«Μετά την απομάκρυνση εκ του ταμείου, ουδέν λάθος αναγνωρίζεται», έγραφε η πινακίδα φαρδιά πλατιά σε περίοπτο σημείο πίσω από την πλάτη του ταμία σε πολλά καταστήματα μέχρι και πριν από μερικά χρόνια. Προειδοποιούσαν έτσι από τη μια τους πελάτες τους κι από την άλλη τους «ενημέρωναν» πως δεν θα βρούνε το δίκιο τους, εάν κάτι πήγαινε λάθος με την αγορά κάποιου προϊόντος. Ανεξάρτητα από τα προϊόντα που πουλούσαν, το μήνυμα είχε γενική ισχύ. Κι όπου δεν υπήρχε η ταμπέλα, ίσχυε ο άγραφος κανόνας και τα πράγματα κυλούσαν σχετικώς ρολόι.
Με τα χρόνια και με κοινό παρονομαστή στην αγορά τον ανταγωνισμό, άλλαξε το σύστημα και αλλαγές γίνονται πλέον. Μάλιστα κάποια καταστήματα, κυρίως από μεγάλες πολυεθνικές, με έμφαση στην ένδυση και την υπόδηση, επιστρέφουν ακόμη και το χρηματικό ποσό. Οπότε στις μέρες μας μετά την απομάκρυνση από το ταμείο και λάθη αναγνωρίζονται και διορθώσεις γίνονται.
Όλα τα παραπάνω ισχύουν όμως μόνο -δυστυχώς- στην αγορά. Στην πολιτική, είτε έχουμε να κάνουμε με την αυτοδιοίκηση είτε με την κεντρική πολιτική σκηνή, τα πράγματα έχουν αλλιώς. Θα λέγαμε πως εδώ ισχύει οριζοντίως και καθέτως το ότι «μετά την απομάκρυνση από την κάλπη, ουδέν λάθος αναγνωρίζεται». Ό,τι ψήφισε ο καθένας και αναλόγως του εκλογικού συστήματος, ο έχων την πλειοψηφία διοικεί, κυβερνά και κάνει όλα όσα προβλέπονται, αφού πήρε τη λαϊκή εντολή γι΄ αυτό.
Τα τελευταία 24ωρα βλέπουμε να εξελίσσεται ένα πρωτοφανές πολιτικό διαζύγιο στις ΗΠΑ. Ο πλουσιότερος άνθρωπος του πλανήτη, ο Έλον Μασκ, τα βρόντηξε όλα και τα έβαλε με τον ισχυρότερο άνθρωπο στον πλανήτη, τον Ντόναλντ Τραμπ. Οι δυο τους, επιτυχημένοι καθ’ όλα businessmen, ένωσαν τις απίστευτες δυνάμεις τους και πήραν τον Λευκό Οίκο. Δεν έκρυψαν ποτέ τις απόψεις τους, ήταν γνωστοί σε όλους, ήξεραν οι ψηφοφόροι στις ΗΠΑ σε ποιους έδιναν τη διακυβέρνηση των ΗΠΑ. Πριν καλά καλά συμπληρωθεί το πρώτο εξάμηνο της δεύτερης θητείας του προέδρου των ΗΠΑ, είδαμε να γίνεται άνω κάτω ο πλανήτης. Και πάλι δεν υπήρχε έκπληξη, αφού λίγο πολύ προεκλογικά τα έλεγε ο Τραμπ. Παράλληλα, ο Μασκ βλέποντας ακόμη πιο μακριά, αλλά λιγότερο πολιτικά και περισσότερο επιχειρηματικά, αφού τα πήρε σχεδόν όλα στη γη, πάει πια γι’ άλλους πλανήτες. Κι αυτό επίσης δεν ήταν άγνωστο. Τα είχε πει καιρό πριν, τα έγραψε, τα δημοσιοποίησε με κάθε τρόπο. Κι εδώ δεν υπήρχε έκπληξη.
Όταν όμως δύο επιχειρηματίες αυτού του βεληνεκούς και της υπεροψίας συναντώνται σε έναν τόσο υψηλό θώκο, όπως είναι βέβαια ο προεδρικός των ΗΠΑ, το σίγουρο ήταν, είναι πως δεν θα κρατούσε και πολύ η συμφωνία μεταξύ τους. Η σύγκρουση ήρθε κι ο πομπώδης αποχαιρετισμός του Μασκ από τους κυβερνητικούς διαδρόμους της Ουάσιγκτον είναι πλέον γεγονός. Το τι έγραψε στο Χ του, τι διέγραψε, τι απάντησε ο Τραμπ και οι σύμβουλοί του είναι μόνο μερικά «επεισόδια» στο ίδιο διαζύγιο. Θα πρέπει βέβαια να κρατήσουμε την αναφορά του Μασκ πως οι ΗΠΑ χρειάζονται ένα νέο κόμμα, με ό,τι συνεπάγεται αυτό για την επόμενη σελίδα της Αμερικής. Και μπορεί πολλοί Αμερικανοί που ψήφισαν τον Ντόναλντ Τραμπ να το έχουν ήδη μετανιώσει -εάν λάβουμε υπόψη τα ποσοστά δημοφιλίας του μέσα στο πρώτο πεντάμηνο στην προεδρία- λίγη σημασία όμως έχει, αφού όπως είπαμε, μετά την απομάκρυνση από την κάλπη ουδέν λάθος αναγνωρίζεται. Φυσικά, εάν όλα αυτά συνέβαιναν για παράδειγμα στα Νησιά του Πάσχα στον Ειρηνικό, ποσώς θα μας ένοιαζε, όμως επειδή συμβαίνουν στις ΗΠΑ, τη μεγαλύτερη οικονομία και την ισχυρότερη χώρα του πλανήτη, μας αφορούν σε βαθμό που δεν μπορούμε καν να υποψιαστούμε.
Για παράδειγμα, τα πρωτοφανή επεισόδια και οι σκληρές συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών, αστυνομίας και μελών της Εθνοφρουράς που βλέπουμε να διαδραματίζονται την Πόλη των Αγγέλων, το Λος Άντζελες, για τέταρτο 24ωρο μαρτυρούν το πόσο εύκολα στήνει τέτοια σκηνικά ο Αμερικανός πρόεδρος. Το να υπογράφει διάταγμα για την ενεργοποίηση της Εθνοφρουράς -μετά από πολλά χρόνια- και να έχει stand by δυνάμεις πεζοναυτών είναι από μόνο του τουλάχιστον ανήκουστο. Κι όλα αυτά στο πλαίσιο ενός πογκρόμ -το διατυμπάνιζε πριν να εκλεγεί- κατά των παράτυπων μεταναστών, που το ξεκίνησε μόλις ανέλαβε με τις πρώτες επιχειρήσεις-σκούπα στην πόλη του Σικάγο. Τώρα είχε σειρά η μεγαλούπολη της πολιτείας της Καλιφόρνια, αν και η κόντρα με τον κυβερνήτη της πολιτείας και τη δήμαρχο του LA -κι οι δύο ανήκουν στους Δημοκρατικούς- εδώ παίρνει άλλη διάσταση. Μέσω του «τσάρου του μεταναστευτικού και των τελωνείων» τους απειλεί με συλλήψεις με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τις επόμενες ώρες. Είναι σαν να επιδιώκει ο Τραμπ την κόντρα και την σύγκρουση για τους δικούς του λόγους. Κι αυτά όμως φαίνονταν εξ αρχής, ήταν το στίγμα του, η γραμμή του και τον ψήφισε ο Αμερικανικός λαός.
Πού καταλήγουμε με όλα αυτά; Ποιους επιλέγουμε -επιλέγουν εν προκειμένω στις ΗΠΑ- να μας κυβερνήσουν, ποιες δικλείδες ασφαλείας υπάρχουν για μη εκτροπή και πώς κάθε φορά αυτοί που εκλέγονται για να υπηρετήσουν το πολιτικό σύστημα διακυβέρνησης που λέγεται δημοκρατία, έχουν όλα τα προαπαιτούμενα για κάτι τέτοιο, αυτά όλα έχουν τεράστια, ανυπολόγιστη σημασία για τις ζωές μας.
Αξίζει, εκτιμώ, να μείνουμε στα τελευταία ευρήματα μιας έρευνας που έκανε στη χώρα μας η qed (social and market research) σχετικά με το ποια είναι τα χαρακτηριστικά που θα εκτιμούσαμε σε έναν πολιτικό ηγέτη. Οι απαντήσεις έχουν ενδιαφέρον, εάν λάβει κανείς υπόψη του πως το 77% των ερωτηθέντων προτάσσει την εντιμότητα και την ηθική συνέπεια έναντι όλων των υπολοίπων χαρακτηριστικών. Στις απαντήσεις για το ίδιο ερώτημα διακρίνουμε ότι το 52% προκρίνει την ξεκάθαρη πολιτική κατεύθυνση, για το 39% κυριαρχεί η ευαισθησία για τις ανισότητες και τα ανθρώπινα δικαιώματα και ακολουθεί με 38% το πειστικό όραμα για το μέλλον της χώρας. Ακολουθούν κι άλλες επιμέρους απαντήσεις, αλλά η ουραγός στην κατάταξη για τα χαρακτηριστικά που εξετάζουμε είναι η εμπειρία στη δημόσια διοίκηση με 16% και η εμπειρία στην επιχειρηματικότητα με ποσοστό μόλις ένα 10%. Εάν η έρευνα γινόταν στις ΗΠΑ, οι απαντήσεις-ουραγοί των ομοεθνών μας στην ιεράρχηση των Αμερικανών πιθανότατα να ήταν αντιστρόφως στην κορυφή.
Ένα ακόμη στοιχείο που έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον στην εν λόγω έρευνα προκύπτει από τις απαντήσεις που δίνονται από τους ερωτηθέντες για το ποιο είναι το «ιδανικό» στιλ ηγεσίας που επιθυμούν. Σύμφωνα λοιπόν με τα ευρήματα, φαίνεται πως η πλειονότητα με μεγάλη διαφορά και ποσοστό που αγγίζει το 70% προκρίνει το συναινετικό στιλ ηγεσίας ως το καταλληλότερο για τη διαχείριση κρίσεων, ενώ στον αντίποδα για το ίδιο θέμα το 30% επιλέγει το συγκεντρωτικό στιλ ηγεσίας.
Δεν ξέρω αν εδώ ο Τραμπ θα είχε την ευκαιρία του, με βάση τα παραπάνω, ξέρω όμως πολύ καλά ότι ο διαπλανητικός γάμος Τραμπ - Μασκ και κατ΄επέκταση το διαπλανητικό τους διαζύγιο ή έστω η κρίση στη σχέση τους επηρεάζει όχι μόνο αδέλφια, ξαδέλφια και λοιπούς συγγενείς, αλλά όλη τη μεγάλη γειτονιά μας. Τον νου μας τι ψηφίζουμε επομένως ή πιο λαϊκά ακόμη: Τι ψηφίσατε ρεεεεεε (Αμερικανοί);