Ξεκάθαρο νικητή στις ευρωεκλογές του 2024 έχουμε. Είναι η αποχή, η παραλία, το γύρισμα της πλάτης στην πολιτική και τους πολιτικούς. Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο και ας μου επιτρέψουν όλοι να αμφιβάλω εάν ελήφθη ή αν θα ληφθεί από τα κόμματα. Και γιατί να γίνει άλλωστε; Τα κόμματα είναι ευέλικτοι και ευπροσάρμοστοι οργανισμοί και κυρίως οι ηγετικές ομάδες τους, οπότε απλώς θα προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα.
Τα κόμματα ψάχνουν για νικητές και ηττημένους μεταξύ τους για να διαχειριστούν ένα πρωτόγνωρο γεγονός, που δεν είναι καινοφανές διεθνώς. Η αποχή από τις εκλογές, ακόμα και τις εθνικές, στις ευρωπαϊκές χώρες είναι μια συνθήκη, ένα δεδομένο, με το οποίο έμαθε ο πολιτικός κόσμος τους να πορεύεται. Με αυτή σχεδιάζονται οι προεκλογικές εκστρατείες, που είναι πιο στοχευμένες σε εκείνους που ψηφίζουν, με αυτή σχεδιάζονται οι πολιτικές συμμαχίες, ακόμα και τα αφηγήματα ή και η πολιτική πρακτική.
Μπορεί να μοιάζει κυνικό, αλλά είναι γεγονός. Γιατί να μιλήσω σε σένα και να δώσω απαντήσεις στα προβλήματά σου, γιατί να προσπαθήσω να σε πείσω να ψηφίσεις, όταν έχω συγκεκριμένο μέρος του εκλογικού σώματος, το οποίο θα ψηφίσει και αυτό είναι που πρέπει να συγκινήσω με το αφήγημά μου, με τις πολιτικές μου;
Οι Έλληνες ψηφοφόροι αν ένα μήνυμα πρέπει να έχουν εμπεδώσει είναι αυτό της συμμετοχής. Όλοι έβλεπαν το ρεκόρ αποχής να έρχεται και προσπάθησαν να αυξήσουν τη συμμετοχή. Και οι ψηφοφόροι; Ήταν αποφασισμένοι να τους γράψουν όλους στα Crocs της παραλίας.
Με το αποτέλεσμα προδιαγεγραμμένο και την Ευρώπη να είναι ακόμα πολύ μακριά από τα μάτια, το μυαλό και κυρίως την καρδιά του μέσου Έλληνα, με συγκεκριμένα ζητήματα που αφορούν στην τσέπη του πολίτη να παραμένουν επί μακρόν άλυτα, εκείνοι που αφελώς πιστεύουν ότι στέλνουν μήνυμα δυσαρέσκειας, πέτυχαν να στείλουν ένα ασαφές μήνυμα, που παράγει πολιτικό αποτέλεσμα, ανακατεύει την τράπουλα, αλλά δεν πετυχαίνει τίποτα για τους ίδιους.
Αν λοιπόν μπούμε στη λογική των κομμάτων, είναι προφανές ότι από το αποτέλεσμα, που εκφράζει τη μειοψηφία των Ελλήνων, λίγοι είναι εκείνοι που μπορούν να ατενίζουν με αισιοδοξία το μέλλον και πολλοί εκείνοι που το βλέπουν με προβληματισμό. Από Δευτέρα άλλη μια μέρα στη δουλειά.
Νέα Δημοκρατία
Η Νέα Δημοκρατία είχε στο τσεπάκι της την πρωτιά. Απέδειξε ότι είχε στο τσεπάκι της και μια τεράστια διαφορά από τον δεύτερο. Τη νίκη σκιάζει αφενός η απώλεια του στόχου (33%) και μάλιστα με εμφατικό τρόπο, αφετέρου αυτό το 2 μπροστά από το ποσοστό της. Ωστόσο, η κυριαρχία της δεν αμφισβητείται.
Δεν έπιασε πάτο, καθώς τα έχει πάει και χειρότερα στην πενηντάχρονη ιστορία της, πλην όμως μέσα σε ένα χρόνο από το εκκωφαντικό 41%, η απώλεια είναι σημαντική και θα προκαλέσει τριγμούς στο εσωτερικό του κόμματος. Ο πρωθυπουργός είπε ξεκάθαρα ότι πήρε το μήνυμα και θέλει πιο σκληρή δουλειά και λιγότερες αστοχίες. Εμμέσως έθεσε και θέμα διορθωτικών κινήσεων ήτοι ανασχηματισμού με τη δική μου αυθαίρετη ερμηνεία.
Το μήνυμα όμως είναι αυτό μόνο; Είναι σαφές ότι εύκολα ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όταν θα έρθει η εθνική κάλπη, θα πάρει μεγαλύτερο ποσοστό από το 27% - 28% των ευρωεκλογών. Βλέπει όμως, όπως βλέπουν ήδη και πολλοί στη ΝΔ, πόσο επισφαλής είναι πλέον η στάση του εκλογικού σώματος που γοητεύει το κυβερνών κόμμα. Με την ίδια ευκολία που θα ψηφίσει εκ νέου Νέα Δημοκρατία στις επόμενες βουλευτικές εκλογές, με την ίδια ευκολία θα ψηφίσει και κάτι άλλο. Διότι ας έχουμε υπόψη ότι εκείνοι που σήμερα εκπροσωπούν τη χαλαρή ψήφο στις ευρωεκλογές, στις βουλευτικές εκλογές θα ψηφίσουν σε μεγάλο ποσοστό. Εκεί θα έχουμε μια καλύτερη εικόνα της στάσης του εκλογικού σώματος και οι συγκρίσεις θα γίνουν με το 41% των εκλογών του 2023...
Από το σύνθημα Μητσοτάκη: «Σταθερά, Τολμηρά, Μπροστά», το πρώτο το αναγνωρίζει ο ψηφοφόρος, το δεύτερο όχι, το τρίτο θα το δούμε σε τρία χρόνια...
Στα θετικά για τη ΝΔ είναι το γεγονός πως οι ψηφοφόροι της δίνουν περιθώριο και ανοχή ακόμα. Φάνηκε κι από το εκλογικό αποτέλεσμα, καθώς οι απώλειες δεν πήγαν στα μεγάλα κόμματα της αντιπολίτευσης. Πήγαν παραλία ή στην Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου. Οι πιο... σκληροί προφανώς. Εκείνοι που λειτούργησαν με τιμωρητική λογική. Επειδή ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης έβαλε απέναντί του τον Κυριάκο Βελόπουλο. Μπορεί να τους ξανακερδίσει όλους ο κ. Μητσοτάκης; Μπορεί προφανώς. Οι έμπειροι πολιτικοί λένε ότι άπαξ και κάποιος σε ψήφισε μια φορά μπορεί να σε ψηφίσει ξανά και ξανά ακόμα κι αν διαφωνεί σε πολλά μαζί σου. Ειδικά δε σε συνθήκες ανυπαρξίας εναλλακτικής λύσης διακυβέρνησης του τόπου. Στις βουλευτικές τα διλήμματα θα είναι εξαιρετικά σκληρά κι αυτό πιθανότατα θα λειτουργήσει υπέρ της ΝΔ.
Στα θετικά επίσης είναι και η μεγάλη διαφορά εκ νέου από τα δυο κόμματα που είναι wannabe κυβερνητικά, τον ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ και το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής. Όταν τα μεγαλύτερα κόμματα της αντιπολίτευσης συγκεντρώνουν μαζί όσο συγκεντρώνεις εσύ μόνος σου και με τη λογική φθορά της εξουσίας, παίζεις χωρίς αντίπαλο. Κι αυτό κάνει τις αλλαγές πιο εύκολες, τη διαχείριση πιο εύκολη, τις αποφάσεις πιο εφικτές...
ΣΥΡΙΖΑ - ΠΣ
Στον ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ η κατάκτηση της δεύτερης θέσης, με ξεκάθαρο τρόπο (αν και δεν το βλέπω τόσο ξεκάθαρο με δυο μονάδες διαφορά), έδωσε μια ανάσα. Λειψή. Διότι κι ο ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ καταγράφει απώλειες στην κοινωνία αναλογικά. Δεν μένω μόνο στα ποσοστά, όπου είναι προφανές ότι δεν υπάρχει καμιά σύγκριση με τις ευρωεκλογές του 2019 και είναι και χαμηλότερα ακόμα κι από εκείνα των βουλευτικών του 2023, αλλά με έναν Στέφανο Κασσελάκη να έρχεται με φόρα, είναι εμφανές ότι το γκελ που έκανε τελικά στην ελληνική κοινωνία είναι περιορισμένο.
Ο ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ δεν πέτυχε τον στόχο του επίσης. Όχι μόνο δεν έπιασε το 20% που ο πρόεδρός του έβλεπε, αλλά ούτε το ποσοστό που πήρε έναν χρόνο πριν στις εθνικές εκλογές δεν έπιασε. Δικαιολογία υπάρχει και έχει και βάση. Το κόμμα υπέστη τη διπλή διάσπαση, ο αρχηγός νέος... Ναι αλλά μπακαλίστικα, και το ποσοστό της Νέας Αριστεράς αθροιζόμενο δεν μετατρέπει επ' ουδενί τις απώλειες σε νίκη. Ούτε καμιά κυβερνητική αύρα εδραιώνει.
Μια ανάσα δίνει, αρκετή για ανασύνταξη και για προσπάθεια, ώστε να γίνουν πολιτικές κινήσεις, που όλα μαζί δύσκολα είναι αρκετά για να κάνουν σε τρία χρόνια το κόμμα διεκδικητή της εξουσίας και δεύτερο διακριτό πόλο απέναντι από την κυρίαρχη ΝΔ. Είναι όμως αρκετή για να γίνει με τις σωστές κινήσεις ένας ισχυρός πολιτικός πόλος ξανά. Λογικό είναι στον ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ να υπάρξει πολλή κουβέντα και προβληματισμός μετά το αποτέλεσμα και θα είναι κρίσιμο τι δρόμο θα χαράξουν εν όψει πλέον τις εθνικής κάλπης, που έπεται. Κυρίως πρέπει να δουν γιατί η κοινωνία δεν τους θεωρεί εναλλακτική λύση για τη διακυβέρνηση της χώρας και γιατί δεν πείθουν ότι μπορούν να εμπιστευτούν αυτούς εκείνοι που έπαψαν ή παύουν να εμπιστεύονται την κυβέρνηση ή είναι δυσαρεστημένοι από αυτή.
Άραγε ένα τέτοιο εκλογικό αποτέλεσμα, το πρώτο με πρόεδρο τον κ. Κασσελάκη, δίνει τη δυνατότητα στον ίδιο για να τα «αλλάξει όλα»;
ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής
Ακόμα και στο ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής δεν μπορούν να μιλήσουν για νίκη. Παρά το γεγονός ότι με αξιοσημείωτη σταθερότητα ανεβάζει το ποσοστό του από εκλογική μάχη σε εκλογική μάχη. Η διαδικασία της ανόδου είναι βασανιστικά αργή.
Αν ο στόχος ήταν (που ήταν) να αποκαθηλώσει τον ΣΥΡΙΖΑ – ΠΣ από τη δεύτερη θέση, δεν το κατάφερε. Άρα πρέπει να υπάρξει προβληματισμός. Όμως, για τους θιασώτες της αναταραχής του Μάο, αυτός δεν είναι αρκετός για να δημιουργήσει ζητήματα ηγεσίας ή εσωτερικές διαμάχες και αναταραχή.
Στο ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής, πρώτος ο πρόεδρος, Νίκος Ανδρουλάκης, θα πρέπει να επισπεύσει την ανασύνταξη, την οποία άρχισε πριν από καιρό, διότι η ευνοϊκή συγκυρία δεν θα κρατήσει εσαεί. Δεν θα πω εγώ ποιο είναι το πρόβλημα, αλλά πρόβλημα υπάρχει για το γεγονός ότι δεν μπορεί το κόμμα αντί να μπουσουλάει προς τα μπροστά να κάνει άλμα. Δεν είπαμε να γίνει και Τεντόγλου, αλλά η πρόοδος πηγαίνει πολύ αργά και η επιρροή στην κοινωνία μπορεί σταδιακά να οδηγηθεί στη στασιμότητα. Μετά τη στασιμότητα ξέρουμε όλοι τι έρχεται νομοτελειακά κι αυτό ούτε θα θέλουν να το σκέφτονται στο κόμμα. Το ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής έγινε με τον κ. Ανδρουλάκη εκ νέου υπολογίσιμη δύναμη. Αλλά πόσο υπολογίσιμη; Προφανώς όχι αρκετά ακόμα. Ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα της Αττικής και της Θεσσαλονίκης... Και λογικά κάποια στιγμή θα επέλθει κούραση, ειδικά σε ένα κόμμα, που κάποτε ήταν εξουσίας και ο μόνος στόχος ύπαρξής του είναι να ξαναγίνει εξουσίας.
Ελληνική Λύση
Κερδισμένη της μάχης των ευρωεκλογών είναι ξεκάθαρα η Ελληνική Λύση του Κυριάκου Βελόπουλου. Μπορεί να χαρακτηρίζουν μονίμως θυμωμένο τον κ. Ανδρουλάκη διάφοροι, όμως για θυμό μιλήστε με τον κ. Βελόπουλο. Μάστερ του θυμού και της χρήσης του για πολιτικούς λόγους ο Κυριάκος Βελόπουλος έχει κάθε λόγο να αισθάνεται δικαιωμένος από τις επιλογές του και το πολιτικό πλάνο του.
Τίναξε την μπάνκα στον αέρα η Ελληνική Λύση στις ευρωεκλογές, έγινε ηγέτιδα αντιπολιτευτική δύναμη στη Βόρεια Ελλάδα και πλέον εξαιρετικά υπολογίσιμη στην πολιτική σκηνή. Αλιεύει πλέον όχι μόνον ακροδεξιές ή υπερπατριωτικές ψήφους, αλλά και σημαντικό μέρος των ψήφων της λεγόμενης λαϊκής δεξιάς, που βλέπουν στο συγκεκριμένο κόμμα περισσότερα από όσα έβλεπαν από αντίστοιχα εγχειρήματα του παρελθόντος.
Η επιτυχία του κ. Βελόπουλου είναι ότι άσκησε και ασκεί συνεπή αντιπολίτευση στην κυβέρνηση, έχει ξεκάθαρο πολιτικό στόχο και αφήγημα (κατ' άλλους ιδεολόγημα, αλλά πόση σημασία έχει;) και προσελκύει την αντισυστημική ψήφο. Ξέρει να επενδύει στα αδύνατα σημεία (και γεωγραφικά) του ισχυρού και να του παίρνει ψήφους. Δεν είναι απλό. Θα ήθελαν πολλοί να το κάνουν, όμως το κάνει κυρίως ο κ. Βελόπουλος, κάτι που συνιστά μεγάλη επιτυχία πολιτικά.
Στη ΝΔ θα πρέπει να προβληματιστούν εάν η τακτική της ανάδειξης του κ. Βελόπουλου ως κύριου αντιπάλου τους έφερε ή τους αφαίρεσε περισσότερες ψήφους. Ο δε κ. Βελόπουλος φάνηκε πιο έτοιμος από όλους να υποδεχτεί το αποτέλεσμα της κάλπης των ευρωεκλογών. Δεν αρκέστηκε στη μέθη της επιτυχίας και της νίκης, αλλά έβαλε αμέσως τον επόμενο στόχο. Και μάλιστα, με την υπερβολή που ξέρει να χρησιμοποιεί πολύ καλά και που μιλάει κυρίως σε συγκεκριμένα κοινωνικά στρώματα. Η Ελληνική Λύση έβαλε υποθήκη για τις επόμενες εθνικές κάλπες. Αν θα κυβερνήσει, όπως οραματίζεται ο πρόεδρός της δεν το γνωρίζω, αλλά ότι αποτελεί πλέον ένα υπολογίσιμο πολιτικό μέγεθος ουδείς μπορεί να το παραγνωρίσει κι αυτό συνιστά απόλυτη επιτυχία για ένα κόμμα, που θεωρητικά θα έσβηνε γρήγορα. Αμ δε...
ΚΚΕ
Στους κερδισμένους των ευρωεκλογών σαφώς και το ΚΚΕ. Με το πλεονέκτημα μάλιστα ότι η φετινή νέα άνοδός του σε ποσοστά επιτυγχάνεται λόγω των ποσοστών του στα μεγάλα αστικά κέντρα και από τις αγαπημένες του εργατικές γειτονιές. Που σημαίνει ότι πλέον το αφήγημά του, για το οποίο έχει δώσει πολυετείς αγώνες, βρίσκει μεγαλύτερο ακροατήριο, ενώ και ο γενικός γραμματέας, Δημήτρης Κουτσούμπας, πρέπει να πιστωθεί την εξαιρετικά επιτυχημένη πορεία του ΚΚΕ επί των ημερών του.
Ο κ. Κουτσούμπας μπορεί να μοιάζει με ένα κράμα όλων των γενικών γραμματέων του ΚΚΕ στο παρελθόν, όμως είναι χαρισματικός και στη διαχείριση του κόμματος και στην επαφή του με τον κόσμο. Και πλέον βρίσκεται στην εξαργύρωση μιας μακράς πολιτικής διαδρομής συνέπειας σε έναν στόχο, σε ένα αφήγημα. Είναι υπόδειγμα της σταθερότητας κι αυτό εκτιμάται από ένα σημαντικό πλέον μέρος του εκλογικού σώματος, αλλά και ένα σημαντικό μέρος της νεολαίας, που σημαίνει ότι το ΚΚΕ δεν πέτυχε μόνο μια νίκη σε ευρωεκλογές, αλλά πέτυχε μια νίκη – παρακαταθήκη και θεμέλιο για το μέλλον.
Νίκη
Επιτυχία η εκλογή ευρωβουλευτή και από τη Νίκη του Δημήτρη Νατσιού, η οποία εκπροσωπείται πλέον και στο εθνικό κοινοβούλιο και στο ευρωπαϊκό. Για να εδραιωθεί θέλει κι άλλη προσπάθεια κι άλλες νίκες. Όμως απέδειξε ότι δεν είναι κόμμα μιας χρήσης και με την κατάλληλη στοχοθεσία και στελέχωση είναι ικανό να αποδείξει στις επόμενες εθνικές εκλογές ότι ήρθε για να μείνει. Ή και το αντίθετο...
Πλεύση Ελευθερίας
Ζωή και στην ευρωβουλή, με την Πλεύση Ελευθερίας τής κ. Κωνσταντοπούλου να εκλέγει ευρωβουλευτή και να είναι κι αυτή στη φάση της εδραίωσης στο πολιτικό σκηνικό. Η κ. Κωνσταντοπούλου με τη δυναμική αντιπολίτευση δημιούργησε τις κατάλληλες συνθήκες για να υποδεχτεί την ψήφο διαμαρτυρίας και το πέτυχε. Και επιπλέον σε έναν χώρο κατακερματισμένο και αντιπολιτευτικό. Δεν το λες και μικρό κατόρθωμα. Έχει τον χρόνο μπροστά της και πλέον και την κατάλληλη θέση για να ροκανίσει περαιτέρω τους πολλούς αντιπάλους της στην αριστερά, από όπου μπορεί πλέον να γεφυρώσει την απόσταση που τη χωρίζει από μικρότερης δυναμικότητας κόμματα, από θέση ισχύος, ώστε να πάψει να παλεύει μονίμως με την αγωνία του ποσοστού άνω του 3%.
Φωνή Λογικής
Η Φωνή Λογικής της Αφροδίτης Λατινοπούλου είναι η δεξιά έκπληξη. Η Ελληνίδα Μελόνι, όπως αρέσκονται κάποιοι να την αποκαλούν, κατάφερε να συγκεντρώσει -ως ένα κόμμα εν πολλοίς προσωποπαγές- ποσοστό ικανό στην πρώτη κάθοδό της σε εκλογική μάχη για να εκλέξει ευρωβουλευτή. Πέτυχε τον στόχο της, είτε τελικά πάρει είτε όχι την έδρα και για ένα κόμμα που στην έναρξη της προεκλογικής εκστρατείας για την ευρωκάλπη δεν το μετρούσαν γιατί είχε ποσοστό κάτω του 1% αυτό συνιστά σε κάθε περίπτωση απόλυτη επιτυχία. Η κ. Λατινοπούλου δεν μπορώ να εκτιμήσω αν ήρθε για να μείνει, όμως η επίδοσή της ήταν θεαματική και έδειξε πόσο περιθώριο «ορφανής» ψήφου υπάρχει στο κομμάτι δεξιότερα της ΝΔ...
Νέα Αριστερά
Τέλος, η Νέα Αριστερά διέψευσε τις προσδοκίες των οπαδών της. Υπάρχει η δικαιολογία της ολιγόμηνης υπόστασης του κόμματος, υπάρχει η αιτιολογία της ανυπαρξίας οργάνωσης και του ανεπαρκούς χρόνου προετοιμασίας, αλλά εδώ δεν μιλάμε για άγνωστους στο εκλογικό σώμα. Ως πολιτικό εγχείρημα εάν δεν συνθλιβεί από την ανάγκη γενικότερα της αριστεράς και του πολιτικού συστήματος να αναδειχθεί σύντομα κύριος αντιπολιτευτικός πόλος στον κ. Μητσοτάκη και τη ΝΔ, τότε θα έχει μπροστά της πολλή και σκληρή δουλειά και τον απαραίτητο χρόνο για να απευθυνθεί, στις επόμενες κρίσιμες για το συγκεκριμένο κόμμα εθνικές κάλπες, σε μεγαλύτερο ακροατήριο, με ένα σαφέστερο πολιτικό αφήγημα και να μετρήσει πραγματικά τις δυνάμεις της στην κοινωνία σε μια εκλογική διαδικασία με πιο... νορμάλ αποχή. Εξάλλου, δεν απείχε και πολύ από το να εκλέξει ευρωβουλευτή. Στην περίπτωση της Νέας Αριστεράς η απόσταση ανάμεσα σε νίκη και σε ήττα ήταν μια κλωστή άλλωστε...