Με ανοιχτά πολλά μέτωπα σε έργα κυρίως αναπλάσεων στο κέντρο της Θεσσαλονίκης, το επόμενο διάστημα (ετών) συνιστά μια πολύ μεγάλη πρόκληση για όλους τους αρμόδιους και κυρίως για τον δήμο Θεσσαλονίκης.
Αν πιστέψατε ότι η ολοκλήρωση του μετρό και η έναρξη λειτουργίας του θα ανακουφίσει το κέντρο της πόλης, μάλλον είστε γελασμένοι. Το κέντρο της πόλης θα παραμείνει σε δύσκολη κατάσταση, καθώς ήδη έχουν δρομολογηθεί ή σχεδιάζεται να δρομολογηθούν μια σειρά από έργα, τα οποία δεν θα το αφήσουν να ησυχάσει...
Σήμερα γνωρίζουμε ήδη ότι σε έναν περιορισμένο χώρο, εντός ή περιμετρικά του κέντρου θα εξελιχθούν μια σειρά από σημαντικά έργα. Θα δώσω πρόχειρα μερικά παραδείγματα, τα οποία είναι χαρακτηριστικά.
Έχουμε τα έργα στην πλατεία Ελευθερίας, το ντεκ στην παλιά παραλία, το Μουσείο Ολοκαυτώματος (συνολικά το πρότζεκτ), την πεζοδρόμηση της υπόλοιπης Αγίας Σοφίας, την ανάπλαση της ΔΕΘ, τις δυο αναπλάσεις στον άξονα της Αριστοτέλους και στην πλατεία Διοικητηρίου, τη διαπλάτυνση της οδού Λαγκαδά από το Παύλου Μελά μέχρι τις δωδεκαώροφες και αρκετά άλλα ανάλογα έργα, έστω κι αν είναι μικρότερα πρότζεκτ σε σχέση με αυτά.
Όλες αυτές οι παρεμβάσεις συνιστούν ένα ολοκληρωμένο lifting στην εικόνα του κέντρου, στη λειτουργία του και στην καθημερινότητα της πόλης. Όλα όμως φαίνεται να συμπίπτουν χρονικά και να προοιωνίζονται ένα εκρηκτικό διάστημα ετών, κατά το οποίο η καθημερινότητά μας θα επιδεινωθεί μέχρι να αρχίσουμε να βιώνουμε τα οφέλη από αυτές τις παρεμβάσεις.
Σε μια κοινωνία κουρασμένη από τα έργα του μετρό και άλλα έργα που εξελίχθηκαν όχι με τους καλύτερους ρυθμούς στο παρελθόν, η διάρκεια στην ταλαιπωρία δοκιμάζει τις αντοχές και την ανοχή. Κι έρχεται σε μια συγκυρία, που δεν είναι και η καλύτερη, δεδομένης της εξέλιξης των εργασιών για την κατασκευή του Flyover στην περιφερειακή οδό.
Προφανώς και οι παρεμβάσεις αυτές πρέπει να γίνουν. Έχουν αναγνωριστεί ως αναγκαίες εδώ και πολλά χρόνια. Η κοινωνία τις θέλει, οι αρμόδιοι τις θέλουν, υπάρχουν οι πόροι και οι διαδικασίες αρχίζουν και ολοκληρώνονται κι ας άργησαν. Μπορεί να υπάρχουν ακόμα αντιρρήσεις για καθένα από αυτά τα έργα, αλλά έτσι κι αλλιώς η κουβέντα αυτή δεν πρόκειται να τελειώσει ποτέ. Μέσα από απόλυτη ομοφωνία δεν έγινε κανένα έργο πουθενά στον κόσμο και η Θεσσαλονίκη δεν θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση. Η αναγκαιότητα και η σκοπιμότητα των παρεμβάσεων έχει κριθεί ήδη. Πάμε πλέον παρακάτω.
Πώς όμως; Διότι ο χρονικός προγραμματισμός μπάζει πλέον νερά. Αν έχουμε ανοιχτά ταυτόχρονα όλα αυτά τα εργοτάξια, για κάποια χρόνια η λειτουργία του κέντρου θα είναι για κλάματα. Θα βιώσουμε καταστάσεις εμφράγματος, καταστάσεις ασφυξίας, χειρότερες κι από εκείνες που έχουμε βιώσει ή που ορισμένοι θεωρούν ότι βιώνουμε σήμερα.
Δεν είναι λογικό να βλέπουμε το κακό να έρχεται και να μην κάνουμε τίποτα. Πρέπει να γίνει εγκαίρως ένας σχεδιασμός λειτουργίας της πόλης και ειδικά του κέντρου εν όψει της έναρξης κατασκευής όλων αυτών των παρεμβάσεων. Το «βλέποντας και κάνοντας» αποδείχτηκε επανειλημμένως λανθασμένη πρακτική και μονόδρομος προς την απαξίωση.
Ούτε είναι λογικό να γίνονται ρυθμίσεις ανά παρέμβαση, διότι κανένα από αυτά τα έργα δεν είναι αποκομμένο από τα υπόλοιπα. Όλα έχουν επιπτώσεις και όλα επηρεάζουν όχι τα οικοδομικά τετράγωνα στα οποία εξελίσσονται ή τα γειτονικά, αλλά το σύνολο της περιοχής του κέντρου, το σύνολο ίσως του πολεοδομικού συγκροτήματος.
Ανάλογες καταστάσεις έχουν ζήσει πολλές πόλεις της χώρας. Για παράδειγμα όταν ήμουν μικρός (πριν από πολλά χρόνια είναι αλήθεια) επειδή μεγάλωσα στη Λάρισα, όπου η ευρύτερη περιοχή του κέντρου της πόλης ήταν ένα ανοιχτό εργοτάξιο επί δεκαετίες, θυμάμαι ότι η τοπική κοινωνία είχε φτάσει στα όριά της. Τελικά, λόγω της πίστης όλων των δημοτικών αρχών που πέρασαν από τη Λάρισα, οι παρεμβάσεις κάποτε ολοκληρώθηκαν και η πόλη απέκτησε το κέντρο που οραματίστηκαν οι τοπικοί της άρχοντες και ήθελε η πλειοψηφία της τοπικής κοινωνίας.
Τα μεγέθη όμως είναι διαφορετικά. Η Θεσσαλονίκη δεν είναι Λάρισα. Είναι το δεύτερο μεγαλύτερο πολεοδομικό συγκρότημα της χώρας και ο στόχος δεν είναι ένας. Να... φτιαχτεί το κέντρο, μια δυο πλατείες και κάποιοι πεζόδρομοι, ένα υπόγειο πάρκινγκ και κάποιες φυτεύσεις.
Στην περίπτωσή μας μιλάμε για μεγάλες αναπλάσεις, που αλλάζουν τα πάντα, που δημιουργούν μια νέα φάση λειτουργίας της πόλης. Εάν οι δρομολογημένες αυτές παρεμβάσεις γίνονταν σε διαφορετικές χρονικές περιόδους δεν θα υπήρχε τόσο μεγάλο ζήτημα. Τώρα όμως έρχονται να κατασκευαστούν σχεδόν όλες ταυτοχρόνως. Κι αυτό είναι που απειλεί την ομαλή λειτουργία του κέντρου και όχι μόνο της Θεσσαλονίκης.
Σε καμιά περίπτωση δεν υπονοώ ότι πρέπει κάποιες παρεμβάσεις να πάνε πίσω, μέχρι να ολοκληρωθούν κάποιες άλλες. Δεδομένου ότι χρηματοδοτούνται οι περισσότερες από το νέο ΕΣΠΑ, έχουν συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα κατασκευής και ολοκλήρωσης. Έχουν μια ευκαιρία να γίνουν πραγματικότητα και να πάψουν να αποτελούν σχέδια επί χάρτου. Κι αυτή την ευκαιρία δεν πρέπει να τη χάσουμε. Να γίνουν όλα και να γίνουν εγκαίρως. Αυτό είναι αδιαπραγμάτευτο για μένα.
Εκείνο όμως που πρέπει να γίνει είναι να αναλάβει κάποιος την ευθύνη να οργανώσει τη λειτουργία της πόλης στη διάρκεια όλων αυτών των ανοιχτών εργοταξίων, προτού είναι αργά και ο θυμός της κοινωνίας από την αναμενόμενη ταλαιπωρία ξεσπάσει πάνω στις ίδιες της παρεμβάσεις, με την αμφισβήτηση της αξίας ή της αναγκαιότητάς τους. Δεν θα είναι λογικό και δεν θα είναι δίκαιο για τα ίδια τα έργα κάτι τέτοιο. Δεν θα πάει μπροστά την ίδια την πόλη.
Εφόσον όμως δεν οργανωθούν οι αρμόδιοι, δεν υπάρξει ένας συντονιστικός φορέας που να σχεδιάσει και να λάβει μέτρα για να αποφευχθούν εκρηκτικές καταστάσεις στην καθημερινότητα των πολιτών κάπου εκεί θα οδηγηθούμε σε λίγο καιρό. Μπορούμε να το αποφύγουμε, αρκεί να το οργανώσουμε από τώρα... Αυτή την ευθύνη ποιος θα την αναλάβει;