Η κάθε κρίση -πολύ περισσότερο μια οικονομική κρίση και ακόμη περισσότερο μια κρίση που είναι συγχρόνως κοινωνική και οικονομική, όπως αυτή που προκαλεί ο κορωνοϊός- ευνοεί συχνά την διατύπωση ακραίων απόψεων. Προτάσεις που σε μια φυσιολογική περίοδο θα χαρακτηρίζονταν εξωπραγματικές και θα έμπαιναν στην άκρη, στο ειδικό περιβάλλον της πανδημίας ακούγονται δημόσια και προφανώς προωθούνται… υπόγεια. Γι’ αυτό μάλλον ευθύνεται η απελπισία όσων χάνουν πολλά και κυρίως την ψυχραιμία τους. Παρ’ όλα αυτά η ανθρωποφαγία, που στην περίπτωση της οικονομίας παίρνει τη μορφή… κανιβαλισμού της αγοράς, δεν αποτελεί λύση. Στις πολλές και πολυποίκιλες κρίσεις που έχουν αντιμετωπίσει η ανθρωπότητα, τα κράτη, οι κοινωνίες και οι άνθρωποι, ποτέ η λύση δεν ήταν «ο θάνατός σου η ζωή μου».
Για να παραμείνουμε στην Ελλάδα: Η πρόταση των ξενοδόχων να απαγορευτούν -ή έστω να περιοριστούν- δια νόμου οι βραχυχρόνιες μισθώσεις είναι κίνηση πανικού. Πολύ περισσότερο που ως αιτιολογικό της πρότασης προβάλλεται η δημόσια υγεία. Μια επιχειρηματολογία που μπορεί να χαρακτηριστεί έως υποκριτική, αφού αποτελεί απόπειρα να προβληθεί ως απότοκο της κοινωνικής ευαισθησίας μιας επιχειρηματικής ομάδας, ενώ δε συνιστά τίποτε περισσότερο από προσπάθεια λεηλασίας πελατών. Επί της ουσίας η συγκεκριμένη πρόταση είναι σαν η Τράπεζα της Ελλάδος να ζητάει από τις κυβέρνηση να καταργήσει με νομοθετική ρύθμιση τα κρυπτονομίσματα, επειδή κάποιοι αντί για τραπεζικές καταθέσεις ή αμοιβαία κεφάλαια τοποθετούν χρήματα στην αγορά του bitcoin. Και στις δύο περιπτώσεις -βραχυχρόνιες μισθώσεις και κρυπτονομίσματα- οι καινούριες συνθήκες διαμορφώνουν εξελίξεις, κάτι που νομοτελειακά απειλή κατεστημένα συμφέροντα.
Θεωρητικά ο τουρισμός είναι -όπως και το εμπόριο- ο παραδοσιακός κλάδος της οικονομικής δραστηριότητας με τους περισσότερο ανοιχτούς ορίζοντες. Οι υπηρεσίες που προσφέρει αναζητούν πελατεία στα πέρατα της γης και επομένως όσοι τον υπηρετούν αναπτύσσουν κοσμοπολίτικη νοοτροπία και απεχθάνονται διαχωρισμούς και αποκλεισμούς. Αυτά στη θεωρία. Διότι στην πράξη φαίνεται ότι το μεγάλο ζόρι και η ανάγκη που διαμορφώνουν οι συνθήκες επιβάλουν τους δικούς τους κανόνες. Σε μια χρονιά που όλοι αντιλαμβάνονται ότι ο τουρισμός -πρωτίστως ο εισαγόμενος, αλλά και ο εσωτερικός- θα αντιμετωπίσει συγκλονιστικό πρόβλημα, με πολλά καταλύματα φιλοξενίας να μην ανοίγουν καν, η «λύση» που προτείνουν η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ξενοδόχων και το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδος, είναι η έστω προσωρινή δημιουργία κλαδικού μονοπωλίου, ώστε να μη χαθεί από τα μέλη τους ούτε ένα ευρώ από όσα δυνητικά θα κατευθυνθούν φέτος στην ελληνική αγορά φιλοξενίας. Πάλι καλά που οι εκπρόσωποι των ξενοδόχων δεν ζητούν -επίσης για λόγους δημόσιας υγείας- να απαγορευτεί η φιλοξενία ανθρώπων από το εξωτερικό σε συγγενικά και φιλικά σπίτια στην Ελλάδα. Ή -καθ’ υπερβολήν- οι Έλληνες που θα μπορέσουν να κάνουν διακοπές φέτος να μην ανοίξουν τα εξοχικά τους ή τα πατρικά τους σπίτια στο χωριό, αλλά να οδηγηθούν στα καταλύματα φιλοξενίας, έστω με πολύ καλές τιμές!
Οι προτάσεις της ΠΟΞ και του ΞΕΕ πέρα από την εύλογη συγκυρία της κρίσης μοιάζουν σαν ευκαιρία για ευρύτερο ξεκαθάρισμα του τοπίου. Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb έχουν εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο την τελευταία δεκαετία, αλλάζοντας σε σημαντικό βαθμό το τοπίο στην βιομηχανία της φιλοξενίας, καθώς ασφαλώς αποσπούν πελατεία από τα κλασικά καταλύματα τόσο στις πόλεις, όσο και στις τουριστικές περιοχές, ενώ σίγουρα οι δυνατότητες που δίνουν συγκρατούν τις τιμές στα ξενοδοχεία. Στην Ελλάδα προ κορωνοϊού ο τζίρος της συγκεκριμένης αγοράς εκτιμάται στο 1,5 δισ. ευρώ το χρόνο και οι πέντε πρώτες οφελούμενες από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα περιοχές είναι η Σαντορίνη, η Μύκονος, τα Χανιά, η Αθήνα και η Κέρκυρα. .
Αυτά έχει η εξέλιξη, πάντα κάτι καινούριο έρχεται να προστεθεί. Με τα καλά του και τα προβλήματα του. Εκτός και αν υπάρχει κάποιος που να πιστεύει ότι η διόγκωση του ξενοδοχειακού κλάδου στην Ελλάδα έγινε ανέφελα, δηλαδή χωρίς κανείς από τους υπόλοιπους Έλληνες ή επαγγελματίες του τουρισμού να χάσει κάτι. Από την ησυχία του, στην πιο απλή περίπτωση, μέχρι ένα μέρος των πωλήσεων του ή και την ίδια την επιχείρηση του. Αλλά και τα τελευταία χρόνια, που η επέκταση των ξενοδοχείων all inclusive, από τα οποία οι ξένοι τουρίστες σχεδόν δεν βγαίνουν στις δέκα ή δεκαπέντε ημέρες, έχει κτυπήσει τις αγορές των μικρομεσαίων δορυφορικών επιχειρήσεων που λειτουργούν στις τουριστικές περιοχές (ταβέρνες, μπαρ, καφέ, ενθύμια κ.λπ.). Κανείς, όμως, δεν διανοήθηκε να ζητήσει κεντρικά την κατάργηση της ξενοδοχειακής δραστηριότητας «Όλα πληρωμένα».
Εν κατακλείδι «Ψυχραιμία παιδιά», όπως έλεγε ήδη από τη δεκαετία του 1970 ο αξέχαστος Λουκιανός Κηλαηδόνης. Πόλεμος είναι θα περάσει. Δε χρειάζεται να χάσει κανένας την ψυχή του. Όταν περάσει το κακό θα βρεθούν οι άκρες και οι μέσες. Δεκάδες τρισεκατομμύρια χάθηκαν -και εξακολουθούν να χάνονται- στον πλανήτη, αλλά αυτό που κατά βάσιν κοιτούν οι πάντες είναι το πως θα ανακτηθεί συνολικά το έδαφος την επόμενη ημέρα, δηλαδή τα επόμενα χρόνια. Η αγορά (οφείλει να ) έχει κανόνες, ακόμη και στη χώρα όπου «ανθεί φαιδρά πορτοκαλέα».