Στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου, όταν δημιουργήθηκε και το ΝΑΤΟ, από τα 31 τα 29 κράτη – μέλη της Συμμαχίας ήταν όλα στην Ευρώπη με εξαίρεση τα δύο από την άλλη μεριά του Ατλαντικού, δηλ. τις ΗΠΑ και τον Καναδά. Τότε, μπήκε στην ιδρυτική διακήρυξη του ΝΑΤΟ και το περιβόητο άρθρο 5 -ισχύει ακόμη και σήμερα- που προβλέπει ότι στην περίπτωση που κάποιο μέλος της Συμμαχίας δεχτεί επίθεση, τότε τα υπόλοιπα στέκονται αλληλέγγυα και έρχεται η «απάντηση» όλων των υπολοίπων.
Στα χρόνια που ακολούθησαν οι προϋπολογισμοί των κρατών – μελών είχαν πάντα την πρόβλεψη για την οικονομική ενίσχυση του ΝΑΤΟ, με τις αμυντικές δαπάνες να φτάνουν σε δυσθεώρητα ύψη κι από το 4,1% του ΑΕΠ συνολικά το 1990 -βλ. λήξη Ψυχρού Πολέμου κ.λπ.- φτάσαμε στο 2,6% δέκα χρόνια αργότερα. Από τότε κύλισε πολύ νερό στ’ αυλάκι και οδηγηθήκαμε στη Σύνοδο της Συμμαχίας στην Ουαλία το 2014, όταν αποφάσισαν τα μέλη να συνεισφέρουν για το ποσοστό των αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ το 2% του ΑΕΠ τους μέχρι το 2024, δηλ. τη φετινή χρονιά. Όμως το περσινό ταμείο της Συμμαχίας έδειξε πως μόνον τα 11 κράτη – μέλη πέτυχαν αυτόν τον στόχο, του 2% του ΑΕΠ. Και βέβαια, ίσως και να το υποψιαστήκατε, εμείς είμαστε από τα… πολύ καλά παιδιά του ΝΑΤΟ με καλούς βαθμούς στον έλεγχό μας. Γιατί πολύ απλά η Ελλάδα, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2023, παραχωρεί το 3,1% του ΑΕΠ της για τις αμυντικές της δαπάνες και κατατάσσεται στην πρώτη τριάδα των συνεπών μελών. Ακολουθεί την Πολωνία, που κρατά τα σκήπτρα με 3,9% -ας μην μας διαφεύγει πως η Βαρσοβία έχει απογειώσει τα ποσά που ξοδεύει λόγω του πολέμου στην Ουκρανία- και τις ΗΠΑ, που δίνουν για τα εξοπλιστικά τους το 3,4% του ΑΕΠ τους. Αξίζει να δούμε πως μετά τη χώρα μας, δηλ. εκτός του βάθρου των τριών πρώτων μελών, ακολουθούν οι χώρες που ξεπέρασαν τον πήχη του 2% και με τη σειρά είναι: η Εσθονία με 2,73%, η Λιθουανία με 2,54%, η Φινλανδία με 2,45%, η Ρουμανία με 2,44%, η Ουγγαρία με 2,43%, η Λετονία με 2,27%, το Ηνωμένο Βασίλειο με 2,07% και η Σλοβακία με 2,03%. Κι αν αυτά τα ποσοστά δεν μας λένε και πολλά, αν κάνουμε κοντινό πλάνο στον πίνακα των κρατών-μελών θα συναντήσουμε την Τουρκία στην 4η θέση από το τέλος, καθώς ξοδεύει μόλις το 1,3% του ΑΕΠ της για τις αμυντικές της δαπάνες!
Φυσικά η ανάγνωση των παραπάνω δεδομένων δεν έχει να κάνει απλώς με μαθηματικά. Μας οδηγεί αφενός στο οικονομικό πεδίο να αναρωτηθούμε πόσα χρήματα δαπανούμε για την άμυνά μας, αφετέρου να αναλογιστούμε για ποιον λόγο «αναγκαζόμαστε» να αναλαμβάνουμε τέτοιου ύψους δαπάνες.
Ναι, όπως λέμε πάντα δεν είμαστε… Λουξεμβούργο -παρεμπίπτοντως, αυτό βρίσκεται στην τελευταία θέση της λίστας με το ποσοστό αμυντικών δαπανών να αγγίζει μόλις το 0,7%. Αυτό δεν κινδυνεύει λογικά από κανέναν γείτονα, σε αντίθεση με μας που έχουμε απέναντι την Τουρκία με ό,τι συνεπάγεται αυτό. Άλλωστε, το ότι δεν είμαστε Λουξεμβούργο, μας το υπενθύμισε μόλις την περασμένη Παρασκευή ο Νίκος Δένδιας από την έκθεση «Beyond», που έτρεχε για τρεις μέρες στη Θεσσαλονίκη. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας μιλώντας στον «Οικονομικό Ταχυδρόμο» είπε πως «όπως ξέρετε, η Ελλάδα – λέω πάντα – δεν είναι Λουξεμβούργο, δεν είναι όλοι φίλοι μας δίπλα, δεν μας ρίχνουν γαρύφαλλα. Κοιτάξτε το ναυπηγικό πρόγραμμα, παραδείγματος χάριν, της γειτονικής μας Τουρκίας. Κοιτάξτε το πρόγραμμα drone της γειτονικής μας Τουρκίας. Εμείς απέναντι σε αυτά πρέπει να έχουμε μια έλλογη απάντηση. Δεν λέω να μπούμε σε έναν διαγκωνισμό ποιος θα είναι πρώτος. Εμείς να αμυνθούμε θέλουμε, αλλά να μπορούμε να έχουμε μια δυνατότητα αποτροπής». Ναι, δεν είμαστε Λουξεμβούργο με την Τουρκία απέναντι. Αλλά δεν έχουμε και την οικονομία του Λουξεμβούργου, για να δαπανούμε το 3,9% του ΑΕΠ μας για εξοπλιστικά και η οικονομία μας είναι χρεωμένη (και μάλιστα «.. ώσπου η γη να μη γυρίζει πια. Ώσπου το φως να γίνει σκοτεινιά…», θα λέγαμε τραγουδώντας το γνωστό τραγούδι της Δήμητρας Γαλάνη).
Κι αν αυτή η φράση δεν είναι και τόσο πρωτότυπη, αφού λίγο πολύ πάει κι έρχεται από όλες τις κυβερνήσεις μας από το 1974 -για προφανείς λόγους, βλ. εισβολή στην Κύπρο με τον Αττίλα 1 και 2 της Τουρκίας-, αυτό που επανέλαβε ο κ. Δένδιας για τρίτη φόρα μέσα σε ένα τετράμηνο (πρώτα στην Ξάνθη, μετά στον ΣΚΑΪ και τώρα στον «ΟΤ») δημιουργεί νέα δεδομένα σε ό,τι αφορά στον αμυντικό μας σχεδιασμό και κατ΄ επέκταση στον αμυντικό μας προϋπολογισμό. Ο υπουργός με το εθνικό μας αμυντικό χαρτοφυλάκιο γνωστοποίησε πως θα δοθεί προτεραιότητα στη δημιουργία δύο θόλων, ενός αντιαεροπορικού και ενός anti-drone θόλου, για τους οποίους έχει δεσμευτεί το ποσό των 2 δισ. ευρώ. Μάλιστα, πήγε την κουβέντα παρακάτω λέγοντας «όταν χαλάμε 3,7% τον χρόνο για τις αμυντικές ένοπλες δυνάμεις, σημαίνει ότι το 2,9%, άρα 3%, αν βγάλετε τη μισθοδοσία, πηγαίνει πακέτο στο εξωτερικό». Άρα βγαίνουμε για αμυντικά ψώνια στην αλλοδαπή με διόλου ευκαταφρόνητα ποσά. Ο κ. Δένδιας όμως είπε κατά τη γνώμη μου και κάτι εξαιρετικά σημαντικό: αφού επισήμανε ότι στην ΕΑΒ η προσπάθεια είναι πολύ μεγάλη, υπογράμμισε πως «βρέθηκαν μέσα στην ΕΑΒ τεχνολογίες και δυνατότητες που αν εξελιχθούν, θα μας εκπλήξουν όλους. Υπήρχε, όμως, πλήρης έλλειψη σύνδεσης με τις ελληνικές ένοπλες δυνάμεις και το αμυντικό οικοσύστημα».
Λέγε λέγε όμως κάτι μένει… Δηλ. θα φτάσουμε να λέμε μόνοι μας «φτιάξτε τον διπλό θόλο, για να προστατευτούμε από την Άγκυρα κτλ». Κάπως έτσι έγινε και με την παραγγελιά των σούπερ F35 από τις ΗΠΑ, που σε λίγα χρόνια θα ενισχύσουν τις μοίρες της Πολεμικής Αεροπορίας, έτσι μας ήρθαν στο μεταξύ τα γαλλικά Rafale, έτσι οσονούπω θα καταπλεύσουν και οι νέες μας φρεγάτες και πάει λέγοντας. Όλα αυτά φυσικά στον απόηχο του καλοκαιριού του 2020, που φτάσαμε σε μια πρωτοφανή κρίση με την Τουρκία στον Έβρο και στο Αιγαίο. Βέβαια τότε, στον Έβρο είδαμε πολλά με την πολυεπίπεδη στήριξη των συνόρων, στο Αιγαίο είδαμε πολλά με τις κινήσεις του Πολεμικού μας Ναυτικού, αλλά και πολλά κάναμε επισήμως πως… δεν τα βλέπαμε, όπως τα τουρκικά ερευνητικά πλοία που όργωναν τις θάλασσές μας και λέγαμε πως τα παρέσυρε ο καιρός και το κύμα… Τότε στον θώκο του υπουργείου Εξωτερικών ήταν ο σημερινός μας υπουργός Άμυνας. Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι τουρκικές προκλήσεις στον αέρα έγιναν μια καθημερινή πρακτική, περίπου σαν να αναφερόμαστε στην κίνηση στον περιφερειακό λόγω Flyover. Τώρα διανύουμε μια φάση κατά την οποία μάλλον η τουρκική αεροπορία έχει δώσει… μαζεμένα ρεπό στους πιλότους της και κάνει τον ψόφιο κοριό. Σημειώστε πως σε λίγες μέρες ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα επισκεφτεί την Άγκυρα ανταποδίδοντας την επίσκεψη του Τούρκου πρόεδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Ελλάδα πριν από μερικούς μήνες, από την οποία προέκυψε και η συμφωνία της Διάσκεψης των Αθηνών. Θα δούμε τα αποτελέσματα της επίσκεψης σε λίγες μέρες.
Μέχρι τότε όμως ας δούμε καλύτερα τις δύο φράσεις που χρησιμοποίησε ο κ. Δένδιας εδώ στη Θεσσαλονίκη. Μίλησε για «ποσό 2 δισ. ευρώ που δεσμεύτηκαν» και για την ΕΑΒ πως «βρέθηκαν τεχνολογίες». Αλήθεια, τι σημαίνει δεσμεύτηκαν κι από ποιον προϋπολογισμό; Που εγγράφηκε τέτοιο απίστευτο ποσό; Κι επίσης τι θα πει «βρέθηκαν»; Εκτιμώ πως απουσιάζει μια στρατηγική με μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Αυτή που έχουμε φαίνεται να βασίζεται σε δύο πτυχές: α) στην τύχη και την προχειρότητα και β) στην τακτική της επιβάρυνσης του κρατικού μας προϋπολογισμού υπό τη λογική του καλού πελάτη, του καλού στρατιώτη του ΝΑΤΟ. Αλήθεια, κι αφού ανήκουμε στο ΝΑΤΟ -και ορθώς-, το άρθρο 5 δεν ισχύει για μας ως προστατευτική ομπρέλα για να μας στηρίξουν εάν -ο μη γένοιτο- μας επιτεθεί κανείς; Κινδυνεύουμε και μας το λένε διά της εις άτοπον επαγωγής, ώστε να κλείσουμε και νέες παραγγελίες;
Εν κατακλείδι, για να καταλαβαίνουμε και την αλληλουχία των αριθμών και των ποσών, σκεφτείτε τα εξής: ο ντόρος που έγινε με τα αναδρομικά των συνταξιούχων, που εν πολλοίς αγνοούνται, αφορούσε σε 400 εκατ. ευρώ. Και επίσης το ΕΣΠΑ για την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας για την επόμενη περίοδο συνολικά, δηλ. για την ανάπτυξη του τόπου και την ευημερία περίπου 2 εκατ. κατοίκων, ανέρχεται σε 1,5 δισ. ευρώ. Υπολογίστε πως ο «Daniel» στη Θεσσαλία ρούφηξε το 2% του ΑΕΠ μας! Κι εμείς μιλάμε για διπλούς θόλους με 2.000.000.000 ευρώ! Κι ως γνωστόν, οι αριθμοί -συνήθως- λένε την αλήθεια…