Στην πρόσφατη δημόσια παρουσία του ο πρωθυπουργός παραδέχτηκε ότι αν κάτι διέλαθε της προσοχής της κυβέρνησης στην πανδημία ήταν η εξέλιξη στη Θεσσαλονίκη. Δεν είχε άδικο, όμως σε αυτό το πεδίο ασκείται πλέον και η μεγαλύτερη κριτική στην κυβέρνηση.
Γιατί δηλαδή δεν ελήφθησαν τα μέτρα εγκαίρως, ώστε να μην ξεφύγει το πράγμα και να μη φτάσουμε στα εκρηκτικά νούμερα, που αντιστοιχούν δυστυχώς σε ανθρώπινες ζωές και που έχουν δημιουργήσει ένα ανεξέλεγκτο hot spot κορωνοϊού στην πόλη.
Μπορούσαν να ληφθούν περιοριστικά μέτρα πιο γρήγορα; Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό ναι. Εφόσον είναι έτσι, πόσο αποτελεσματικά θα ήταν; Αυτό είναι ένα ερώτημα υποθετικό που προφανώς δεν έχει ασφαλή απάντηση, από τη στιγμή που πλέον η ευκαιρία χάθηκε και οι επιπτώσεις είναι αυτές τις οποίες ήδη αρχίσαμε να αντιμετωπίζουμε.
Ό,τι έγινε έγινε συνεπώς. Προφανώς και η δημόσια παραδοχή του πρωθυπουργού συνεπάγεται και απόδοση ευθυνών. Με αυτό δεν ασχολούνται και πολλοί προς το παρόν. Φαντάζομαι θα ασχοληθούν πολλοί στο μέλλον. Είναι προφανές ότι προέχει η -στο εξής- προστασία της δημόσιας υγείας και της ζωής των Θεσσαλονικέων. Και βεβαίως προέχει ο περιορισμός της διασποράς της πανδημίας του κορωνοϊού.
Βάσει των επιστημονικών στοιχείων, η μείωση των κρουσμάτων, των εισαγωγών στα νοσοκομεία και των λοιπών υγειονομικών επιπτώσεων της πανδημίας στην πόλη δεν θα σταματήσουν πριν την επόμενη εβδομάδα. Συνεπώς, έχουμε μπροστά μας άλλη μια διαβολοβδομάδα, όπως τη χαρακτηρίζουν στη Euroleague του μπάσκετ.
Αυτή την κρίσιμη εβδομάδα το στοίχημα είναι να κρατηθεί όρθιο το εθνικό σύστημα υγείας. Τα νοσοκομεία και οι άλλες υγειονομικές μονάδες, το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, να αρχίσουν να λειτουργούν τα μέτρα του lockdown και να αυξηθούν οι έλεγχοι, να περιοριστεί η κυκλοφορία και να φανεί έστω στο τέλος της εβδομάδας ή στις αρχές της επόμενης φως στο τούνελ.
Είναι προφανές ότι θα δημιουργηθεί πολύ μεγάλο ζήτημα εάν στις επόμενες λίγες μέρες αρχίσουν οι διακομιδές ασθενών με κορωνοϊό σε άλλες περιοχές εκτός νομού Θεσσαλονίκης. Είναι ένα ενδεχόμενο, που δεν φαντάζει μακρινό. Αντιθέτως, μοιάζει πολύ κοντά μας, με τις πληρότητες σε ΜΕΘ και σε κλίνες, με την ασφυκτική κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στα νοσοκομεία της πόλης.
Ένα μεγάλο ερώτημα, που απευθύνεται στην επιτροπή των επιστημόνων, των λοιμοξιολόγων, αλλά δεν έχει πάρει επαρκή απάντηση ακόμη, είναι γιατί ενώ πίεζαν για μέτρα περιορισμού της διασποράς, γιατί ενώ εισηγούνται σχέδια αντιμετώπισης της πανδημίας στο πεδίο, δεν βγήκαν τους τελευταίους –αρκετούς- μήνες να πιέσουν για κατεπείγουσες προσλήψεις ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού;
Κανένας δεν είναι στο απυρόβλητο αυτές τις κρίσιμες ώρες. Ορισμένοι, που έχουμε δεχτεί ως προϋπάρχουσα και προαπαιτούμενη την ατομική ευθύνη, δεν είμαστε τα καλά παιδιά, ούτε οι κολαούζοι της κυβέρνησης κι όσων επικαλούνται την ευθύνη των πολιτών. Απλώς αναγνωρίζουμε ότι σε μια τέτοια κατάσταση καθένας μας είναι μέρος της λύσης. Καθένας μας έτσι έχει ένα μερίδιο ευθύνης. Και οι πολίτες και τα συλλογικά όργανα και φυσικά η κυβέρνηση. Προφανώς ποσοστικοποιημένη. Όμως σε κάθε περίπτωση σε όλους αντιστοιχεί ένα μερίδιο, μικρό ή μεγάλο. Ούτε καλύτερα παιδιά ή «καλόπαιδα», όπως αρέσκονται ορισμένοι τυφλωμένοι από τη μισαλλοδοξία τους να μας παρουσιάζουν, είμαστε, ούτε έχουμε καμιά διάθεση να στηρίξουμε την κυβέρνηση και το αφήγημά της. Είναι θέμα λογικής. Από την οποία κάποιοι έχουν τη δύναμη να κρατηθούν, υπηρετώντας τη σκληρή αλήθεια, ενώ κάποιοι συνεχίζουν τον καημό τους και το κλάμα ότι για όλα φταίνε όλοι οι άλλοι εκτός από τους ίδιους. Αυτοί έχουν πάρει διαζύγιο κι από τη λογική κι από την αλήθεια.
Στο δια ταύτα παραμένει η απορία και η τεράστια ευθύνη στην επιστημονική κοινότητα, που σε αυτή την πανδημία έχει αποφασιστικές κι όχι μόνο γνωμοδοτικές αρμοδιότητες, να εξηγήσει για ποιο λόγο δεν βγήκε με ευθύτητα να καταγγείλει τις σοβαρότατες ελλείψεις σε ιατρονοσηλευτικό προσωπικό και να πει την ωμή αλήθεια στον κόσμο για τις περιορισμένες δυνατότητες του δημόσιου συστήματος υγείας.
Προφανώς και οι περισσότεροι είχαμε γνώση των ελλείψεων. Προφανώς και έγιναν κάποιες προσπάθειες να βελτιωθούν τα πράγματα στο μεσοδιάστημα ανάμεσα στο πρώτο και το δεύτερο κύμα της πανδημίας. Ωστόσο, θεωρώ ότι η επιστημονική κοινότητα θα έπρεπε με εμφατικό τρόπο να πιέσει την κυβέρνηση, πρωτίστως για την ενίσχυση των μονάδων υγείας σε προσωπικό και εξοπλισμό.
Την εξέλιξη της πανδημίας τη γνωρίζαμε. Μας είχαν προειδοποιήσει. Αυτό που δε γνωρίζαμε ήταν πόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα της υποστελέχωσης των νοσοκομείων και των τεράστιων ελλείψεων. Ελάχιστοι, κυρίως συνδικαλιστές, επιχείρησαν να αναδείξουν το θέμα. Δεν αρκούν. Ούτε τα δημοσιεύματα στα ΜΜΕ είναι αρκετά. Έπρεπε να έχει γίνει καραμέλα στο στόμα των αρμοδίων η ανάγκη για ενίσχυση των νοσοκομείων σε προσωπικό και μέσα. Έπρεπε η πίεση να είναι ασφυκτική. Ανάλογη της πίεσης που δεχτήκαμε κατ' επανάληψη για να τηρούμε ως πολίτες τα μέτρα, για να αναλάβουμε την ατομική μας ευθύνη.
Δεν μπορείς να επικρίνεις διαρκώς τους απείθαρχους πολίτες και να ψάχνεις τις αιτίες για τον εκτροχιασμό σε ανόητους παρτάκηδες και ατίθασα γερόντια, αλλά ενώ βλέπεις να έρχεται το τρένο κατά πάνω σου να σφυρίζεις αδιάφορα και να θεωρείς ότι το Μπέργκαμο απλώς δεν είναι ελληνική, αλλά ιταλική πόλη.
Οι γιατροί, οι ειδικοί είναι αυτοί που έπρεπε να αντιδράσουν, να χτυπήσουν αρχικά καμπάνα στην κυβέρνηση και να τραβήξουν μετά το αυτί της, βλέποντας το κακό να έρχεται. Έπρεπε εγκαίρως -εφόσον προειδοποίησαν- να καταγγείλουν όσους δεν τους άκουσαν. Δημοσίως. Και να εκθέσουν με καθαρότητα την κατάσταση. Όχι να τη μαθαίνουμε από νοσοκομείο σε νοσοκομείο μέσω των εργαζομένων και των νοσηλευομένων. Και να φτάσουμε στο σημείο να κινδυνεύει η Θεσσαλονίκη να μείνει χωρίς κλίνη ΜΕΘ για κορωνοϊό.
Εκ των υστέρων μπορούμε κι εμείς οι άσχετοι και οι αδαείς να επιρρίπτουμε ευθύνες. Το ζητούμενο ήταν να μη φτάσουμε εδώ. Και δυστυχώς η δική μας ανεπάρκεια δεν μας επιτρέπει να λειτουργήσουμε προληπτικά. Χώρια την απειλή να στιγματιστούμε ως κιτρινιστές και κινδυνολόγοι, καταστροφολόγοι και φυσικά... άσχετοι.
Εύχομαι την επόμενη εβδομάδα να τη βγάλουμε καθαρή, να μη φρακάρει το σύστημα υγείας, να ανταποκριθούν τα νοσοκομεία και να μην έχουμε εικόνες... Μπέργκαμο ή άλλων περιοχών, που αναγκάζονταν να στέλνουν ασθενείς ακόμη και σε γειτονικές χώρες, επειδή ήταν ανίκανες και απροετοίμαστες να τους περιθάλψουν. Επειδή έγινε και αλλού δεν δικαιολογεί σε καμιά περίπτωση να γίνει το ίδιο και εδώ.