Με αφορμή τα δημοσιεύματα περί είσπραξης του ΕΝΦΙΑ από τους Δήμους, θα ήθελα να επισημάνω ορισμένα ζητήματα, τα οποία αφορούν συνολικά στις επιβαρύνσεις των πολιτών, είτε μέσω φόρων, είτε μέσω τελών και στα οικονομικά των Δήμων, που βρίσκονται στο ναδίρ.
Ο ΕΝΦΙΑ είναι φόρος και ως τέτοιος δεν μπορεί να εισπράττεται παρά μόνο από την κεντρική διοίκηση. Συνεπώς, τόσο η χρέωση, όσο και η είσπραξη των φόρων είναι ζήτημα της εκάστοτε κυβέρνησης και της οικονομικής πολιτικής της.
Είναι χρήσιμο να υπενθυμίσουμε ότι ο ΕΝΦΙΑ ήταν ένας έκτακτος φόρος, προσωρινός, αλλά όπως παγίως συμβαίνει στη χώρα μας, ουδέν μονιμότερο του προσωρινού. Αντικατέστησε τον Φόρο Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας. Οπότε ήταν καθαρά πολιτική η απόφαση να τροποποιηθεί ένας φόρος. Ζήτημα γενικότερης φορολογικής και οικονομικής πολιτικής κι όχι ζήτημα της Αυτοδιοίκησης.
Οι Δήμοι δεν μπορούν και δεν πρέπει να εισπράττουν φόρους. Εάν ο ΕΝΦΙΑ μετατραπεί σε τέλος ακίνητης περιουσίας, τότε μπορεί και πρέπει να εισπράττεται από τους Δήμους, οι οποίοι οφείλουν να αξιοποιήσουν τα χρήματα των δημοτών με ανταποδοτικότητα και δικαιοσύνη. Δηλαδή, κάθε ευρώ που εισπράττεται από το συγκεκριμένο τέλος να αποδίδεται για έργα στην τοπική κοινωνία.
Αντιλαμβάνομαι ότι οι Δήμοι προσπαθούν με κάθε τρόπο να αναπληρώσουν τα “τσεκουρωμένα” έσοδά τους από την Πολιτεία. Η μείωση του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων και των ΚΑΠ, σε ποσοστά μέχρι και 70%, αποδυνάμωσε τις δημοτικές αρχές, οι οποίες δεν έχουν καν τους αναγκαίους πόρους για να επιτελέσουν τα αυτονόητα από τις αρμοδιότητες που έχουν αναλάβει. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι τη… χασούρα θα την καλύψουν μέσω του ΕΝΦΙΑ.
Μέχρι να γίνει κάτι τέτοιο (δηλαδή η μετατροπή του ΕΝΦΙΑ σε τέλος, που δεν συζητείται καν ακόμη…) ο ΕΝΦΙΑ, όπως και κάθε άλλος φόρος κατοχής, θα πρέπει να συνδεθεί με αύξηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων και γενικότερα με την κρατική χρηματοδότηση προς τους Δήμους. Κι αυτό επειδή θα αποτελέσει ένα κίνητρο για όσους Δήμους αποδεδειγμένα καταφέρνουν με την πολιτική τους να φέρουν ανάπτυξη στον τόπο, οι οποίοι θα έχουν πρόσβαση σε περισσότερα κονδύλια. Κι όταν λέμε ανάπτυξη εννοούμε νέες κατοικίες, μεγαλύτερες εμπορικές χρήσεις κτλ.
Ακόμη ένα κίνητρο, στη λογική της αναλογικότητας και της δικαιοσύνης, αφορά στα δημοτικά τέλη. Θα έπρεπε να συνδεθούν με το κόστος του “Κωδικού 20”. Ένας Δήμος εφόσον καταφέρνει να έχει μικρότερο κόστος αποκομιδής των απορριμμάτων ή συντήρησης του ηλεκτροφωτισμού θα πρέπει αναλογικά να μειώνει τα τέλη. Σε αντίθετη περίπτωση θα πρέπει να τα αυξάνει. Και επίσης, δεν μπορεί για παράδειγμα σήμερα ένας φούρνος 10 τ.μ. να υπολογίζεται ότι παράγει τα απορρίμματα που παράγει ένας φούρνος των 80 τ.μ. και να πληρώνει τα ίδια τέλη. Οι αδικίες πρέπει να διορθωθούν άμεσα.
Επιπλέον σε καμιά περίπτωση η απόδοση του ΕΝΦΙΑ δεν μπορεί να συνδεθεί με τους υπόλοιπους πόρους προς τους Δήμους. Δεν πρέπει και δεν μπορεί να υποκαθιστά πόρους όπως ΚΑΠ, ΣΑΤΑ κτλ. Ειδάλλως, η είσπραξη του ΕΝΦΙΑ από τους Δήμους θα εκληφθεί ως ένα “κολπάκι” της κεντρικής διοίκησης για να γλιτώσει επιπλέον πόρους που προορίζονται για την Αυτοδιοίκηση.
Ο όποιος ΕΝΦΙΑ (ως τέλος επαναλαμβάνω) θα πρέπει να αποδοθεί ως πρόσθετος πόρος στους Δήμους. Και ως τέτοιος θα πρέπει να μειωθεί ή να γίνει αναλογικότερος και πιο δίκαιος. Οι σημερινές στρεβλώσεις, όπως η επιβολή ΕΝΦΙΑ για κλειστά διαμερίσματα ή ανοίκιαστους επαγγελματικούς χώρους, θα πρέπει να διορθωθούν. Ενώ θα πρέπει να προχωρήσει η δίκαιη αναπροσαρμογή των χαρακτηριστικών των ακινήτων. Ένα υπόγειο στην Καλαμαριά σήμερα πληρώνει υψηλότερο ΕΝΦΙΑ από ένα ρετιρέ στις δυτικές συνοικίες της Θεσσαλονίκης.
Σε τελική ανάγνωση ακόμη και η μετατροπή του ΕΝΦΙΑ από φόρο σε τέλος μπορεί να γίνει μόνον υπό προϋποθέσεις, αντιληπτές και αποδεκτές από τους πολίτες. Η σκοπιμότητα της απόδοσης του ΕΝΦΙΑ στην Αυτοδιοίκηση θα πρέπει να συνοδεύεται κι από την προτροπή στους Δήμους να “τρέξουν” πολεοδομικά σχέδια και αναπλάσεις, ώστε η οικιστική και επαγγελματική ανάπτυξη να επιφέρει και σχετικό αποτέλεσμα εσόδων κι όχι να δίνεται η δυνατότητα για “παιχνιδάκια” με το ύψος του ΕΝΦΙΑ στις εκάστοτε δημοτικές αρχές.
Επίσης ένας Δήμος που θα σχεδιάσει την ανάπτυξη με σεβασμό στο περιβάλλον και στον δημόσιο χώρο (κοινόχρηστοι χώροι, πάρκα, σχολεία κλπ) θα αποκτήσει και μεγαλύτερη αντικειμενική αξία ακινήτων με πρόσθετα μελλοντικά έσοδα. Άρα ποσοστιαία μπορεί να μειώσει το ύψος του τέλους (ΕΝΦΙΑ), καθώς με μικρότερο (αναλογικά) κόστος για τον πολίτη θα έχει περισσότερα πρόσθετα έσοδα.
Όλα αυτά απαιτούν μια σοβαρή μελέτη και εξέταση της βιωσιμότητας ενός τέτοιου μοντέλου σε κάθε Δήμο. Διότι υπάρχουν Δήμοι με υψηλότατες αντικειμενικές αξίες ακινήτων, που ονειρεύονται μέσα από μια τέτοια διαδικασία να θησαυρίσουν και Δήμοι με χαμηλότατες αντικειμενικές αξίες ακινήτων, για τους οποίους ελλοχεύει ο κίνδυνος της πτώχευσης.
Ο ΕΝΦΙΑ μειώθηκε από την παρούσα κυβέρνηση, όπως προεκλογικά είχε εξαγγείλει. Δεν καταργήθηκε και θεωρώ ότι δεν θα καταργηθεί. Τροποποίηση, βελτίωση, αλλαγή μπορεί να γίνει. Η κατάργηση είναι εξαγγελία χωρίς αντίκρισμα, για να χαϊδεύουν κάποιοι τα αυτιά των πολιτών.
Ας τον αντιμετωπίσουμε όλοι ως ένα εργαλείο, όπως τόσα και τόσα φορολογικά, όπως τόσες και τόσες επιβαρύνσεις, κι ας διεκδικήσουμε να γίνει πιο δίκαιη επιβάρυνση. Όπως θα πρέπει να διεκδικήσουμε τη διόρθωση της κατανομής των άλλων πόρων της κεντρικής διοίκησης προς τους Δήμους. Το παράδειγμα της ΣΑΤΑ είναι κραυγαλέο. Στη Θεσσαλονίκη, οι πόροι της ΣΑΤΑ που δίνονται στους Δήμους για την πολιτική προστασία και το Σέιχ Σου, συνιστούν ένα απτό παράδειγμα της στρέβλωσης. Στον Δήμο Θεσσαλονίκης δίνονται ποσά ΣΑΤΑ διπλάσια από τον Δήμο Πυλαίας – Χορτιάτη για έργα δασοπροστασίας, συντήρησης δασικών και αγροτικών δρόμων και παρεμβάσεις πρόληψης στο περιαστικό δάσος, παρότι ο πρώτος έχει στα διοικητικά του όρια πολύ μικρότερη έκταση δάσους σε σχέση με τον Δήμο Πυλαίας – Χορτιάτη.
Η απάντηση σε όλα αυτά είναι Δικαιοσύνη και Ανταποδοτικότητα. Και σοβαρή πολυεπίπεδη μελέτη, με μετρήσιμα αποτελέσματα. Αλλιώς, μπερδεύουμε την πολιτική με τον πολιτικαντισμό.
*Ο Πάρης Τσογκαρλίδης είναι ανεξάρτητος Δημοτικός Σύμβουλος Πυλαίας- Χορτιάτη, Χρηματοοικονομικός και Επενδυτικός Σύμβουλος – Μηχανικός και υποψήφιος δήμαρχος Πυλαίας-Χορτιάτη με την παράταξη «Ορμή. Όραμα. Ομάδα»