Η Θεσσαλονίκη επίκεντρο των Βαλκανίων; Γενικά το συγκεκριμένο τρένο έχει χαθεί πιθανότατα οριστικά εδώ και χρόνια, αλλά τις τελευταίες ημέρες όλο και κάτι γίνεται που το επαναφέρει αν όχι ακριβώς στην επικαιρότητα, τουλάχιστον στη μνήμη. Εννοείται κάτι πέρα από τις πολιτικολογίες, οι οποίες έχουν από μικρή έως ελάχιστη σημασία. Κατ’ αρχήν οι δύο φωτογραφίες της πόλης από τον 18ο αιώνα με τα τείχη υψωμένα πάνω στη θάλασσα, που δημοσιεύθηκαν για πρώτη φορά, θυμίζουν τους πολλούς αιώνες που η Θεσσαλονίκη ήταν πολυεθνική, κοσμοπολίτικη και ως εκ τούτου πολυπολιτισμική, πριν καν εφευρεθεί ο συγκεκριμένος όρος.
Η είδηση για τη χαμένη πόλη που ίδρυσε ο Μέγας Αλέξανδρος κάπου στο Ιράκ, 2500 χρόνια πριν και τα χνάρια της υποψιάζονται ότι διέγνωσαν τώρα Βρετανοί αρχαιολόγοι κάνει το γύρο του κόσμου. Είναι κοινό μυστικό πως οτιδήποτε αφορά τα έργα, τις ημέρες και την προσωπικότητα του Αλέξανδρου γοητεύει διεθνώς και μοιραία στρέφει τα βλέμματα όχι απλώς στην Ελλάδα, αλλά στη Θεσσαλονίκη και τα πέριξ.
Χθες και σήμερα ο Σύνδεσμος Εξαγωγέων Β. Ελλάδος διαμορφώνει επιχειρηματική αποστολή στα Σκόπια, κάτι που είχε να συμβεί πολύ καιρό, ενώ οι νέοι ιδιοκτήτες του λιμανιού της Θεσσαλονίκης –οι εκπρόσωποι της κοινοπραξίας που πλειοδότησαν για την εξαγορά του 67% των μετοχών της ΟΛΘ ΑΕ και επιμένουν ότι παρά τις καθυστερήσεις η δουλειά θα ολοκληρωθεί σύντομα- έχουν κατά προτεραιότητα στην ατζέντα τους τη βαλκανική ενδοχώρα. Αλλά και ο Σύνδεσμος Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος, στο 2ο Thessaloniki SUMMIT, που πραγματοποιείται την ερχόμενη Πέμπτη και Παρασκευή στο «Βελλίδειο Συνεδριακό Κέντρο» με γενικό τίτλο «Ισχυρή και ανταγωνιστική βιομηχανία ως προϋπόθεση για ένα νέο παραγωγικό μοντέλο», φρόντισε να υπάρχει βαλκανική χροιά.
Η εκδήλωση που διοργανώνει το Χρηματιστήριο Αθηνών, την Παρασκευή 6 Οκτωβρίου, στις 12 το μεσημέρι, στο πλαίσιο του παράλληλου προγράμματος του SUMMIT, έχει θέμα «Πως οι κεφαλαιαγορές της Νοτιοανατολικής Ευρώπης μπορούν να συμβάλλουν στη χρηματοδότηση των Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων». Συμμετέχουν τόσο αναλυτές και εκπρόσωποι αναπτυξιακών πρωτοβουλιών της Ευρώπης (EBRD κ.λπ.), όσο και παράγοντες χρηματιστηρίων της Νοτιοανατολικής Ευρώπης (Βουλγαρία, Σερβία, Κύπρος). Η συζήτηση θα αναζητήσει λύσεις στα προβλήματα χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας, καθώς οι επιχειρήσεις αναζητούν παράπλευρες του τραπεζικού συστήματος πηγές. Δεδομένου ότι το κόστος χρηματοδότησης έχει αυξηθεί, ενώ η αναπτυξιακή δυναμική στην Ελλάδα και στις γειτονικές χώρες παραμένει αναιμική, οι επιχειρήσεις αναγκάζονται όχι μόνο να αλλάξουν το μείγμα χρηματοδότησής τους, αλλά και να συμπεριλάβουν τις κεφαλαιαγορές ως εναλλακτική λύση. Ωστόσο –επισημαίνουν οι οργανωτές- για να συμβεί κάτι τέτοιο αποτελεσματικά σε περιφερειακό επίπεδο χρειάζεται ενιαία διασυνοριακή προσέγγιση των βαλκανικών αγορών και επιχειρήσεων, ώστε τελικά το περιβάλλον να καταστεί ελκυστικό. Στην συζήτηση, που θα έχει ως φυσικό της περιβάλλον τη Θεσσαλονίκη, θα παρουσιαστούν πετυχημένα παραδείγματα, που αποδεικνύουν ότι η συνεργασία αυτού του τύπου μπορεί να προχωρήσει.
Η αλήθεια είναι πως όλες αυτές οι διαβαλκανικές προσεγγίσεις με τη Θεσσαλονίκη σε πρώτο πλάνο ενδιαφέρουν διότι μπορούν να έχουν κοινωνικό και οικονομικό αντίκρισμα. Εξίσου αλήθεια είναι ότι αυτές οι πρωτοβουλίες θα είχαν διαφορετική τύχη και καλύτερα αποτελέσματα πριν από 20 – 25 χρόνια. Τότε που η Ελλάδα είχε ισχυρή οικονομία και μπορούσε να επενδύσει μακροπρόθεσμα στην αυλή της. Τότε που ήταν η μοναδική χώρα της γειτονιάς πλήρως ενταγμένη στους θεσμούς της Δύσης, κάτι που της προσέδιδε εξαιρετικό κύρος. Τότε ναι, υπήρχαν πολλά συγκριτικά πλεονεκτήματα η Θεσσαλονίκη να παίξει κεντρικό ρόλο. Σήμερα όλα είναι διαφορετικά. Η ισχύς της γεωγραφίας και η επιρροή της ιστορίας ευνοούν ακόμη την πόλη, αλλά, πλέον, το παιχνίδι παίζεται με διαφορετικούς όρους.
Κατ’ αρχήν εξαιτίας της αδύναμης ελληνικής οικονομίας και δευτερευόντως λόγω της προόδου των γειτονικών χωρών. Διότι μπορεί ακόμη και σήμερα το ελληνικό ΑΕΠ να είναι πολλαπλάσιο από το ΑΕΠ όλων των προς Βορράν γειτονικών χωρών, αλλά αφενός η απόσταση έχει μικρύνει –η Βουλγαρία και η Ρουμανία είναι πλήρη μέλη της ΕΕ- και αφετέρου οι προοπτικές είναι αρνητικές. Και ως γνωστόν η ζωή, το μέλλον, ο ορίζοντας της οικονομίας έχουν κάτι από χρηματιστήριο. Οι προσδοκίες μετρούν πολύ, βαραίνουν στη στάθμιση του συμφέροντος και τελικά καθορίζουν συμπεριφορές και ενέργειες.