του Κωνσταντίνου Μέλλιου*
Η ΟΛΘ ΑΕ είναι από τις πιο εύρωστες ελληνικές εταιρίες, με υψηλούς δείκτες κερδοφορίας, χωρίς δανεισμό (Έσοδα 51 εκατομμύρια, EBITDA 27 εκατομμύρια (53%) και Κέρδη προ φόρων 24,5 εκατομμύρια (48%). Είναι μηχανή παραγωγής εθνικού πλούτου, εάν και εφόσον συντηρεί, επεκτείνει και αναπτύσσει τις υποδομές του, συντηρεί και ανανεώνει τον εξοπλισμό του, έτσι ώστε να διαχέει τον παραγόμενο πλούτο στο διηνεκές.
Ο Λιμένας Θεσσαλονίκης, παρά τη συνεχή αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών, δεν κατάφερε να κερδίσει το προσδοκώμενο μερίδιο αγοράς στα Βαλκάνια.
Ο βασικός λόγος είναι οι χαμηλές επενδύσεις κατά την περίοδο 2000-2015 στις λιμενικές υποδομές (επέκταση του 6ου προβλήτα σε βαθύτερα κρηπιδώματα), ώστε να εξυπηρετεί μεγαλύτερα πλοία και να μπορεί να εγκαταστήσει μεγάλες γερανογέφυρες υψηλής απόδοσης.
Το έργο της επέκτασης του 6ου προβλήτα είχε ενταχθεί στο Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων στην περίοδο 2000-2004 αλλά λόγω μετατροπής του Ο.Λ.Θ. σε ανώνυμη εταιρεία (Ο.Λ.Θ. Α.Ε.) προέκυψε πρόβλημα χρηματοδότησής του. Η εργολαβία ουσιαστικά αδρανοποιήθηκε εκτός τις από γεωτεχνικές έρευνες και την υποβολή τροποποιητικών προτάσεων θεμελίωσης. Επειδή οι ενέργειες για την εξασφάλιση της χρηματοδότησης δεν απέδωσαν, διακόπηκε η υλοποίηση του έργου και αποφασίστηκε η χρηματοδότηση του έργου από ιδία κονδύλιά της.
Στην περίοδο 2005-2007 έγινε προσπάθεια με πρωτοβουλία της τότε Διοίκησης ΟΛΘ ΑΕ να επανεκκινήσει την εργολαβία με την υπογραφή Συμπληρωματικής Σύμβασης και ολοκληρώθηκαν οι εργασίες θεμελίωσης, ύψους περίπου 9,5 εκατομμυρίων ευρώ μέχρι τη διάλυση της εργολαβίας. Η εργολαβία του έργου διαλύθηκε επειδή η πολιτική ηγεσία αποφάσισε να γίνει διεθνής διαγωνισμός για την παραχώρηση του ΣΕΜΠΟ. Ανάδοχος του διαγωνισμού της παραχώρησης αναδείχθηκε η Hutchison, η μεγαλύτερη εταιρία Global Terminal Operator στον κόσμο. Η προσφορά της όμως αποσύρθηκε και η παραχώρηση διακόπηκε, ενώ κάτω από ανάλογες συνθήκες, ολοκληρώθηκε η παραχώρηση της ΣΕΠ από τον ΟΛΠ. Λόγω των πολύμηνων απεργιών εναντίον της παραχώρησης ΣΕΜΠΟ η διακίνηση των containers έπεσε το 2009 σε σχέση με το 2007 κατά 50%.
Στην περίοδο 2010-2014 η Διοίκηση της ΟΛΘ ΑΕ προκήρυξε νέο διεθνή διαγωνισμό για την επέκταση του Σταθμού Εμπορευματοκιβωτίων, στον 6ο προβλήτα το 2011 με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση από ίδια κεφάλαια και δάνειο από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Η διαδικασία κατακύρωσης του διαγωνισμού ματαιώθηκε όπως επίσης και οι προγραμματισμένες επενδύσεις σε νέες λιμενικές υποδομές. Η ματαίωση των επενδύσεων στις αναγκαίες λιμενικές υποδομές μείωσε τη μελλοντική αξία της εταιρίας, έδωσε προβάδισμα στον εσωτερικό και διεθνή ανταγωνισμό και δημιουργήθηκαν άνισες συνολικά συνθήκες ανταγωνισμού για τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα.
Στις συνθήκες αυτές και στο πλαίσιο της συμφωνίας του Ιουλίου 2015 η Κυβέρνηση υποχρεώθηκε να υλοποιήσει την προηγούμενη δέσμευση για ιδιωτικοποίηση της ΟΛΘ ΑΕ (πώληση του 67% των μετοχών), μεγιστοποιώντας κατά το δυνατόν τα προσδοκώμενα οφέλη και περιορίζοντας τις ενδεχόμενες δυσμενείς συνέπειες.
Η υλοποίηση της συμφωνίας βρίσκεται στη Β’ φάση υποβολής των δεσμευτικών προσφορών τον Ιανουάριο του 2017, από τα συμμετέχοντα επιχειρηματικά και επενδυτικά σχήματα.
Τα υποψήφια σχήματα που εμφανίζονται ενεργά μέχρι αυτή τη στιγμή είναι πέντε (5) εκ των οποίων τα τέσσερα (4) έχουν επιθεωρήσει τη λιμενική εγκατάσταση και τον εξοπλισμό πάνω από τρεις φορές. Πρόκειται για τις:
- Dubai Port World (P&O), Νο 3 στην παγκόσμια αγορά διακίνησης container
- ICTSI, Νο 7, στην παγκόσμια αγορά διακίνησης container
- MITSUI, (διαχειριστής λιμένων Portek), 4oς μεγαλύτερος Εμπορικός Οίκος (Trade House) της Ιαπωνίας
- DIEP, επενδυτικό fund με έδρα το Μόναχο (Γερμανία)
Επί του παρόντος το ενδιαφέρον διαφαίνεται αυξανόμενο και κλιμακούμενο από τους υποψήφιους για το διαγωνισμό.
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη ιδιωτική επένδυση με αναπτυξιακή δυναμική στην πόλη της Θεσσαλονίκης και στην ευρύτερη περιοχή της αλλά και σε ολόκληρη τη Βόρεια Ελλάδα, την επόμενη περίοδο, με θετική επίδραση στην εθνική και περιφερειακή οικονομία, που μεταφράζεται σε:
-Άμεσες και ελάχιστες ιδιωτικές επενδύσεις στο λιμένα Θεσσαλονίκης άνω των 180 εκατομμυρίων.
-Συμπληρωματικές δημόσιες επενδύσεις δεκάδων εκατομμυρίων σε έργα σύνδεσης του Λιμένα με τα οδικά και σιδηροδρομικά δίκτυα.
-Δυνατότητα προκήρυξης διαγωνισμού παραχώρησης από τη ΓΑΙΑ ΟΣΕ σε ιδιωτικά επενδυτικά σχήματα για τη δημιουργία Logistics center στο πρώην στρατόπεδο Γκόνου που συνδέεται σιδηροδρομικά με το Λιμένα Θεσσαλονίκης
-Αύξηση των μόνιμων θέσεων απασχόλησης στην ΟΛΘ ΑΕ κατά μερικές εκατοντάδες, πλέον των εργαζόμενων που θα απασχοληθούν κατά την περίοδο κατασκευής των λιμενικών και άλλων τεχνικών έργων.
-Σημαντική αύξηση σε αρκετές χιλιάδες των θέσεων απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα, όπως σε επιχειρήσεις μεταφορών, logistics, διαμεταφορών, ναυτικών πρακτορείων, εκτελωνιστών, ασφάλειας αλλά και προμηθευτών εξοπλισμού και συντήρησης.
Η επιλογή της παραχώρησης σε στρατηγικό επενδυτή, που θα συνδυάζει τις επενδύσεις σε λιμενικές υποδομές με τη δυνατότητα προσέλκυσης και εξυπηρέτησης νέων φορτίων, αποτελεί βασικό παράγοντα ισόρροπης περιφερειακής ανάπτυξης της χώρας, που αξιοποιεί τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Βόρειας Ελλάδας, ενισχύει το λιμενικό ανταγωνισμό και δημιουργεί ευκαιρίες στις εμπορικές συναλλαγές για την εγχώρια παραγωγή και κατανάλωση. Αποτελεί επίσης παράγοντα σημαντικής αναβάθμισης των εμπορικών συναλλαγών της χώρας μας με τις αγορές της ΝΑ Ευρώπης.
Η επιθυμητή και επιδιωκόμενη ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη στις παρούσες συνθήκες, είναι προφανές ότι δεν μπορεί και δεν πρέπει να περιορισθεί στο στενό κύκλο των άμεσα ή έμμεσα απασχολούμενων προσώπων και επιχειρήσεων στο λιμάνι, αλλά επιβάλλεται να διαχυθεί σε ολόκληρη την περιφέρεια της Κεντρικής Μακεδονίας, που κατέχει την πρωτιά στην ανεργία.
Η Θεσσαλονίκη μέχρι πρόσφατα ήταν ο ορισμός της εσωστρέφειας, έχοντας απεμπολήσει τη δυναμική και τις δυνατότητες της. Ταυτόχρονα, η πρωτοφανής και παρατεταμένη οικονομική κρίση και η ανασφάλεια που αυτή δημιούργησε, έχει διαπεράσει την κοινωνία της και της επέβαλε τη μοιρολατρία και τη στασιμότητα χωρίς όραμα και ελπίδα για έξοδο από το τέλμα.
Το λιμάνι είναι η ευκαιρία για την υπέρβαση της κρίσης και η ανάπτυξη της πόλης περνάει από το λιμάνι.
*Ο Κωνσταντίνος Μέλλιος είναι πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της Οργανισμός Λιμένος Θεσσαλονίκης ΑΕ