Η χθεσινή μέρα δεν έμοιαζε καθόλου με τις αντίστοιχες του παρελθόντος, όταν εορταζόταν με λαμπρότητα η επέτειος της νίκης του ΠΑΣΟΚ.
Συμβαίνει δε το παράδοξο, ο ιδρυτής του Κινήματος να χαίρει ακόμη της αναγνώρισης και από τους αντιπάλους ως «ηγετική προσωπικότητα», ενώ το κόμμα του βρίσκεται μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας. Συμβαίνει και το άλλο παράδοξο, με τον ηγέτη του ΣΥΡΙΖΑ να επιχειρεί να μιμηθεί τα επικοινωνιακά «κόλπα» του Α. Παπανδρέου και τους πρώην ΠΑΣΟΚους να έχουν μετακομίσει στην Αριστερά, οσμιζόμενοι ότι εκεί τώρα «υπάρχει ψωμί», λησμονώντας να εορτάσουν την επέτειο χάρη στην οποία ανεδείχθησαν εκ του μηδενός («δεν τους γνώριζαν ούτε οι θυρωροί»).
Τα συνθήματα του ΣΥΡΙΖΑ δεν διαφέρουν στην ουσία από αυτά που εκστόμιζε ο Ανδρέας Παπανδρέου: «Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες» και «Εδώ και τώρα αλλαγή». Το πρώτο σύνθημα αποτελεί μίμηση του συνθήματος των Ιαπώνων εθνικιστών κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και ουδείς ενδιαφέρεται για την αντίφαση ενός εθνικιστικού μηνύματος -που βρίσκει σύμφωνους πολλούς Έλληνες ανεξαρτήτως κομματικής τοποθετήσεως-, που δεν συνάδει με την διεθνικιστική Αριστερά.
Βεβαίως, είναι αναντίρρητο πως οι υποσχέσεις του ΠΑΣΟΚ ήσαν σε αναντιστοιχία με τα έργα του. Όμως, έχοντας γεμάτα ταμεία αφενός από τις άφθονες αρχικώς επιδοτήσεις της ΕΟΚ, και με υπέρμετρο δανεισμό, η εφαρμογή της σύστασης του Ανδρέα Παπανδρέου «Τσοβόλα, δώσ’τα όλα» ικανοποίησε απολύτως τους ψηφοφόρους, αλλά έθεσε την δυναμίτιδα στα θεμέλια του κράτους, το οποίο εκθεμελίωσαν πλήρως οι μεταγενέστεροι.
Για την ιστορία, η προεκλογική περίοδος του 1981 μάς άφησε παρακαταθήκη και το ιστορικό «δεν θέλω ου» από τον Γεώργιο Ράλλη, πρόεδρο της Ν.Δ., του οποίου το ήθος δεν επέτρεπε αποδοκιμασίες κατά του αντιπάλου. Μόνον που δεν ήταν αρκετό το ήθος του Γ. Ράλλη, για να αποτρέψει την φυγή των νεοδημοκρατών προς το ΠΑΣΟΚ. Είναι δε χαρακτηριστικό, ότι οι νεοδημοκράτες δεν ενοχλήθηκαν καθόλου με τις διακηρυγμένες θέσεις του ΠΑΣΟΚ «έξω από το ΝΑΤΟ», «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο», με το επιχείρημα ότι, μπορεί να τα λέει ο Ανδρέας, αλλά δεν πρόκειται να τα κάνει. Και είχαν δίκαιο. Όπως έχουν δίκαιο και τώρα, όπου η «δεύτερη φορά Αριστερά» επανέφερε την Ελλάδα στην αμερικανική επιρροή, μετά από 25 χρόνια (και ολιγόμηνη παρένθεση από την κυβέρνηση Γ. Παπανδρέου).
Για την ιστορία, κατά τις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981, το ΠΑΣΟΚ με 48,07% κατέλαβε 172 έδρες, η ΝΔ με 35,87% των ψήφων κατέλαβε 115 έδρες και το ΚΚΕ με 10,93% 13 έδρες. Τα υπόλοιπα κόμματα που συμμετείχαν δεν κατάφεραν να εκλέξουν κανένα βουλευτή, επειδή το όριο εισόδου ήταν υψηλό.
Είναι νωρίς για να αποτιμηθούν τα αποτελέσματα της διακυβέρνησης της χώρας από το ΠΑΣΟΚ της δεκαετίας του ’80. Εδώ δεν κατέστη ακόμη κατορθωτό να συμφωνήσουμε για τους υπαίτιους της μικρασιατικής καταστροφής, μετά από ένα αιώνα σχεδόν, πόσο μάλλον όταν οι μνήμες είναι νωπές.
Δεν θα το αποτολμήσω, θα αναφέρω όμως πως ένα έργο που θα μπορούσε να χαρακτηρίσει το ΠΑΣΟΚ και να ξεχαστούν τα όσα αρνητικά, αφέθηκε να καταρρεύσει. Και εννοώ το ΕΣΥ, που ως σύλληψη ήταν ό,τι απαιτούσαν οι καιροί, αλλά τελικά στην εφαρμογή παρατηρήθηκαν τα ίδια φαινόμενα της λειτουργίας της κρατικής μηχανής. Ως προς την αρνητική παρακαταθήκη του λαϊκισμού που συνεχίζεται ακόμη, έφερε ως αποτέλεσμα τη σημερινή κατάσταση της χώρας, με ελάχιστες ελπίδες καλυτέρευσης.