας, της Ελλάδας και την Κύπρου σε αυτόν. Τίποτε δεν πρέπει να θεωρείται χαμένο, όπως και τίποτα σε αυτή την εικόνα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο.