«Μόλις σχόλασα, τέλειωσα το 8ωρο, αλλά θα συνεχίσω για άλλες πέντε ώρες σήμερα στην επιχείρηση όπου δουλεύω. Αύριο θα πάω στην τάδε επιχείρηση για συμπλήρωμα. Και μεθαύριο στου δείνα. Και βλέπουμε. Αλλά όλα νόμιμα, μην πάει ο νους σου στα μαύρα». Μέσα σε αυτές τις 42 λέξεις κρύβεται όλη η ουσία του νέου εργασιακού νομοσχεδίου που συζητείται στην Ολομέλεια της Βουλής και αναμένεται, εκτός απροόπτου, να ψηφιστεί αύριο και να γίνει νόμος του κράτους.
Οι αλλαγές που έφερε η υπουργός Εργασίας, Νίκη Κεραμέως, είναι το λιγότερο συνταρακτικές στην αγορά εργασίας. Φυσικά όλα μέχρι τώρα έγιναν νόμιμα, θα καταστούν νόμιμα κι όλα καλά. Μόνο που αύριο θα έχουμε άλλη μια 24ωρη απεργία πανελλαδικά -το ποιοι συμμετέχουν και ποιοι θα απεργήσουν είναι άλλο μεγάλο θέμα- ως αντίδραση στις νέες ρυθμίσεις που φέρνει η κυβέρνηση στα εργασιακά.
Οι αλλαγές έρχονται να προστεθούν στον κυκεώνα των εργασιακών συνθηκών που έχουν μεταμορφώσει τα πράγματα τα τελευταία 5-6 χρόνια και θεωρούνται από πολλούς παράδειγμα προς αποφυγήν. Φτάνει να ανακαλέσουμε τις συχνές αναφορές σε δημοσιεύματα και ρεπορτάζ μεγάλων διεθνών μέσων ενημέρωσης στη χώρα μας υπό τον τίτλο «Κάν’ το όπως οι Έλληνες», για να νιώσουμε τουλάχιστον αδικημένοι.
Από τη στιγμή που συζητάμε και μόνο για τα περί 13ωρου χρόνου εργασίας ημερησίως, αυτό είναι από μόνο του θλιβερό. Το ότι θα μπορεί ένας εργαζόμενος να αρνηθεί να απασχοληθεί άλλες πέντε ώρες ημερησίως θεωρείται αν μη τι άλλο αστείο, γιατί προφανώς δεν το επιτρέπει η θλιβερή πραγματικότητα. Ποιος, αλήθεια, θα μπορεί να αρνείται στον εργοδότη του ες αεί επιμήκυνση του ωραρίου του; Θα αρνηθεί μια, δυο, τρεις… Πιστεύει κανείς πως αυτό θα μπορέσει να το κάνει για πάντα; Η επιχείρηση θα προχωρήσει στον επόμενο που περιμένει απ’ έξω απελπισμένος να εργαστεί και πάει λέγοντας.
Βέβαια, όλα αυτά γίνονται αφού οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας (ΣΣΕ) παραμένουν… άγνωστες λέξεις. Οι σχέσεις εργασίας βασίζονται στις ατομικές συμβάσεις με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Υποτίθεται πως οι ΣΣΕ μας αποχαιρέτησαν στα δύσκολα, μαύρα χρόνια των μνημονίων και ήταν ανάμεσα στα δυνατά μαχαιρώματα που δεχτήκαμε, ώστε να υπακούσουμε σε… μεταρρυθμιστικές ανάγκες. Υποτίθεται πως όταν θα βγαίναμε από τα μνημόνια -αλήθεια, μήπως εντέλει δεν βγήκαμε;- θα μπαίναμε σε νέες κανονικότητες. Και ανάμεσά τους και στις εργασιακές.
Αντιθέτως, αντί να δούμε θετικές πρόνοιες στα εργασιακά και τα δικαιώματα των εργαζομένων, βλέπουμε το ανάποδο. Το ξήλωμα των δικαιωμάτων που κερδήθηκαν με αίμα πολλές φορές ντύνεται θεσμικά και με νόμους, που πραγματικά δεν επιτρέπουν παρεκκλίσεις.
Είναι επίσης ξεκάθαρο -μιλάνε από μόνοι τους οι αριθμοί- πως σιγά σιγά οδηγούμαστε σε καταστάσεις που θυμίζουν όχι τον προηγούμενο αιώνα, αλλά τον προ-προηγούμενο. Μιλάμε για αιτήματα εργαζομένων που «ακούγονταν» στην κοινωνία του Σικάγο στα 1860 και βάλε. Γιατί όπως και να το κάνουμε, όταν φτάνουμε η κοινωνία να διεκδικεί ξανά την 8ωρη εργασία, αυτό φαίνεται απίστευτο εν έτει 2025. Το ποιους εξυπηρετούν οι νέες ρυθμίσεις δεν χρειάζεται να είμαστε ντόκτορες του εργασιακού δίκαιου για να το καταλάβουμε. Βγάζει μάτι.
Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε πως σε κανένα πρόγραμμα της σημερινής κυβερνητικής παράταξης προεκλογικά δεν υπήρχε η αναφορά σε μετατροπή του 8ώρου σε 13ωρο. Μην βγούνε δηλαδή να μας πούνε πως «εμείς εφαρμόζουμε το προεκλογικό μας πρόγραμμα». Μπορεί να το σκέφτονταν, μπορεί να το ονόμαζαν γενικώς -μέσα σε όλα- κι αυτό «μεταρρύθμιση», αλλά καθαρές κουβέντες για 13ωρη εργασία δεν είχαμε ακούσει. Δεν είχαμε ακούσει από ό,τι φαίνεται ούτε και ότι το Βέλγιο ήδη από το 2022 έχει θεσμοθετήσει τη δυνατότητα τετραήμερης εργασίας χωρίς μείωση αποδοχών, ούτε ότι κάτι ανάλογο επιχείρησε η Ισλανδία ή ότι οι Ισπανοί προβλέπουν μείωση και του 40ώρου τους χωρίς μείωση μισθού. Τι έγινε το «παράδειγμα της Ευρώπης», γιατί δεν ψάχνουμε σε αυτήν την περίπτωση τα best practices, γιατί αλληθωρίζουμε κατά κει που συμφέρει τις εργοδοσίες, «κόβοντας» από οικογένεια, ψυχαγωγία και πολύτιμη ανάπαυση;