Χτύπησε το ξυπνητήρι της Ιστορίας, κάνοντας δυνατό θόρυβο μέσα στη νύχτα. Λοξή ματιά και το ημερολόγιο έδειχνε 20 Ιουλίου 2024, ημερομηνία δεμένη με Ιστορία! Οι μνήμες ξέθαψαν αμέσως εικόνες της 20ής Ιουλίου του 1974, αυτές που χτίστηκαν μέσα από διαλυτικές καταστάσεις 50 χρόνια πριν στην Κύπρο. Τότε που η τουρκική εισβολή με τον κωδικό «Αττίλας» στο νησί έγραψε το πρώτο επεισόδιο σε αυτήν την πληγή, που δεν κλείνει εδώ και μισό αιώνα. Τότε που διαίρεσαν το νησί, τότε που σκοτώθηκαν Ελληνοκύπριοι και Ελλαδίτες, τότε που γεννήθηκε μια γενιά αγνοούμενων, χιλιάδες μάνες έκλαιγαν για τα παλικάρια τους, τότε που εδώ η Χούντα μετρούσε τα τελευταία της τραγικά λάθη, τότε που οι δικτάτορές μας πρόδωσαν την Μεγαλόνησο κι ο Κίσινγκερ -ως πρωτομάστορας στις μηχανορραφίες του Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ- έδειχνε γι’ άλλη μια φορά το πόσο μαγικά και διπλωματικά μπορούσε να σκορπίζει απλόχερα τον πόνο. Τότε που το Λονδίνο έκανε… την πάπια, το ΝΑΤΟ σφύριζε κλέφτικα και το αεροπλάνο στο Παρίσι ζέσταινε τις μηχανές του, για να φέρει τον Καραμανλή και τη δημοκρατία στη χώρα μας. Τότε που χτυπήσαμε μια γενική επιστράτευση που όμοιά της δεν είχε γίνει ούτε το 1940 και δεν ξέραμε πού παν τα τέσσερα σε ένα διαλυμένο κράτος, σε μια χώρα μπάχαλο. Όλα αυτά από ένα ξυπνητήρι…
Το ξυπνητήρι χτυπάει κάθε χρόνο τέτοια μέρα. Μετά το κλείνουμε και αλλάζουμε πλευρό, συνεχίζοντας το ταξίδι στην αγκαλιά του Μορφέα παίρνοντας ακόμη δύο τζούρες από τον ύπνο του δικαίου. Μιας και πολύ απλά, η ζωή για μας συνεχίζεται.
Το φετινό όμως χτύπημα του ρολογιού είχε άλλον ήχο. Αυτόν που δείχνει μια χρονιά - ορόσημο για την Κατοχή του νησιού. Λες και το περιμέναμε για να πούμε και δυο κουβέντες παραπάνω. Λες και σχεδιάζαμε να δώσουμε μεγαλύτερη σημασία -τουλάχιστον σε σχέση με τις προηγούμενες επετείους μνήμης, θλίψης κι οργής για την εισβολή. Τα 50 χρόνια της μαύρης επετείου λες και τα περιμέναμε για να βάλουμε ξανά στη συζήτηση το Κυπριακό. Πενήντα χρόνια σαν ραντεβού, σαν να ξαναζεσταίνουμε το φαγητό που για χρόνια φυλάγαμε στο ψυγείο.
Για όσους έχουν περπατήσει κατά μήκος της πράσινης γραμμής (ανάμεσά τους κι εγώ), στο τείχος της ντροπής στο κέντρο της Λευκωσίας που χωρίζει την πόλη στα δυο, ταχύτατα έρχονται στον νου οι εικόνες με το γιουρούσι από τα τουρκικά στρατεύματα του Μπουλέντ Ετσεβίτ στο νησί, φέρνοντας ανατριχίλα στο κορμί. Η αντανάκλασή τους δημιουργεί το είδωλο της σημερινής εποχής: μια χώρα-μέλος της ΕΕ εδώ και 20 χρόνια, συνεχίζει να είναι διαιρεμένη, συνεχίζει να έχει στρατό κατοχής και η διεθνής κοινότητα να χαϊδεύει τον Ερντογάν που συνεχίζει να γράφει το διεθνές δίκαιο εκεί όπου δεν πιάνει μελάνι…
Το τι έγινε όλα αυτά τα 50 χρόνια με το Κυπριακό είναι λίγο πολύ γνωστά. Από μια το απόλυτο τίποτε, δηλ. τα ψηφίσματα του ΟΗΕ που έχουν μόνον ιστορική και γραφειοκρατική ισχύ, το ενιαίο αμυντικό δόγμα Αθήνας – Λευκωσίας που κάπου χάθηκε ανοιχτά της Πάφου, η μεταξύ άλλων εγγυήτρια Βρετανία που ποτέ δεν πήρε το μέρος της ελεύθερης Κύπρου, οι δυνάμεις του ΟΗΕ που αλλάζουν «σειρές» κι απλώς κάνουν τη θητεία τους στο νησί, οι απεσταλμένοι που πάνε κι έρχονται γεμάτοι μεγαλοστομίες στην αρχή και με την ουρά στη σκέλια στο τέλος, οι ελληνικές κυβερνήσεις με λόγια εντός συνόρων κι εκτός με απλούς ψιθύρους … Από την άλλη μεριά, την τουρκική και των Κατεχομένων, οι εξελίξεις. Ειδικά τα τελευταία χρόνια επί Ερντογάν και Τατάρ, ο… τραχανάς απλώθηκε πολύ: ξαναεποικούν την πόλη-φάντασμα της Ευρώπης, την κατεχόμενη Αμμόχωστο, στήνουν αεροδρόμια και μαζί με το νερό που στέλνουν στην Κερύνεια και τις άλλες κατεχόμενες περιοχές στέλνουν και εποίκους, βάζοντας σιγά σιγά αλλά μεθοδικά, βαθύτερα την μπότα της Κατοχής στο νησί.
Όλοι εδώ εμείς, από το δικό μας μετερίζι, επιμένουμε να λέμε «Δεν ξεχνώ», εννοώντας φυσικά πως δεν θα αφήσουμε να περάσει το άδικο και η τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Μόνο που από το «Δεν ξεχνώ» θα φτάσουμε σε λίγο να μας λένε οι νέες γενιές «Θυμίστε μας», φωτογραφίζοντας τα πενιχρά, αν όχι ανύπαρκτα, αποτελέσματα της υποτιθέμενης διεθνοποίησης του ζητήματος 50 χρόνια τώρα. Οι απαντήσεις μας θα είναι σαν λαρυγγισμός με έναν κόμπο στο λαιμό κι ένα σήκωμα των ώμων που θα προδίδει την ανημποριά μας.
Στα 50 χρόνια κυπριακού ζητήματος για την Ελλάδα, ολοφάνερα το ταμείον είναι μείον. Είναι, εξάλλου, η πρώτη φορά που Έλληνας πρωθυπουργός παρίσταται στις εκδηλώσεις μνήμης στην Κύπρο ανήμερα της τουρκικής εισβολής. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην ομιλία του είπε τα αυτονόητα, που χρόνια τώρα η ελληνική πολιτεία διατυμπανίζει περί ένωσης του νησιού και περί δικοινοτικής ομοσπονδίας με απόσυρση φυσικά των τουρκικών στρατευμάτων. Δεν νομίζω να ίδρωσε το αυτί κανενός. Από την άλλη κυριολεκτικά μεριά, ο Ερντογάν με τον Τατάρ έκαναν ακόμη μια φιέστα, ακόμη ένα πάρτι της 50χρονης εισβολής.
Τα μνημόσυνα, είναι η αλήθεια, δεν πολυβοηθούν να εντοπίσουμε από πού προκύπτουν σενάρια της στιγμής για πιθανή λύση του Κυπριακού. Αυτά τα διακινούν με μια πρόχειρη μεθοδικότητα οι άσχετοι παρατρεχάμενοι. Δεν ξέρω από πού κι ως πού ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, εκτίμησε στην ομιλία του μιλώντας για τους πεσόντες πως «σύντομα θα έχουμε θετικές εξελίξεις» στο θέμα της Κύπρου. Μακάρι φυσικά να κάνω λάθος.
Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι εδώ και 20 χρόνια κράτος- μέλος της ΕΕ. Οπότε οφείλει η ΕΕ να δείξει τι εννοεί ευρωπαϊκός τρόπος ζωής, ευρωπαϊκό Δίκαιο. Πρέπει όμως και η Κύπρος να ορθώσει το μικρό αλλά ισχυρό της ανάστημα και να απαιτήσει. Τίποτε δεν χαρίζεται και τίποτε δεν πάει χαμένο. Κι εμείς ως χώρα υποτίθεται ισχυρή στην ΕΕ, ως χώρα-παράδειγμα, όπως μας χαρακτηρίζουν εσχάτως, να κάνουμε για παράδειγμα μια ευρωπαϊκή, διεθνή διάσκεψη για το Κυπριακό, να αναγκάσουμε να πάρουν καθαρά θέση οι φίλοι και σύμμαχοί μας. Ας δείξουμε με μια κάποια πρωτοβουλία μας ποιος είναι επιτέλους ο δρόμος. Το να λέμε απλώς πως οι σχέσεις μας με τη γειτονική Τουρκία κινούνται σε ήρεμα νερά κι ότι αυτό ίσως βοηθήσει να ανοίξει ξανά το Κυπριακό, μοιάζει μάλλον με ιστορικό αστείο. Ο Ερντογάν μέχρι πρότινος διαμηνούσε «Δώστε μας αναγνώριση, να σας δώσουμε εδάφη», τώρα λέει «δώστε μόνον αναγνώριση».
Υ.Γ.: Ακούσατε, στ’ αλήθεια, τίποτα από τα κόμματα στις περσινές εθνικές εκλογές ή τις προ ολίγων ημερών Ευρωεκλογές για το πώς σχεδιάζουν – προτείνουν να χειριστούμε το Κυπριακό;