«Ό,τι αφήνεις μετά σ΄ αφήνει» λέει μια λαϊκή έκφραση περιγράφοντας με μεγάλη δόση ακρίβειας έναν από τους αμέτρητους κανόνες της ζωής. Αυτό συνέβη και με το στέγαστρο Καλατράβα στο Ολυμπιακό Στάδιο της Αθήνας. Το αφήσαμε στην τύχη του 19 χρόνια τώρα και ήρθε η ώρα που κι αυτό μας αφήνει ταλαντευόμενο. Ευτυχώς μείναμε στην ντροπή. Γιατί είναι ντροπή το μοναδικό έργο που έχουμε made by Calatrava να βγάζει προβλήματα, επειδή η συντήρησή του είχε πάρει ρεπό διαρκείας. Και λέμε ευτυχώς, αφού θα μπορούσαμε να μιλάμε για θύματα, εάν έπεφτε και ποιος ξέρει τι άλλο. Τύχη βουνό.
Ο διεθνούς φήμης βραβευμένος αρχιτέκτονας – πολιτικός μηχανικός Σαντιάγο Καλατράβα, ορμώμενος εξ Ισπανίας, στα 72 του χρόνια σήμερα θα έχει μείνει αποσβολωμένος για το καμάρι του, που είχε λάμψει στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004.
Τότε που αποσβολωμένος ολόκληρος ο πλανήτης έβλεπε τους ιστορικούς αγώνες, τότε που θαμπωνόταν η οικουμένη από τις τελετές έναρξης και λήξης διά χειρός Δημήτρη Παπαϊωάννου, με το στέγαστρο Καλατράβα να μοιάζει σαν βάση πυραύλων που στέλνει στον ουρανό χιλιάδες ρουκέτες μέσα από τις σιδεριές της.
Θυμηθείτε πως για να φτάσουμε να σηκωθεί το στέγαστρο Καλατράβα το 2004, προηγήθηκαν διεθνείς αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί τα προηγούμενα χρόνια. Υπήρξαν κόντρες, αλληλοκατηγορίες και διατέθηκαν τεράστια ποσά -όχι μόνο για το έργο του Καλατράβα- για τη διοργάνωση του 2004. Το κράτος μας, δηλ. όλοι εμείς πληρώσαμε έναν πακτωλό χρημάτων για τους Αγώνες, για τις εγκαταστάσεις, για το δυνατό lifting της Αθήνας, για την κατασκευή σταδίων, ειδικών εγκαταστάσεων και πολλών άλλων μικρών αλλά και μεγάλων έργων. Τότε μάλιστα, όσοι έστω και μουδιασμένοι -για το δυσβάσταχτο κόστος- ήμασταν θετικοί, λέγαμε «ας είναι μωρέ, θα μείνουν τουλάχιστον τα έργα». Εσύ είσαι που το λες; Τέλειωσαν οι Αγώνες, έσβησαν τα φώτα κι άναψε αυτόματα η λυχνία του… δε βαριέσαι, ρε αδερφέ.
Το δε βαριέσαι, ρε αδερφέ, πάντως το τίμησαν όλοι οι κυβερνώντες, οι υπεύθυνοι, οι εκλεγμένοι, οι τοποθετημένοι και όσοι πέρασαν μέχρι τώρα από την ευθύνη του έργου Καλατράβα. Δεν ασχολήθηκε κανείς. Κι είναι σίγουρο πως κάποιος, κάποιοι όλα αυτά τα χρόνια γύριζαν κατάκοποι τα μεσημέρια από τη δουλειά τους έχοντας την ειδικότητα του συντηρητή, του τεχνικού ασφαλείας. Του ατόμου ή της επιτροπής που είχε υπό την ευθύνη της την αρμοδιότητα της συντήρησης.
Αυτήν τη στάση της ανευθυνο-υπευθυνότητας που αφορά τη συντήρηση μεγάλων κατασκευών τη… συντηρεί με σχεδόν θρησκευτική ευλάβεια το κράτος. Έχουμε ένα κράτος χωρίς καθόλου… συντηρητικά. Της ώρας που λένε, εφήμερο ή μάλλον με εφήμερες ευθύνες. Θεωρεί πως ό,τι έχει φτιάξει δεν χρειάζεται συντήρηση κι είναι αθάνατο. Δεν χαλάει τίποτα. Οπότε άστο να υπάρχει κι αν γίνει -μακριά από μας- η στραβή, τότε το βλέπουμε. Αυτό που συνέβη με το στέγαστρο Καλατράβα απλώς αποκάλυψε τη γύμνια μας. Κι επειδή είναι πολύ γνωστό έργο, πέραν της έδρας του ΠΑΟ και άλλων δράσεων, εκδηλώσεων, αγώνων, έκανε και μεγάλη εντύπωση. Προκάλεσε κρότο. Βέβαια τον μαρασμό ή και το πλιάτσικο που καταγράφηκε στα ολυμπιακά έργα τον ξέραμε μέσες άκρες. Δεν ξεχνιούνται ρεπορτάζ με εικόνες από τα γραφεία και τις επιπλώσεις στο Ολυμπιακό Χωριό να αραδιάζονται στους δρόμους σαν τα ογκώδη μετά από ανακαινίσεις διαμερισμάτων Airbnb. Μόνο που εκείνα τα είχαμε χρυσοπληρώσει πιο πριν. Ποτέ δεν το κατάλαβα αυτό. Πού πήγε το επιχείρημα ότι θα μας μείνουν τα έργα;
Μήπως όμως δεν έχουμε κάνει τα ίδια και σε άλλα έργα; Θυμηθείτε την πτώση της γέφυρας στα πλαϊνά του παλιού νοσοκομείου της Καβάλας. Όταν έπεσε, μάθαμε πως ποτέ δεν είχε μπει ούτε μια σπάτουλα να ξύσει τουλάχιστον τις υγρασίες. Τα ίδια δεν είδαμε το προηγούμενο διάστημα με την γέφυρα της Κοζάνης στα Σέρβια; Δεν έπεσε, απλώς αργοπορημένα καταλάβαμε πως είχε ζητήματα στατικότητας και πέσαν με τα μούτρα για τη συντήρησή της. Τα ίδια με τον Ισθμό της Κορίνθου. Πηγαινοέρχονταν τα πλοία και χιόνιζε πέτρα από τα πρανή, μέχρι που αποφάσισαν να πέσουν με τα μούτρα για να τον συνεφέρουν και να είναι ασφαλής η διέλευση.
Κι εδώ λοιπόν χάνουμε το αυτονόητο, δεδομένου ότι οι συντηρήσεις ανήκουν στα αναμενόμενα έξοδα για τη λειτουργία των πραγμάτων. Τα ασανσέρ στις πολυκατοικίες μας δεν χρειάζονται συντήρηση; Κάποια στιγμή το συρματόσκοινο το λιγότερο που θα κάνει είναι να κρεμάσει…
Πριν από λίγες μέρες δημοσιεύτηκε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα επιστημονική έρευνα στο περιοδικό «Current Biology» για τις μέδουσες. Το ερευνητικό συμπέρασμα, σύμφωνα με τον Δρ Jan Bielecki, είναι πως οι μέδουσες αλλάζουν τη συμπεριφορά τους με βάση προηγούμενες εμπειρίες. Τι αποκάλυψαν δηλ. οι ερευνητές; Το απλό: η μάθηση θα μπορούσε να είναι μια εγγενής ιδιότητα του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν τα νευρικά κύτταρα. Και μιλάμε για τις μέδουσες! Μαθαίνουν και αλλάζουν συμπεριφορά.
Είναι κατανοητό να μην μπορείς να οικοδομήσεις κάτι καινούργιο, να φτιάξεις κάτι από την αρχή. Είναι όμως πολύ κακό να μην μπορείς να κρατήσεις όρθιο αυτό που σου έχουν παραδώσει. Κάτι για το οποίο δεν κόπιασες, το βρήκες έτοιμο και επειδή δεν το φρόντισες, το βλέπεις να καταρρέει. Και πάλι βέβαια θα πούμε, «δεν λες που το μάθαμε πριν γίνει κάνα κακό, δεν λες που θα γίνει συντήρηση επιτέλους» και πάλι όμως θα πω «ούτε μυαλό μέδουσας δεν διαθέτουμε επιτέλους;».