Η προετοιμασία της τοπικής κοινωνίας της Θεσσαλονίκης για τη νέα περίοδο στην οποία μπαίνει η πόλη από το φθινόπωρο και για τα επόμενα πολλά χρόνια είναι μια αναγκαία συνθήκη, ώστε οι αναμενόμενες δυσκολίες να μη μετατραπούν σε μια θηλειά στον λαιμό όλων, κατοίκων και επισκεπτών.
Το ζητούμενο είναι η διασφάλιση ενός μίνιμουμ κινητικότητας στο ευρύτερο πολεοδομικό συγκρότημα. Η αλήθεια είναι ότι οι αρμόδιοι άργησαν πολύ να μεριμνήσουν για τα αναγκαία μέτρα αποφυγής μιας εξαιρετικά δυσάρεστης κατάστασης, την οποία όλοι βλέπαμε να έρχεται, αλλά επί μεγάλο χρονικό διάστημα δεν κάναμε τίποτα.
Η απόφαση του υφυπουργού Μακεδονίας – Θράκης, Στάθη Κωνσταντινίδη, να αναλάβει τη σχετική πρωτοβουλία, σε συνεργασία με την ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και με τη συνδρομή όλων των συναρμόδιων και εμπλεκόμενων τοπικών θεσμών, φορέων, οργανισμών και αρχών, είναι θετική. Δεν θέλω να προδικάσω ενδεχόμενη αποτυχία, αλλά δεν μπορώ να κρύψω ότι τη φοβάμαι.
Και έχω έναν βάσιμο λόγο να τη φοβάμαι. Τώρα θα γίνουν μελέτες, τώρα θα εξεταστούν τα δεδομένα, τώρα θα αποφασιστούν τα όποια μέτρα. Ο αντίλογος λέει ότι και τώρα εγκαίρως είναι. Δεν είναι. Και δεν είναι επειδή όλα τα έργα που έρχονται να κατασκευαστούν αλληλοεπηρεάζονται και επηρεάζουν το σύνολο της καθημερινότητας στην πόλη. Κι αυτή η αλληλεπίδραση δεν αντιμετωπίζεται μόνο με την κατάλληλη τεχνοκρατική προετοιμασία και μέτρα σχεδιασμένα επί χάρτου.
Απαιτείται προετοιμασία των πολιτών και σύσσωμης της τοπικής κοινωνίας, η οποία έπρεπε ήδη να προσαρμόζεται σε διαφορετικές συνθήκες μετακίνησης. Κι αυτό δεν έχει γίνει και δεν πρόκειται να γίνει ανακοινώνοντας ρυθμίσεις και μέτρα. Πρέπει αυτά να αφομοιωθούν από τους πολίτες, πρέπει οι πολίτες να έχουν τον αναγκαίο χρόνο για να προσαρμόζουν την καθημερινότητά τους, πρέπει να βρουν εναλλακτικές οδούς μετακίνησης στις υποχρεωτικές μετακινήσεις τους στην πόλη, όπως είναι από τη δουλειά στο σπίτι και πίσω ή η μετακίνηση σε γιατρό, για αγορές, για τα σχολεία κτλ.
Χρόνος για δοκιμές δεν θα υπάρξει. Θα πέσουμε όλοι πάνω στις νέες συνθήκες μετακίνησης, που θα είναι υποχρεωτικές και δεν είναι καθόλου απίθανο να πελαγώσει μια ολόκληρη κοινωνία και να μπλοκάρει, εξαιτίας της ανετοιμότητας.
Θα δώσω το παράδειγμα που επέλεξαν οι αρμόδιοι στην τελευταία σύσκεψη να προβάλουν μέσω ενός στοιχείου που έχουν. Περίπου δυο χιλιάδες μετακινήσεις λιγότερες θα μπορεί να εξυπηρετήσει η περιφερειακή οδός με την έναρξη κατασκευής του Fly Over, από τα μέσα Οκτωβρίου και μετά. Σκεφτήκαμε ποιες είναι οι μετακινήσεις που θα πρέπει να πάψουν να εξυπηρετούνται από την περιφερειακή οδό; Ποιοι θα είναι εκείνοι που θα αναγκαστούν να πάψουν να χρησιμοποιούν την περιφερειακή οδό και ποιους δρόμους θα χρησιμοποιούν για τις μετακινήσεις τους;
Θα το δούμε από τις μελέτες που θα γίνουν, σε συνδυασμό με την κυκλοφοριακή μελέτη της «Ελληνικό Μετρό ΑΕ». Δηλαδή πότε; Τον Σεπτέμβριο; Και θα καλέσουμε όλους αυτούς τους χιλιάδες πολίτες να αλλάξουν συνήθειες μέσα σε κάποιες εβδομάδες;
Τα λεγόμενα έξυπνα συστήματα, που όντως θα είναι μια διευκόλυνση, δεν είναι λύση. Τι να το κάνω εάν θέλω να μετακινηθώ από τη δυτική Θεσσαλονίκη στην ανατολική και να ξέρω ότι έχει μποτιλιάρισμα στην περιφερειακή οδό, στην παραλιακή λεωφόρο και στην Εγνατία; Και πώς θα σχεδιάσω την εναλλακτική διαδρομή μου, όταν δεν έχω καν εναλλακτική;
Και επίσης, έχουν αντιληφθεί οι αρμόδιοι τι θα γίνεται στη Θεσσαλονίκη μετά τον Οκτώβριο; Ας βάλω λίγα μόνο από τα έργα που προγραμματίζονται και δυσκολεύουν τις μετακινήσεις: Fly Over, επέκταση παλιάς παραλίας, πλατεία Ελευθερίας, διαπλάτυνση οδού Λαγκαδά, παρεμβάσεις στο παράπλευρο οδικό δίκτυο της Μουδανιών, δρόμοι προς το νέο Παιδιατρικό Νοσοκομείο στο Φίλυρο, ασφαλοστρώσεις σε διάφορους δρόμους, ανισόπεδοι κόμβοι στο ύψος του νοσοκομείου «Άγιος Παύλος» και στην είσοδο – έξοδο του αεροδρομίου «Μακεδονία», κρασπεδώσεις και αναπλάσεις, όπως στην περιοχή του Βότση στην Καλαμαριά.
Κι αυτά είναι ένα μικρό μέρος αν κάποιος συνυπολογίσει τα έργα των δήμων και των διαφόρων οργανισμών, που θα εξελίσσονται και αναγκαστικά θα συνεπάγονται επιπλέον εμπόδια.
Δουλειά μου δεν είναι να απογοητεύσω, αλλά να επισημάνω ότι το μεγαλύτερο πρότζεκτ αυτή τη στιγμή προκειμένου να μην υποθηκευτεί το ίδιο το εγγύς μέλλον της πόλης είναι η κατάλληλη προετοιμασία για να αντιμετωπίσουμε όλα τα προβλήματα που έρχονται και τα γνωρίζουμε από τότε ακόμη που ανακοινώθηκε ο προγραμματισμός των έργων. Να μη γίνουν ανυπέρβλητα.
Αργήσαμε κι αυτό είναι προφανές. Ας το τρέξουμε λοιπόν για να αναπληρώσουμε τον χαμένο χρόνο όσο μπορούμε. Η Θεσσαλονίκη δεν μπορεί να νεκρώσει λόγω έργων. Δεν είμαστε μια ιστοσελίδα under construction, είμαστε μια ζωντανή κοινωνία με συγκεκριμένες ανάγκες, που δεν μπορούν να περιμένουν, ούτε να αναβληθούν. Και με τον προγραμματισμό που υπάρχει σε επίπεδο υποδομών, απειλείται η συνολική λειτουργία της πόλης και η καθημερινότητά μας.
Ποιος θα πει σε έναν δήμο για παράδειγμα σταμάτα να κάνεις το επόμενο έργο που θα κλείσει κάποιες λωρίδες κυκλοφορίας σε έναν δρόμο; Ποιος θα παγώσει έργα, για να μην μπλοκάρει η πόλη; Ποιος θα μπει στα χωράφια άλλων επικαλούμενος ότι οι ανάγκες για ένα δικό του έργο είναι μεγαλύτερες από τις ανάγκες του άλλου;
Κινδυνεύουμε να χαθούμε στη μετάφραση και αυτή τη φορά δεν θα είναι λόγω της ασυνεννοησίας ή της κακής συνεργασίας, αλλά λόγω της καθυστέρησης στη λήψη μέτρων, στην προετοιμασία.
Μακάρι όλα αυτά να είναι μια κινδυνολογία στο δικό μου το μυαλό και πολλών άλλων. Μια αδικαιολόγητη ανησυχία ή ένας υπερβολικός και ανεδαφικός φόβος. Εξάλλου, ο στόχος είναι κοινός: να υλοποιηθούν οι αναγκαίες υποδομές, με τη μικρότερη δυνατή όχληση στην καθημερινότητα της Θεσσαλονίκης.