«Η Πατρίδα χρειάζεται τις καλύτερες και τους καλύτερους και αυτό δεν γίνεται δωρεάν». Αυτή είναι η χαρακτηριστική δήλωση του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια, που συνόδευσε την κυβερνητική εξαγγελία για τις αυξήσεις στα στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας. Μία δήλωση που παρά τη γενικότητά της ασφαλώς εντάσσεται στο πλαίσιο του χώρου τον οποίον αφορούν οι εξαγγελίες, δηλαδή τον Στρατό, το Ναυτικό και την Αεροπορία. Μία δήλωση με προφανή στόχο να τονωθεί το φρόνημα όσων επαγγελματικών στελεχών υπηρετούν στις Ένοπλες Δυνάμεις. Μια δήλωση που αν την πάρουμε τοις μετρητοίς θα πρέπει να συμβιβαστούμε με μία οιονεί βαλκανική, υπανάπτυκτη, φοβική χώρα. Ένα προτεκτοράτο για το οποίο ο μόνος λόγος ύπαρξης είναι η υπεράσπιση των ευάλωτων συνόρων, τα οποία και πάλι την κρίσιμη στιγμή -εάν ποτέ έρθει, κάτι που απευχόμαστε- και πάλι κάποιοι άλλοι, οι μεγάλες δυνάμεις τής τότε εποχής, θα κληθούν να καθορίσουν.
Το κακό δεν είναι ότι τη συγκεκριμένη δήλωση έκανε ο υπουργός Εθνικής Αμύνης, ο οποίος απευθυνόταν στο κοινό του υπουργείου του. Άλλωστε στην Ελλάδα, όπως αποδείχθηκε περίτρανα τις προηγούμενες ημέρες από τις αντιδράσεις που προκάλεσε η εξαγγελία των αυξήσεων στους ένστολους των Ενόπλων Δυνάμεων, κάθε υπουργός -ακόμη και κάθε βουλευτής- λειτουργεί αυτόνομα, σαν να μην εντάσσεται σε κάποια κυβέρνηση με δομή και ιεραρχία. Ακόμη χειρότερα, λειτουργεί περισσότερο ως συνδικαλιστής και αγωγός κοινωνικών και επαγγελματικών συμφερόντων και λιγότερο ως θεματοφύλακας της μεγάλης συνολικής κοινωνικής εικόνας. Κάτι που όταν συνδέεται με τη διαχείριση δημοσίου χρήματος μπορεί πανεύκολα να οδηγήσει σε δημοσιονομικές περιπέτειες, που στην τελική τους εκδοχή καταλήγουν στα Μνημόνια.
Το κακό -για να επανέλθουμε στη δήλωση για τις καλύτερες και τους καλύτερους- είναι ότι ο κ. Δένδιας είναι δημοφιλής και έχει βλέψεις να γίνει στο μέλλον πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας και επομένως υποψήφιος πρωθυπουργός, δηλαδή ηγέτης της χώρας. Κι όσο κι αν η -πιθανή ή απίθανη, ποιος ξέρει;- αλλαγή αξιώματος ενδεχομένως σημαίνει και διαφορετικές προτεραιότητες, άρα διαφορετική ρητορική, η συγκεκριμένη δήλωση-θέση είναι μάλλον από αυτές που θα τον ακολουθούν.
Ο προβληματισμός δεν έγκειται σε αυτά καθαυτά που πιστεύει και πρεσβεύει ο κ. Δένδιας, αλλά στις προτεραιότητές του. Διότι -με μια απλή ντρίπλα- η Πατρίδα -με το Π κεφαλαίο παρακαλώ- χρειάζεται πάντα τους καλύτερους και τις καλύτερες. Όχι μόνο στις Ένοπλες Δυνάμεις, αλλά σε όλα τα πεδία δράσης του κράτους, καθώς επίσης και σε όλη τη γκάμα των εκφάνσεων του ιδιωτικού τομέα. Στα σχολεία, στα νοσοκομεία, στα πανεπιστήμια, στους δήμους, στην αστυνομία, στις επιχειρήσεις, στο μαγαζί της γειτονιάς, παντού. Μόνο που ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, επικαλούμενος την οικονομική διάσταση του θέματος, δίνει προτεραιότητα στον τομέα ευθύνης του. Στην ουσία εκφράζει το δικό του όραμα και τη δική του επιθυμία. Που ακόμη κι αν είναι κατανοητή -λόγω του αξιώματός του-, παραμένει ακατανόητη ως προς την ουσία της. Διότι εάν ένα πολιτικό πρόσωπο σημαντικού βεληνεκούς, που φιλοδοξεί να κυβερνήσει τον τόπο, εγκλωβίζεται το 2025 σε σχήματα περασμένων αιώνων, τότε μάλλον δεν είναι στραβός ο γιαλός, αλλά στραβά αρμενίζουμε.
Στην Ελλάδα του βαθέως 21ου αιώνα -ήδη το ένα τέταρτο του αιώνα έχει παρέλθει-, την ώρα που ο πλανήτης γυρίζει σελίδα, αν δεν αλλάζει πίστα, οι ένοπλες δυνάμεις -ο στρατός, το ναυτικό και η αεροπορία- σχεδόν κάθε χώρας, με εξαίρεση τις υπερδυνάμεις, έχουν σχετική σημασία. Προφανώς χρειάζονται, αλλά -δυστυχώς για τον κ. Δένδια- η βελτίωσή τους δια της προσέλκυσης των καλύτερων δεν μπορεί να αποτελεί τη βασική προτεραιότητα.
Καμία χώρα, ούτε καν η παραδοσιακά δημοσιοϋπαλληλημένη και κρατικοδίαιτη νέα Ελλάδα, δεν σώθηκε ποτέ, ούτε έκανε βήματα μπροστά, προσελκύοντας καλούς και καλοπληρωμένους δημοσίους υπαλλήλους. Αντίθετα, όταν η ιδιωτική οικονομία αναπτύσσεται και δημιουργεί κοινωνικό πλούτο, η επιχειρηματικότητα γεμίζει τα δημόσια ταμεία και αυξάνει την απασχόληση, η εξωστρέφεια διευρύνεται και καλύπτει τα ελλείμματα, η έρευνα αποδίδει καινοτόμα προϊόντα και υπηρεσίες, οι επιστήμες ανθίζουν, η γνώση διαχέεται και ο κοσμοπολιτισμός επικρατεί, τελικά η χώρα εντάσσεται δημιουργικά στο διεθνές περιβάλλον. Κι όπως έχουμε μάθει για τα καλά 45 χρόνια τώρα από τη συμμετοχή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι προοπτικές βελτιώνονται όσο βαθύτερο είναι το αποτύπωμα μιας χώρας στο διεθνές γίγνεσθαι.
Για την Ελλάδα είναι προφανές -προφανέστερο δεν γίνεται- ότι κάτι τέτοιο δεν διέρχεται από τις Ένοπλες Δυνάμεις, στις οποίες οι… καλύτεροι προσέρχονται για τη σιγουριά της ασφαλούς επαγγελματικής αποκατάστασης. Διότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις δεν είναι οι αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις. Ούτε καν οι βρετανικές ή οι γαλλικές. Όσο για τη δημιουργική συμμετοχή της άμυνας ως αναπτυξιακός μοχλός στην εθνική οικονομία παραμένει ζητούμενο από τη δεκαετία του 1980, ίσως και παλαιότερα. Το γιατί αυτός ο στόχος δεν έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα, αλλά το συγκεκριμένο στοίχημα θα κερδηθεί από εδώ και πέρα, οφείλει ο κ. Δένδιας να το εξηγήσει. Σε αυτήν την περίπτωση θα προσφέρει κάτι ουσιαστικό. Αφενός θα λύσει μια εύλογη απορία που έχουν πολλοί Έλληνες, ενώ αφετέρου θα καταδείξει ότι με εφόδιο τη γνώση για την αποτυχία του παρελθόντος οι πιθανότητες επιτυχίας στο μέλλον είναι υπαρκτές.