Η ισόρροπη ανάπτυξη της μητροπολιτικής Θεσσαλονίκης απαιτεί πέρα από μια βασικές προοπτικές για το μέλλον.
Έστω κι αν ορισμένοι θεωρούν ότι το να θέτεις στόχους στη Θεσσαλονίκη είναι σαν να επενδύεις σε απραγματοποίητα οράματα, μια ουτοπία και τίποτα περισσότερο, εντούτοις χωρίς όραμα, χωρίς σχέδιο, χωρίς προοπτική και στόχο, δεν υπάρχει καν η ελπίδα η Θεσσαλονίκη να αποκτήσει -έστω κάποτε- πυξίδα για το μέλλον της.
Σήμερα, στον νομό Θεσσαλονίκης οι εσωτερικές ανισότητες είναι τεράστιες. Ακόμη προσπαθούμε να ξεπεράσουμε την ανισόρροπη ανάπτυξη μεταξύ ανατολικού και δυτικού πολεοδομικού συγκροτήματος. Θυμηθείτε ότι αυτό ξεκίνησε πολλές δεκαετίες πριν ως όραμα, ως ανάγκη για ένα μέλλον, το οποίο ζούμε σήμερα.
Το τρένο της ανάπτυξης καλώς ή κακώς κάνει κύκλους. Δεν περνάει και φεύγει για πάντα, αφήνοντας πίσω του όσους δεν ανέβηκαν την κατάλληλη στιγμή. Αυτό αποδείχτηκε μύθος.
Τα πράγματα αναπτυξιακά ανάμεσα σε ανατολική και δυτική Θεσσαλονίκη, όσο αδόκιμη κι αν είναι μια τέτοια σύγκριση, στρώνουν τα τελευταία χρόνια και από ό,τι δείχνει η πορεία θα στρώσουν ακόμη περισσότερο τα επόμενα πέντε με δέκα χρόνια. Το αναπτυξιακό έλλειμμα δυτικά αποκαθίσταται ακριβώς επειδή διατυπώθηκε το όραμα, κατατέθηκε ένα (πολλά επιμέρους δηλαδή) σχέδιο, είδαμε πριν χρόνια τις προοπτικές και βάλαμε στόχους. Σταδιακά, μέσα από έργα και δράσεις, η προοπτική έπαψε να είναι ουτοπία, το όνειρο άρχισε να γίνεται πραγματικότητα και πλέον οι διαφορές και τα ελλείμματα έχουν περιοριστεί και συνεχίζουν να περιορίζονται. Άλλωστε, δεν μιλάμε για αγώνα ταχύτητας, αλλά αντοχής. Το να χάνεις το τρένο στο κατάλληλο timing δε σημαίνει ότι δε θα περάσει ξανά από μπροστά σου. Όμως η απώλεια δεν μπορεί να μην έχει επιπτώσεις. Χρονικές (γενεών...) τουλάχιστον...
Για όσους τα αμφισβητούν όλα αυτά και επιμένουν θιασώτες του γκρίζου και της γκρίνιας, τον ίδιο στόχο έχουν με τους υπόλοιπους, απλώς θέλουν να καλυφθούν πιο γρήγορα τα ελλείμματα δεκαετιών. Θεμιτό, αφού η υπομονή εξαντλήθηκε με την πάροδο τόσων ετών, ώστε το όνειρο να γίνει πραγματικότητα.
Δεν θα απαριθμήσω τις παρεμβάσεις που μείωσαν το αναπτυξιακό χάσμα των δυο περιοχών, που είναι μόνο χωροταξικά ξεχωριστές, αλλά στην ουσία αποτελούν μέρη του ίδιου σώματος, του πολεοδομικού συγκροτήματος Θεσσαλονίκης. Είναι τόσες πολλές που δεν έχει νόημα. Ούτε θα ασχοληθώ με την προτεραιότητα που έβαλαν τόσο οι τοπικοί φορείς, όσο και η κεντρική διοίκηση για την περιοχή της δυτικής Θεσσαλονίκης τα τελευταία χρόνια, διότι μόνον όποιος ηθελημένα κλείνει τα μάτια δεν τη βλέπει. Θα σημειώσω μόνο την πληθυσμιακή αύξηση στους τέσσερις δυτικούς δήμους του πολεοδομικού συγκροτήματος, που έχει και το ποιοτικό χαρακτηριστικό να έχει συντελεστεί από νέα ανδρόγυνα και να συνίσταται από συγκριτικά νεότερο πληθυσμό. Η δε αγορά είναι εκείνη που δείχνει ακόμη περισσότερα. Και το real estate, ως δείκτης ανάπτυξης, δείχνει ότι τα ενοίκια στη δυτική Θεσσαλονίκη πλησιάζουν εκείνα της ανατολικής, όπως και οι τιμές αγοράς ακινήτων. Όσοι φοβούνται μόνο δεν το ομολογούν: Η δυτική Θεσσαλονίκη έγινε ελκυστική...
Την ίδια ώρα η Πολιτεία ή και η ιδιωτική πρωτοβουλία φρόντισε να μην καλύψει το αναπτυξιακό έλλειμμα μεταξύ των δυο περιοχών σταματώντας την ανάπτυξη ανατολικά, προκειμένου να προλάβει η δυτική Θεσσαλονίκη και να πάρει νωρίτερα κι αυτή το ίδιο τρένο. Συνέχισε τον αναπτυξιακό σχεδιασμό και την υλοποίησή του και ανατολικά, για να μη δημιουργηθούν νέες ανισότητες. Ως όφειλε...
Τώρα, με δρομολογημένα μια σειρά έργα και δράσεις σε όλο το πολεοδομικό συγκρότημα είναι η ώρα να χαράξουμε όλοι μαζί ως τοπική κοινωνία, ως μητροπολιτική Θεσσαλονίκη, την αποκατάσταση της ισορροπίας αναπτυξιακά και με τον υπόλοιπο νομό.
Εκεί η απουσία οράματος, η απουσία ανάπτυξης σε πολύ συγκεκριμένες περιοχές είναι εμφανής και θα δημιουργήσει νέα ανάλογα προβλήματα διχασμού, όπως εκείνον ανάμεσα σε δυτική και ανατολική Θεσσαλονίκη. Θα σημαίνει ότι από τα παθήματα δεκαετιών δεν πήραμε το παραμικρό μάθημα.
Η χρονική συγκυρία είναι ίσως μοναδική για να ενεργοποιηθούν πρώτοι από όλους οι κάτοικοι των εν λόγω περιοχών και να διεκδικήσουν επιτακτικά ανάπτυξη. Πρωτίστως ανάπτυξη. Κατά προτεραιότητα ίσως ακόμη και έναντι της επίλυσης των προβλημάτων, που έτσι κι αλλιώς αντιμετωπίζουν και θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν, είτε μιλάμε για τα ίδια προβλήματα είτε για νέα.
Μοναδική συγκυρία
Χαρακτηρίζω τη συγκυρία μοναδική, επειδή είμαστε ήδη σε μια εκλογική χρονιά για την Αυτοδιοίκηση, αλλά και για τη χώρα και οι πολίτες μπορούν να κάνουν κρίσιμες επιλογές, που θα καθορίσουν την πορεία του τόπου τους για τα επόμενα πέντε χρόνια. Μια πενταετία δεν είναι ευκαταφρόνητο χρονικό διάστημα. Αντιθέτως μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά κρίσιμο.
Επίσης είναι η ίδια χρονιά στην οποία αρχίζει η υλοποίηση του νέου ΕΣΠΑ και υπό προϋποθέσεις μπορεί να αποδειχθεί σωτήριο για τις συγκεκριμένες περιοχές με ελλειμματική ανάπτυξη. Βασικότερη των προϋποθέσεων είναι να υπάρχει ήδη όραμα, σχέδιο, προοπτική, στόχος. Κι όλα αυτά εγκαίρως να μετατραπούν σε ώριμες μελέτες που θα έχουν τη δυνατότητα χρηματοδότησης. Κι έτσι να μπορέσουν να γίνουν σοβαρές παρεμβάσεις αναπτυξιακού χαρακτήρα, οι οποίες θα έχουν ορίζοντα ολοκλήρωσης και άρα κάλυψης των αναπτυξιακών κενών το 2030 (ολοκλήρωση του νέου ΕΣΠΑ).
Κι όλα αυτά συμπληρώνονται από την αναγκαία πια προσοχή της Πολιτείας συνολικά στην ύπαιθρο του νομού Θεσσαλονίκης, ώστε να μη δημιουργηθεί ένα νέο κοινωνικό, οικονομικό και αναπτυξιακό χάσμα, που ουσιαστικά έχει επιπτώσεις στην πορεία της μητροπολιτικότητας της Θεσσαλονίκης, στην πορεία της περιοχής (και του πολεοδομικού συγκροτήματος) σε ένα καλύτερο μέλλον.
Θα αναφέρω μόνο ορισμένα χαρακτηριστικά παραδείγματα. Στην επαρχία Λαγκαδά (δεν αναφέρομαι μόνο στον δήμο) δεν υπάρχει σχεδιασμός σήμερα για κανένα μείζον αναπτυξιακό έργο. Δεν έχει διατυπωθεί καν αντίστοιχο όραμα ή αίτημα από τους τοπικούς άρχοντες. Ποια προοπτική δηλαδή βλέπουν όλοι όσοι θα διεκδικήσουν την ψήφο μας τον επόμενο Οκτώβριο για τη συγκεκριμένη περιοχή σε πέντε και δέκα χρόνια. Η προοπτική τους εξαντλείται στην κάλυψη κάποιων υποδομών που απουσιάζουν; Και είναι αυτό αρκετό; Είπαμε να είμαστε ολιγαρκείς, να μην παραμυθιάζουμε τον κόσμο με φαραωνικά σχέδια, αλλά και η παντελής απουσία οράματος, σχεδίου και προοπτικής είναι το άλλο άκρο. Εξίσου κακό με το πρώτο. Διατυπώνεται κάτι που δεν ξέρω από τα κόμματα ας πούμε που θα διεκδικήσουν μέσω συγκεκριμένων πολιτευτών την ψήφο μας σε λίγους μήνες από σήμερα; Χωρίς διεκδικητικό πλαίσιο δεν θα έρθει ποτέ η ανάπτυξη. Πρέπει να μπει ο πήχης και να μπει... ψηλά.
Άλλη μια περιοχή με ελλειμματική ανάπτυξη και ανυπαρξία οράματος είναι η βορειοδυτική περιοχή του νομού, που καλύπτει τους δήμους Δέλτα, Χαλκηδόνος και Ωραιοκάστρου. Μια ενότητα όπου είναι αναγκαίο να κατατεθεί μια συνολική πρόταση για ανάπτυξη με προοπτική πενταετίας ή και δεκαετίας. Προς το παρόν δεν υπάρχει.
Κι όμως όλα αυτά τα χρόνια εμείς θα επιμένουμε κοντόφθαλμα να βλέπουμε τη Θεσσαλονίκη δήθεν να αναπτύσσεται, δήθεν να γίνεται ελκυστική για την εγκατάσταση νέου πληθυσμού και για την προσέλκυση επενδύσεων, πλην όμως θα παραβλέπουμε πως Θεσσαλονίκη δεν είναι μόνο το πολεοδομικό συγκρότημα, οι παρυφές του και ορισμένες περιοχές με στοχευμένη ανάπτυξη (δήμοι Πυλαίας – Χορτιάτη, Θέρμης και Θερμαϊκού), αλλά ολόκληρος ο νομός...
Πόσοι είναι έτοιμοι να χάσουν και το τρένο του 2030;