Είδαν κι απόειδαν κι έβαλαν «κόφτη» στον αριθμό των επισκεπτών πριν από κάνα δυο δεκαετίες στο Άγιον Όρος.
Μπήκε ένα πλαφόν για το πόσους μπορεί να δεχτεί καθημερινά το Περιβόλι της Παναγιάς. Είχε φτάσει σε ένα σημείο -στα χίλια και παραπάνω χρόνια από την ίδρυσή του- που δεν άντεχε τόσο κόσμο, να τον φιλοξενήσει στα μοναστήρια, στις σκήτες, στα λιμάνια του. Πήγαιναν όλοι με μια από τις τρεις ιδιότητες: του προσκυνητή, του τουρίστα, του εργαζόμενου, όποτε ήθελε κανείς έπαιρνε το καραβάκι και να ΄σου τον στο Όρος. Κι από ΄κει που ήταν ησυχαστήριο μεταμορφωνόταν σε κάτι άλλο. Μπήκε λοιπόν ο «κόφτης», νοικοκυρεύτηκε η κατάσταση.
Το αγιορείτικο «μανιφέστο» μπορεί να μας δείξει ένα μονοπάτι για να σχεδιάσουμε την επόμενη μέρα του τουρισμού.
Γιατί το να μετράμε απλώς πόσες αφίξεις και διανυκτερεύσεις θα έχουμε κάθε χρονιά δεν είναι αρκετό. Δεν είναι αρκετό το να κάνουμε καμπάνιες στο εξωτερικό, να κλείνουν συμφωνίες και να έρχονται τουρίστες. Πρέπει να το πάμε από… χτες κιόλας παρακάτω. Να σχεδιάσουμε άμεσα και με την ανάλογη ταχύτητα να το υλοποιήσουμε. Δεν φτάνει μόνο το visit Greece. Πρέπει να απαντάμε και στα υπόλοιπα. Έχουμε τις υποδομές για να το υποστηρίξουμε; Μπορούμε να προσφέρουμε αυτά που πρέπει; Μπορούμε να σεβαστούμε τις ζωές των μόνιμων κατοίκων στους τουριστικούς προορισμούς; Μπορούμε να λειτουργούμε με κανονικότητες όλες τις εποχές του χρόνου, αφού ο μεσο-μακροπρόθεσμος στόχος είναι να έχουμε τουρισμό όλον τον χρόνο; Τουλάχιστον σε αυτά πρέπει να απαντήσουμε άμεσα. Τουλάχιστον αυτά πρέπει να τα δούμε με καθαρή ματιά. Αυτή η ανάπτυξη δεν μπορεί να είναι μυωπική. Στην αντίθετη περίπτωση θα το πληρώσουμε, ίσως και ακριβά.
Τα τελευταία χρόνια, σε αρκετές ευρωπαϊκές -κι όχι μόνο- πόλεις που είναι παγκόσμιοι τουριστικοί προορισμοί προσπαθούν όντως να βάλουν «κόφτες». Να αντιμετωπίσουν τον πλεονάζοντα τουρισμό. Ενδεικτικά αναφέρω την υπέροχη Βαρκελώνη, που καταλαβαίνει χρόνο με τον χρόνο πως δεν αντέχει τα τεράστια κύματα τουριστών. Ένα από τα ζητήματα που βάζει στο τραπέζι είναι και το νερό. Δεν φτάνει για όλους. Δεν φτάνει ούτε για τους τουρίστες, ούτε για τους ντόπιους κατοίκους. Εάν πάμε λίγο πιο πάνω και συναντήσουμε τους Παριζιάνους θα δούμε πως ο Πύργος του Άιφελ μπουκώνει καθημερινά από τις ορδές των τουριστών και δεν σηκώνει ούτε αυτός παραπάνω. Το πού μένουν όλοι αυτοί, είναι ένα άλλο κεφάλαιο. To Airbnb δεν φτάνει – να σκεφτείτε πως σε αυτούς λειτουργεί με κανόνες. ΄Ετσι όμως οι τουρίστες δεν θα φύγουν με τις καλύτερες εντυπώσεις, θα το ξανασκεφτούν να ξαναπάνε ή να το πουν σε άλλους. Κι ο Καταλανός όμως δεν θα ευχαριστημένος αν λέει το νερό… νεράκι.
Εάν κάνουμε ζουμ σε δικά μας νησάκια, όπου -κι ας χτίστηκαν μέχρι τα… σύννεφα- τα τσάρτερ και τα πλοία πάνε κι έρχονται σαν χελιδόνια, αναρωτιέται εύλογα κανείς: πού μένουν όλοι αυτοί, τι τους προσφέρουμε, ποια νοσοκομεία, ποια κέντρα υγείας, ποια φαρμακεία, ποιους γιατρούς, ποιο σύστημα ύδρευσης, ηλεκτροδότησης, ποιους δρόμους; Θυμηθείτε τα μπλακ άουτ στη Σαντορίνη, τα μποτιλιαρίσματα στην Κέρκυρα, τους ανύπαρκτους δρόμους στην Κρήτη, τα σούπερ Puma να πηγαινοέρχονται ακόμη και για τα απλούστερα των περιστατικών. Ή μην πάτε μακριά. Δείτε τη Χαλκιδική. Πόση άσφαλτος πρέπει να στρωθεί για να σηκώσει τα καλοκαιρινά τουριστικά κύματα; Πόσο νερό χρειάζεται για να ξεδιψάσει ο τόπος; Πόσοι γιατροί χρειάζονται στα κέντρα υγείας και τον Πολύγυρο; Κι οι ανάγκες των κατοίκων; Αυτές μπαίνουν στη σίγαση όσο διαρκεί η σεζόν; Και πάει λέγοντας…
Το ζήτημα του σχεδιασμού στον τουρισμό, για να μπορεί να αντέξει σε αυτό που λέμε αέναη τουριστική βιομηχανία η οποία προικοδοτεί γενναία το ΑΕΠ μας κάθε χρόνο, είναι απολύτως επιτακτικό. Δεν πρέπει να λείπει από κανένα πρόγραμμα πολιτικού κόμματος, με εκλογές μάλιστα εν μέσω τουριστικής σεζόν. Το πώς σχεδιάζουμε τις υποδομές στον τουρισμό μας φυσικά δεν απέχει από αυτό που συμβαίνει και στις υπόλοιπες πτυχές της καθημερινότητάς μας, αυτή την αναγκαστική παραμορφωτική «κανονικότητά» μας. Πόσες και πόσες περιοχές έχουν χτιστεί με επεκτάσεις στα σχέδια πόλεων χωρίς να υπάρχουν προβλέψεις για δίκτυα, υποδομές, σχολεία κ.ά. Πώς πλημμυρίσαμε ξαφνικά από πατίνια χωρίς να έχει γραφτεί αράδα για το πώς πρέπει να κυκλοφορούν. Πόσες οικοδομές σηκώθηκαν χωρίς να ελέγξει κανείς πόσα αυτοκίνητα θα παρκάρουν στα σπλάχνα τους; Πόσα σούπερ μάρκετ ή μίνι μάρκετ γεννήθηκαν στις γειτονιές χωρίς την παραμικρή σκέψη για το πώς θα εφοδιάζονταν όλα αυτά από τα logistics; Μην πω και το άλλο, των ημερών: πόσοι θα μπουν στα πανεπιστήμια, ενώ τα αμφιθέατρά μας προβλέπουν άλλον αριθμό φοιτητών; Δεν χρειάζεται τεχνητή νοημοσύνη στα πλάνα μας για τον τουρισμό. Μια απλή, αναλογική πραγματικότητα χρειάζεται με μετρήσιμους δείκτες και χαμογελαστά πρόσωπα.