Τη μεγάλη εικόνα των έργων που έχει ανάγκη η Θεσσαλονίκη και τα οποία ξεκίνησαν και προχωρούν, παρά τις καθυστερήσεις που υπάρχουν σε ορισμένες περιπτώσεις, επικαλέστηκε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, όταν κατά την ενημέρωση των πολιτικών συντακτών που πραγματοποιήθηκε στο Συνεδριακό Κέντρο «Νικόλαος Γερμανός» της ΔΕΘ την προηγούμενη Πέμπτη, εκλήθη να απαντήσει για θέματα που αφορούν την εν εξελίξει κατασκευή του Flyover, της υπερυψωμένης περιφερειακής οδού της πόλης.
Συγκεκριμένα, απάντησε με αναφορά στη μεγάλη εικόνα, όταν ρωτήθηκε ποιος κυβερνητικός οργανισμός ευθύνεται για το γεγονός ότι το ελληνικό δημόσιο δεν κατέθεσε εγκαίρως τον φάκελο για την κατασκευή του Flyover στο Συμβούλιο της Επικρατείας, όπου έχουν προσφύγει συλλογικότητες κατοίκων. Αποτέλεσμα αυτής της… αμέλειας -για την οποία σύμφωνα με τον υφυπουργό Υποδομών Νίκο Ταχιάο υπεύθυνο είναι το υπουργείο Περιβάλλοντος, που εκπροσωπεί το ελληνικό δημόσιο στη συγκεκριμένη υπόθεση- είναι η συζήτηση επί της προσφυγής να αναβληθεί από τις 17 Απριλίου στις 22 Μαΐου, κάτι που σημαίνει ότι από το πουθενά η απόφαση επί της ουσίας της υποθέσεως μακραίνει για 35 ημέρες τουλάχιστον. Κι έρχεται να προστεθεί στους πέντε μήνες που καθυστέρησε η έναρξη του έργου, προκειμένου να ολοκληρωθούν οι αυτοδιοικητικές εκλογές και να μην έχουν πρόβλημα οι υποψήφιοι για την Περιφέρεια και τους Δήμους του πολεοδομικού συγκροτήματος. Άρα μέχρι στιγμή η «επίσημη» καθυστέρηση της κατασκευής του Flyοver είναι έξι μήνες, κάτι παραπάνω από τον μέχρι στιγμής χρόνο των εργασιών.
Η διελκυστίνδα ανάμεσα στη μεγάλη εικόνα και τις λεπτομέρειες δεν είναι καινούργια, ούτε αφορά μόνο τη Θεσσαλονίκη. Εμφανίζεται σχεδόν πάντα, όταν υπάρχει διαφωνία, ώστε να αποτελέσει το τερέν της επίρριψης και μετάθεσης ευθυνών. Έτσι κι αλλιώς η κάθε μεγάλη εικόνα αποτελείται από τις κάθε λεπτομέρειές της. Όσοι την επικαλούνται θεωρούν ότι οι περισσότερες από τις… λεπτομέρειες πηγαίνουν καλά και μόνο λίγες από αυτές τις λεπτομέρειες ξεστρατίζουν. Πρόκειται για μια προσέγγιση που ενδεχομένως ταιριάζει απολύτως στην ανάγνωση της ιστορίας, όταν δηλαδή ένα ζήτημα έχει ολοκληρωθεί και παράγει αποτελέσματα ως ολοκληρωμένο. Αλλά όταν αφορά την καθημερινότητα, δηλαδή όταν βρίσκεται σε εξέλιξη, μάλλον θολώνει, παρά ξεκαθαρίζει τα νερά.
30 χρόνια… λεπτομέρειες
Η Θεσσαλονίκη των τελευταίων 30 και περισσότερων χρόνων έχει καεί πολύ περισσότερο από τις… λεπτομέρειες, απ’ όσο έχει ικανοποιηθεί από τη μεγάλη εικόνα. Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα από το μετρό της πόλης δεν υπάρχει: Διότι εάν όντως τα δρομολόγια των συρμών του στη βασική γραμμή ξεκινήσουν το Νοέμβριο του 2024 η μεγάλη εικόνα στη λειτουργικότητα και το κυκλοφοριακό της πόλης θα βελτιωθεί. Μόνο που οι… λεπτομέρειες των περίπου 18 ετών της κατασκευής του πλήγωσαν τόσο πολύ την κοινωνική και οικονομική ζωή της πόλης, που η χαρά για την ολοκλήρωση του έργου θα είναι μισή, τουλάχιστον στην αρχή. Κι αυτό επειδή οι κακοί υπολογισμοί του κράτους, οι δυσκολίες και οι ολιγωρίες των κατασκευαστών και οι προσφυγές των συλλογικοτήτων πολιτών κατά του έργου και υπέρ των ανασκαφών και αρχαιοτήτων, το καθυστέρησαν υπέρμετρα. Κάτι που πλήρωσαν πολλές καταστάσεις και αρκετοί από εμάς. Σημειώστε τα βασικά: Το κυκλοφοριακό της πόλης, που επιβαρύνθηκε. Η αισθητική του αστικού τοπίου που στήθηκε στα… έξι μέτρα με τη Θεσσαλονίκη να διεκδικεί δικαίως το προσωνύμιο της… λαμαρινούπολης. Η λειτουργικότητα του κέντρου, που διαλύθηκε, κυρίως λόγω της ακύρωσης του ρόλου των οδών Εγνατίας, Δελφών και Μακεδονίας. Αλλά και το εμπόριο, η αγορά ακινήτων και η ευρύτερη επιχειρηματικότητα κατέβαλαν υψηλότατο τίμημα από την πολύχρονη καθυστέρηση και τώρα βγαίνουν από την περιπέτεια του μετρό με βαθιές πληγές κι έχοντας χάσει πολύ… αίμα. Είναι λεπτομέρειες οι ατελείωτες πρόσθετες ώρες μποτιλιαρίσματος. Είναι λεπτομέρειες οι εκατοντάδες επιχειρήσεις που μαράζωσαν, έκλεισαν και παρέσυραν στην ανεργία χιλιάδες εργαζομένους σε αυτά τα 18 χρόνια, εκ των οποίων τα 10 – 12 ήταν οι… καθυστερήσεις. Όσο για το Flyοver προφανώς η ολοκλήρωση (κάποτε) ενός καινούριου μεγάλου δρόμου σε μια γενικά ασφυκτική πόλη ασφαλώς θα προσφέρει διεξόδους στους οδηγούς που βολεύονται ελαφρύνοντας τη σημερινή επίγεια περιφερειακή οδό. Αλλά μέχρι τότε οι… λεπτομέρειες αυτής της ιστορίας θα ταλαιπωρούν. Οι ατελείωτες ώρες κυκλοφοριακού αδιεξόδου. Η δυσκολία πρόσβασης των ασθενοφόρων στα νοσοκομεία που βρίσκονται πάνω από την περιφερειακή οδό. Η καθυστέρηση των πυροσβεστικών οχημάτων εάν -κτύπα ξύλο- συμβεί κάποια φωτιά στο περιαστικό δάσος του Σέιχ Σου, όπως συνέβη το καλοκαίρι του 1997. Ο περιορισμός και η ουσιαστική κατάργηση της Λωρίδας Αμέσου Ανάγκης από τη σημερινή περιφερειακή οδό, τουλάχιστον σε κάποια σημεία της. Όλες αυτές -και πολλές άλλες-… λεπτομέρειες είναι αδύνατον να καλυφθούν από τη μεγάλη εικόνα, όποτε κι αν αυτή διαμορφωθεί. Πολύ περισσότερο δεν διαγράφονται, ούτε ξεχνιούνται κάποιες λεπτομέρειες, που θα μπορούσαν να έχουν προβλεφθεί, αλλά εμφανίζονται στο προσκήνιο λόγω αδιαφορίας, ανικανότητας ή ανευθυνότητας του δημοσίου συστήματος της χώρας, για την ομαλή και εύρυθμη λειτουργία του οποίου υπεύθυνη είναι η εκάστοτε εκτελεστική εξουσία, δηλαδή η εκάστοτε κυβέρνηση.
Ανικανότητα και ανευθυνότητα
Είναι προφανές ότι -όπως επαναλαμβάνει συχνά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, αλλά και ο ίδιος ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης- τα μεγάλα έργα συνεπάγονται ταλαιπωρία για το κοινωνικό σύνολο. Σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμη και οικονομική αιμορραγία για κάποιες περιοχές, για περιορισμένο -και κατά το δυνατόν προκαθορισμένο- χρονικό διάστημα. Πρόκειται για λεπτομέρειες που μπορούν να γίνουν ανεκτές, επειδή είναι απόλυτα φυσιολογικές και συμβατές με την απλή λογική. Οι άλλες… λεπτομέρειες, οι πολύχρονες και πλήρως αδικαιολόγητες, οι… λεπτομέρειες σαν κι αυτές που ζει -και πληρώνει ακριβά- η Θεσσαλονίκη εδώ και χρόνια, μέχρι να σχηματιστεί μια ικανοποιητική μεγάλη εικόνα, είναι απαράδεκτο να υπάρχουν και να συζητιούνται περίπου σαν να μη συμβαίνει τίποτα. Διότι όταν η πολιτεία ξεδιπλώνει μέχρι τέλους, ακόμη και στην παραμικρή διαχειριστική υπόθεση, τον χειρότερο εαυτό της, ενώ ορισμένοι πολίτες φτάνουν στα άκρα τον δικαιωματισμό τους, τότε το σύστημα δεν μπορεί να παράγει δημιουργικά. Προκαλεί μόνο (κοινωνικό) πόνο, που είναι αδύνατον να σκεπάσει τη μεγάλη εικόνα, όποτε και αν συμπληρωθεί και αναδυθεί μπροστά στα μάτια μας.