Κολλώντας κανείς στο φανάρι της Πολυτεχνείου με 26ης Οκτωβρίου έχει το προνόμιο να βιώνει συμπυκνωμένη σχεδόν όλη τη μιζέρια της Θεσσαλονίκης. Θόρυβος • καυσαέριο • σκουπίδια και γκράφιτι • παλιοί σηματοδότες σε θέση ιδανική για κυκλικό κόμβο • στ'αριστερά, ο θλιβερός μαντρότοιχος του ΟΛΘ, εκεί όπου ο επενδυτής κάποτε υποσχέθηκε να αναπτύξει νέο συγκρότημα πολλαπλών χρήσεων • ευθεία, ο σχεδόν παρατημένος εμπορικός σταθμός του ΟΣΕ, που προσδοκάται ότι μια μέρα θα μετατραπεί σε πάρκο και Μουσείο Ολοκαυτώματος • διαγώνια η όμορφη βίλα Πετρίδη, απομεινάρι άλλης εποχής και οπτική εξαίρεση στη μουντή περιοχή, με παραπίσω της την κλειστή Γιαννιτσών • και τέλος στα δεξιά το άχαρο μεγαθήριο του δικαστικού μεγάρου να δεσπόζει στα χορταριασμενα τείχη, και δεκάδες αστυνομικοί να κουβεντιάζουν με τα χέρια στις τσέπες και να αγνοούν όσους παρανομούν τριγύρω επαιτώντας κατ' επάγγελμα, παρκάροντας πάνω στο πεζοδρόμιο ή αδειάζοντας τους κάδους ανακύκλωσης. Αν κι έχω βαρεθεί να το γράφω θα το ξαναγράψω: τουριστικός προορισμός τριτοκοσμικού εξωτισμού, με τις ευκολίες της ζώνης Σένγκεν. Δύο σε ένα.
Όσο λοιπόν σοβαρό κι αν είναι το θέμα του πρασίνου για μια πόλη σαν τη δική μας, πολύ φοβάμαι ότι είναι μάλλον ασήμαντο το κόψιμο μερικών δέντρων μπροστά στο μέγεθος της συνολικής εγκατάλειψης του αστικού περιβάλλοντος. Διανύοντας μια μεταβατική (ως πότε άραγε;) φάση μετά την Κρίση και την Πανδημία, η "συμπρωτεύουσα" ξαναβρίσκει κάπως τους ρυθμούς της, ωστόσο εξακολουθεί να παραμένει αναπτυξιακά στάσιμη, αισθητικά υποβαθμισμένη και λειτουργικά προβληματική. Διανύει μια φάση όπου πλέον έχουν αναδειχθεί σε υπερθετικό βαθμό όλες της οι παθογένειες, δίχως όμως να παρουσιάζεται ένα κοινωνικό ρεύμα αρκετά ισχυρό ώστε να τις αντιμετωπίσει, παρά τις πολλές καλές ατομικές προθέσεις. Αντίθετα, παραιτημένο το ανθρώπινο δυναμικό της συνεχίζει να την εγκαταλείπει, σώμα και πνεύμα.
Παραδόξως, η αναστροφή αυτής της καθοδικής πορείας δεν φαίνεται να απασχολεί -τουλάχιστον δημόσια- τους κάθε λογής υποψηφίους της Α' εκλογικής περιφέρειας, πλην λιγοστών εξαιρέσεων. Οι περισσότεροι απλώς αρκούνται να γοητεύουν τους ψηφοφόρους, έχοντας λησμονήσει ότι εκλέγονται για να είναι χρήσιμοι κι όχι ευχάριστοι. Πάντως κατανοητή η στάση τους. Η κατακρήμνιση της τοπικής οικονομίας, ο κόλαφος της Υποθαλάσσιας και ο Γολγοθάς του Μετρό έχουν καταστήσει σχεδόν γραφική οποιαδήποτε σοβαρή επιδίωξη εκ μέρους της κοινωνίας. Ντρέπεται πια να ζητά μεγάλες δράσεις και να μιλά γι αυτές, με συνέπεια οι εκπρόσωποι της προσαρμόζονται ανάλογα. Δεν διανοούνται καν να προχωρήσουν συντεταγμένα σε έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό γύρω από την πρόοδο της πόλης.
Αντί λελογισμένης φιλοδοξίας, βασιλεύουν η οργή, η δυσπιστία και ο φόβος. Στη σαλονικιώτικη Βαβέλ αντιμετωπίζουμε ως έγκλημα το κόψιμο ακόμη και μιας σάπιας λεύκας. Αγωνιούμε μπροστά στην περίοδο κατασκευής του Fly Over. Τρωγόμαστε για οτιδήποτε αφορά ξεθαμένες αρχαιότητες. Θεωρούμε ανέφικτη οποιαδήποτε επέκταση του δικτύου σταθερής τροχιάς. Μένουμε συναισθηματικά προσκολλημένοι στο στενό οθωμανικό κρηπίδωμα της Παλιάς Παραλίας. Αδυνατούμε να συμφωνήσουμε πάνω σε ρεαλιστικές λύσεις για το μέλλον της ΔΕΘ. Δεν οραματιζόμαστε ένα παραγωγικό μοντέλο κατάλληλο για τις ανάγκες και δυνατότητες μας. Απαιτούμε να γίνουν πάρκα όλα τα στρατόπεδα, ενώ είναι άγνωστο πώς θα συντηρούνται. Εξιδανικεύουμε το…χαμένο κλέος και οδυρόμαστε στο Facebook για τα γκρεμισμένα νεοκλασικά και παραδοσιακά, πεισματικά αρνούμενοι να αποδεχτούμε και να βελτιώσουμε την υφιστάμενη κατάσταση. Διαμαρτυρόμαστε τακτικά στην Αρχαία Αγορά, στο Διοικητήριο ή στην Καμάρα, μα δεν αναρωτιόμαστε ποτέ αν η ιστορία και τα μνημεία μας αναδεικνύονται όπως πρέπει. Κολλάμε καθημερινά στα φανάρια των Δικαστηρίων, της ΧΑΝΘ, της Μοναστηρίου, του Ιπποκρατείου, της Ακριτών, της Ανδριανουπόλεως αλλά δεν προβληματιζόμαστε σοβαρά για όσα βρίσκονται ακριβώς μπροστά στα μάτια μας. Επαναπαυόμενοι σε ανούσιες μεγαλοστομίες, μέσα στον ιδιόρρυθμο μιθριδατισμό μας, οι Θεσσαλονικείς κατηγορούμε αποκλειστικά την Αθήνα και για όσα γίνονται, αλλά και για όσα δεν γίνονται.
Έρχονται απανωτές εκλογές. Επιβάλλεται να συζητηθεί το μέλλον της πόλης και να αναληφθούν δεσμεύσεις. Το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί ευκαιρία που δεν επιτρέπεται να χαθεί. Ειδικά όσον αφορά τους ΟΤΑ του πολεοδομικού συγκροτήματος, είναι τουλάχιστον κωμικοτραγικό το να κρίνονται οι επίδοξοι δήμαρχοι βάσει του αν είναι ικανοί να συμπληρώσουν συνδυασμό και να πληρώσουν διαφήμιση, κι όχι του αν καταθέτουν υλοποιήσιμο προγραμματικό λόγο.
*Ο Φάνης Ουγγρίνης είναι στέλεχος επιχειρήσεων, αντιπρόεδρος του Οργανισμού Μεγάρου Μουσικής Θεσσαλονίκης