Του Γιώργου Δώρα
Ακόμη κι αν κάποιοι μέχρι πρότινος δεν καταλάβαιναν ή έκαναν πως δεν καταλάβαιναν ή δεν ήθελαν να καταλάβουν τι συμβαίνει στην Ελλάδα και ποιες είναι οι συνθήκες στην Ευρώπη, τώρα δεν έχουν καμία δικαιολογία. Κανείς.
O οικονομικός, ψυχικός και συναισθηματικός λογαριασμός των τελευταίων εβδομάδων είναι για τους Έλληνες τόσο βαρύς, που απαιτείται να γίνουν πρωτόγνωρες υπερβάσεις, ώστε η κατάσταση να αντιστραφεί. Όσο και αν η κυβέρνηση προσπαθεί να λειάνει τις εντυπώσεις κοινή είναι η πεποίθηση ότι η Ελλάδα υπέστη οικονομική και πολιτική ήττα.
Μετά από πολλά χρόνια η χώρα βρέθηκε με κλειστές τράπεζες, capital controls και απομονωμένη στην Ευρώπη, ακόμη και από τους αδελφούς Κυπρίους.Η κακή φήμη και η ειρωνεία θα μας ακολουθεί για μεγάλο διάστημα. Το Grexit μπήκε για τα καλά στο λεξιλόγιο των Ευρωπαίων. Και φυσικά τα προσχήματα δεν μπορούν να σωθούν από τις λίγες εκατοντάδες ιδεολόγων ή φιλελλήνων που συμμετείχαν σε ορισμένες διαδηλώσεις, που οργανώθηκαν σε ευρωπαϊκές πόλεις.
Ευτυχώς η ευρωπαϊκή κουλτούρα, τα συμφέροντα, σε συνδυασμό με την πλήρη αναδίπλωση του Αλέξη Τσίπρα, συνετέλεσαν στο να σταθούν στο πλάι μας -έστω την τελευταία στιγμή- ο πρόεδρος της Γαλλίας Φρανσουά Ολάντ, ο Ιταλός πρωθυπουργός Ματέο Ρέντσι, ο Νίκος Αναστασιάδης, πιθανόν και οι Αυστριακοί. Φαίνεται ότι σε αυτή τη φάση η παρτίδα σώθηκε και η πατρίδα γλίτωσε τα χειρότερα.
Ακόμη κι αν υπάρχουν πολλές εκτιμήσεις ότι το τρίτο μνημόνιο δεν θα αποδώσει τα αναμενόμενα –ο ίδιος ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Οικονομικών έχουν δηλώσει ότι δεν την πιστεύουν- η ευκαιρία για τη χώρα βρίσκεται ακόμη μπροστά. Οι Ευρωπαίοι κινούνται τάχιστα, συντονισμένα και με σχέδιο (Eurogroup, ΕΚΤ, εθνικά κοινοβούλια), κάτι που καλό θα ήταν πρώτα να μας προβληματίσει θετικά και στη συνέχεια να μας παραδειγματίσει, τουλάχιστον ως μέθοδος.
Οι ηγέτες της Ευρώπης, ακριβώς λόγω της θεσμικής οργάνωσης των δικών τους συστημάτων, ασχολούνται με τα σημαντικά θέματα και είναι αποτελεσματικοί. Κατοχυρώνουν υπεραξία για τις ενέργειες τους. Αντίθετα, στην Ελλάδα οι πρωθυπουργοί και οι υπουργοί, όταν πραγματικά θέλουν να προχωρήσει κάτι, είναι υποχρεωμένοι να ασχοληθούν οι ίδιοι μέχρι και την τελευταία λεπτομέρεια, χάνοντας σε ορισμένες περιπτώσεις την μεγάλη εικόνα.
Η χώρα βρίσκεται ήδη στο τρίτο μνημόνιο και λίγοι πιστεύουν ότι θα είναι το τελευταίο. Εκτός κι αν αυτή τη φορά η αντίδραση της χώρας, δηλαδή η προσέγγιση του πολιτικού της προσωπικού και των παραγωγικών της δυνάμεων στην αναπτυξιακή διαδικασία, είναι διαφορετική. Επιθετική, εμπροσθοβαρής και σοβαρή.
Με τεκμηριωμένες προτάσεις, που δεν θα περιλαμβάνουν –για παράδειγμα- την κατασκευή χιονοδρομικού κέντρου στη Ρόδο ή αλλαγή τσόχας στα τραπέζια του μπιλιαρδάδικου. Τα οικονομικά εργαλεία υπάρχουν και περιμένουν σε σημαντικό βαθμό ανεκμετάλλευτα. ΕΣΠΑ, ΚΑΠ, διαρθρωτικά ταμεία. Λέξεις – πρόκληση που στην Ελλάδα τείνουν να χάσουν τη σημασία τους, αφού στην περίφημη διαπραγμάτευση Τσίπρα δεν ακούστηκαν ούτε μια φορά.
Σημειώστε:
Πρώτον, το νέο ΕΣΠΑ. Μια λογική κίνηση θα ήταν η Ελλάδα να ζητήσει την επιτάχυνση διαδικασιών, προγραμμάτων και εκταμίευσης κονδυλίων, με την ελληνική συμμετοχή να πηγαίνει χρονικά πιο πίσω. Πρόκειται για κονδύλια 20 δισ. ευρώ, η πλειοψηφία των οποίων έχει προορισμό επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα.
Παράλληλα, να αξιοποιήσει η κυβέρνηση μελέτες που υπάρχουν για τους κλάδους που αξίζει να στηριχθούν, ώστε να προσφέρουν πολλαπλασιαστικά στην ανάπτυξη. Επίσης, να επιδιώξει η Ελλάδα το δραστικό περιορισμό της γραφειοκρατίας που υπάρχει στα κοινοτικά προγράμματα, ώστε να κινηθεί η οικονομία με ουσιωδώς γρήγορους και αποδοτικούς ρυθμούς. Το ερώτημα είναι απλό: στην κυβέρνηση ξέρουν από ΕΣΠΑ;
Δεύτερον, η νέα ΚΑΠ. Πάνω από 20 δισ. ευρώ για τη στήριξη και την αναδιάρθρωση του πρωτογενούς τομέα. Της γεωργίας, της κτηνοτροφίας και της αλιείας, που από προωθητικοί παράγοντες της οικονομίας, τις τελευταίες δεκαετίες τείνουν να εξελιχθούν σε βαρίδια, αν και στα χρόνια της κρίσης καλύπτουν μεγάλο μέρος του συνόλου των ελληνικών εξαγωγών. Το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι σε πολλούς αγρότες έχει καλλιεργηθεί η κουλτούρα της μη παραγωγής. Δεύτερο ερώτημα: στην κυβέρνηση γνωρίζουν επί της ουσίας τα αγροτικά θέματα ή αρκούνται στον αγροτοσυνδικαλισμό του κάμπου;
Τρίτον, πρόσθετο πακέτο Γιουνκέρ, που μέσω εγγυήσεων και μόχλευσης είναι δυνατόν να φτάσει σε επιπλέον δεκάδες δισ. ευρώ.
Τέταρτον, πρόσθετοι πόροι από προγράμματα της ΕΕ εκτός του ΕΣΠΑ και των αναπτυξιακών ταμείων. Λεφτά υπάρχουν, λοιπόν. Αρκεί να μπορεί μια χώρα –η Ελλάδα εν προκειμένω- να τα αξιοποιήσει, όχι να τα… φάει.