Στη Θεσσαλονίκη το… παιχνίδι των καθυστερήσεων αφορά τα δημόσια έργα, αλλά και όσα από τα δημόσια «βαφτίζονται» ιδιωτικά. Το πιο πρόσφατο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Τεχνολογικό Πάρκο 4ης Γενιάς Thess INTEC, το οποίο εμπνεύστηκαν ιδιώτες, διαχειρίζονται ιδιώτες, αλλά χρηματοδοτείται κατά βάσιν από δημόσιους πόρους, ευρωπαϊκούς και ελληνικούς. Όπως δήλωσε από τη Θεσσαλονίκη, από το βήμα της 50ης Γενικής Συνέλευσης του Συνδέσμου Εξαγωγέων – ΣΕΒΕ πριν από πέντε μόλις ημέρες ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος, το έργο που έχει ενταχθεί στο Ταμείο Ανάπτυξης και Ανθεκτικότητας έχει ήδη χρηματοδοτηθεί με 33 εκατ. ευρώ και προκειμένου να ολοκληρωθεί εντός των προθεσμιών του συγκεκριμένου προγράμματος, δηλαδή μέχρι το καλοκαίρι του 2026, το κράτος είναι διατεθειμένο να το χρηματοδοτήσει με εθνικούς πόρους. Το ίδιο επανέλαβε ο υπουργός στη διοίκηση του Thess INTEC στο γραφείο του, σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε με δική του πρωτοβουλία το μεσημέρι της περασμένης Τρίτης. Κάπως έτσι και από τα πιο επίσημα κυβερνητικά χείλη ένα δήθεν ιδιωτικό έργο μετατρέπεται σε αμιγώς δημόσιο. Διότι τα 700 στρέμματα του οικοπέδου στην ανατολική πλευρά της Θεσσαλονίκης προσέφερε δωρεάν το ελληνικό κράτος. Είναι το ίδιο κράτος το οποίο ενέταξε στο έργο στο Ταμείο Ανάκαμψης για να χρηματοδοτηθούν οι υποδομές του με 33 εκατ. ευρώ ευρωπαϊκών κονδυλίων και τώρα είναι έτοιμο να ενεργοποιήσει κρατικά κονδύλια.
Το ερώτημα που ευλόγως προκύπτει από εδώ και πέρα είναι εάν το ελληνικό κράτος θα θελήσει να αποκτήσει και την… κυριότητα του έργου. Το υπουργείο Ανάπτυξης έχει μπροστά του δύο επιλογές: Να αναλάβει τη διοίκηση του Thess INTEC -εναλλακτικά να συμμετάσχει με κάποιο τρόπο σε αυτήν- ή να εξακολουθήσει να εμπιστεύεται τους ιδιώτες που το διαχειρίζονται σήμερα, αν και -σύμφωνα με τον κ. Θεοδωρικάκο- δεν κατάφεραν να τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους. «Το Δημόσιο έκανε το καθήκον του και συνεχίζει να το κάνει. Η διοίκηση του έργου πρέπει να επιταχύνει δραστικά τις δράσεις της» είπε χαρακτηριστικά ο υπουργός Ανάπτυξης από το βήμα του ΣΕΒΕ, χωρίς να ξεκαθαρίσει περισσότερο τις προθέσεις του, αλλά αφήνοντας όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά.
Κρατική γη, ιδιωτικά (;) κεφάλαια
Η ιδέα για τη δημιουργία του Thess INTEC με το συγκεκριμένο ιδιωτικό διοικητικό σχήμα ξεκίνησε μετά το 2016, επί διακυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, και σημαντικό ρόλο στην προώθησή της είχε ο Στέργιος Πιτσιόρλας, αρχικά ως πρόεδρος από το 2015 του ΤΑΙΠΕΔ, στο οποίο ανήκε η έκταση που παραχωρήθηκε, και από το 2018 ως αναπληρωτής υπουργός Ανάπτυξης. Αν και αριστερής ιδεολογίας ο κ. Πιτσιόρλας φαίνεται ότι είχε πειστεί -και το έλεγε- ότι ο καλύτερος τρόπος για να προχωρήσει γρήγορα ένα αναπτυξιακό έργο είναι να το «τρέξουν» οι ιδιώτες, οι οποίοι (υποτίθεται ότι) και κεφάλαια μπορούν να κινητοποιήσουν, αλλά και να επιταχύνουν την υλοποίησή του, αποφεύγοντας τις αργόσυρτες διαδικασίες του Δημοσίου, ακριβώς επειδή θα διαχειρίζονται ιδιωτικά κεφάλαια. Το σχέδιο βρήκε έτοιμο η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, που προέκυψε από τις εκλογές του 2019, και ο Κυριάκος Μητσοτάκης το εξήγγειλε επίσημα από το βήμα της ΔΕΘ, τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς. Ο τότε και σημερινός πρωθυπουργός ήταν σαφής όταν στην τελευταία παράγραφο της ομιλίας του ανακοίνωσε την παραχώρηση από την πλευρά του Δημοσίου των 700 στρεμμάτων, υπό την προϋπόθεση ότι οι ιδιώτες που κατέθεσαν τη σχετική πρόταση θα προχωρήσουν στη δημιουργία του Thess INTEC σε δύο χρόνια αξιοποιώντας ιδιωτικά κεφάλαια. Σε διαφορετική περίπτωση -είχε πει τότε ο κ. Μητσοτάκης- η έκταση θα επιστραφεί στο ελληνικό δημόσιο. Η σχετική ομιλία υπάρχει ακόμη στο Διαδίκτυο, στην επίσημη ιστοσελίδα του πρωθυπουργού.
Σχεδόν αμέσως μετά την εξαγγελία ξεκίνησε μια… περίεργη συζήτηση αφενός για τον χρόνο έναρξης της διετίας και αφετέρου για το τι ακριβώς σημαίνει ιδιωτικό χρήμα. Ως αποτέλεσμα, έξι χρόνια μετά, ο καθ’ ύλην αρμόδιος υπουργός υπογραμμίζει εμμέσως πλην σαφώς ότι υπάρχουν καθυστερήσεις, παρά το ότι το κράτος εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις του. Επειδή, όμως, ανάλογες καταστάσεις καταγράφονται και σε άλλα πρότζεκτ, τα οποία αναλαμβάνουν ιδιώτες με τις πλάτες του κράτους, βάσιμα μπορεί κάποιος να υποθέσει ότι το συγκεκριμένο σχήμα δεν… περπατάει. Ειδικά στην περίπτωση του Thess INTEC, η δημιουργία του οποίου ξεκινάει από το μηδέν, η εικόνα είναι πραγματικά απογοητευτική, κάτι που φάνηκε όχι μόνο στα λόγια αλλά και στο ύφος του κ. Θεοδωρικάκου, ο οποίος δεν έκρυβε τον ευρύτερο προβληματισμό του ούτε στα… πηγαδάκια που ακολούθησαν την ομιλία του στον ΣΕΒΕ. Στο υπουργείο υπάρχει προβληματισμός, καθώς θεωρούν ότι θα έπρεπε ήδη να έχουν εκδηλωθεί και επισήμως προθέσεις εγκατάστασης.
Για αυτό άλλωστε προκάλεσε ο ίδιος τη σύσκεψη της Τρίτης στο γραφείο του, που κράτησε μιάμιση ώρα. Το βέβαιον είναι ότι για το συγκεκριμένο έργο, στην απόδοση του οποίου πολλοί έχουν ποντάρει στη Θεσσαλονίκη χωρίς κάποια συγκεκριμένα στοιχεία ή χρονοδιαγράμματα, επίκεινται αποφάσεις. Με δεδομένο ότι το Thess INTEC αλλιώς ξεκίνησε ως ιδέα και σχέδιο και διαφορετικά εξελίσσεται στην πράξη, δεν αποκλείεται η κυβέρνηση να πάρει την πρωτοβουλία και να το… υιοθετήσει απευθείας και χωρίς μεσάζοντες, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τις εξελίξεις, με την οποία έτσι κι αλλιώς είναι επιφορτισμένη. Πολύ περισσότερο που ο κίνδυνος να κατηγορηθεί με πολιτικούς όρους για ευνοιοκρατία έναντι προσώπων και καταστάσεων, επειδή δεν τηρήθηκαν τα αρχικώς συμφωνηθέντα, είναι απολύτως υπαρκτός.