Δεν ήταν ιδιαιτέρως καλή η εβδομάδα που πέρασε όσον αφορά στις εξελίξεις σε μείζονα έργα για τη Θεσσαλονίκη. Τρία εμβληματικά πρότζεκτ, οι αναπλάσεις της ΔΕΘ και του παραλιακού μετώπου και η δημιουργία κέντρου logistics στο πρώην στρατόπεδο Γκόνου φαίνεται να έχουν μπλέξει στις γνωστές παθογένειες των έργων υποδομής στη Θεσσαλονίκη, με αποτέλεσμα να απαξιώνονται.
Από το 8o Prodexpo North είχαμε δια στόματος αρμοδίων ανακοινώσεις, που δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικές. Αν ήθελα να βάλω μια ταμπέλα αυτή θα ήταν ότι για τα τρία μεγάλα πρότζεκτ η Θεσσαλονίκη μοιάζει να χάνει το τρένο. Γι' άλλη μια φορά καθυστερήσεις και άδηλο μέλλον, γι' άλλη μια φορά αδυναμία κατανόησης ότι κάθε έργο που δεν ολοκληρώνεται στον χρόνο του ανοίγει μια πληγή στην πόλη και πηγαίνει πίσω την ανάπτυξη, γι' άλλη μια φορά η Θεσσαλονίκη κινείται με ανταγωνιστικό μειονέκτημα σε μια άκρως ανταγωνιστική γειτονιά.
Για να γίνω συγκεκριμένος, η ανάπλαση της ΔΕΘ, που τη συζητάμε από το 2012 και έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει, πηγαίνει από χρονιά σε χρονιά κι από προϋπολογισμό σε προϋπολογισμό, από τροποποίηση σε τροποποίηση και τελικά για την κοινωνία γίνεται άλλο ένα από εκείνα τα μεγάλα έργα που σέρνονται, χάνοντας την όποια αξία της.
Ο προϋπολογισμός αυξήθηκε ξανά, το χρηματοδοτικό σχήμα είναι πάλι αμφίβολο, αμφισβητείται η αξία της ιδιωτικής συμμετοχής και επένδυσης και όλα δείχνουν ότι η περίφημη ετοιμότητα για την οποία όλοι οι αρμόδιοι μάς διαβεβαίωναν είναι στον αέρα. Ένας ισχυρισμός, που είναι πιθανότερο να διαψευστεί παρά να επιβεβαιωθεί. Βλέπετε όλοι γνωρίζαμε πως το αγκάθι για να προχωρήσει το σχέδιο όλα αυτά τα χρόνια ήταν το χρηματοδοτικό μοντέλο. Όχι μόνο παραμένει αγκάθι, αλλά εκπρόσωποι του ιδιωτικού τομέα βρίσκουν ασύμφορη τη συμμετοχή τους κι έτσι οδηγούν σε άγνωστα μονοπάτια το σύνολο του πρότζεκτ. Όλα αυτά έπρεπε να έχουν κλείσει τόσα χρόνια τώρα. Μέχρι και τους ενδιαφερόμενους ιδιώτες που θα συμμετέχουν έπρεπε να έχουμε, αλλά δεν τους έχουμε. Ελλείψει ενδιαφέροντος λόγω αμφίβολης οικονομικής βιωσιμότητας του πρότζεκτ τα πράγματα όσον αφορά στην υλοποίησή του είναι σκούρα...
Κι ενώ άλλα αγκάθια του παρελθόντος ξεπεράστηκαν (πράσινο, μετεγκατάσταση κτλ.) φαίνεται ότι ο αγώνας που δόθηκε γι' αυτά δόθηκε εις μάτην. Διότι με τις διαρκείς αναβολές και τις χρηματοδοτικές αναπροσαρμογές όλα τα μέτωπα που έκλεισαν επανέρχονται, διότι πολύ απλά το πρότζεκτ είναι στον αέρα. Άντε τώρα να δικαιολογήσουν οι αρμόδιοι γιατί πρέπει να μπουν ιδιώτες σε ένα σχέδιο το οποίο γι' αυτούς είναι ασύμφορο και γιατί πρέπει να επιμένουν στον συγκεκριμένο σχεδιασμό. Ξανανοίγει δηλαδή η συζήτηση για τον ίδιο τον σχεδιασμό της ανάπλασης της ΔΕΘ. Και αρχίζουν ξανά να συζητούνται σοβαρά προτάσεις για μετατροπή όλου του χώρου σε μητροπολιτικό πάρκο και μετεγκατάσταση της ΔΕΘ, για ένα πρότζεκτ χωρίς ξενοδοχεία, εμπορικά κέντρα κτλ., για μια απλή ήπια παρέμβαση, ένα ψιλοlifting και άλλα τέτοια ωραία. Γι' αυτό ορισμένοι έχουν ευθύνες. Και μάλιστα διαχρονικές πια. Επαναλαμβάνω για ένα πρότζεκτ, που έχει τη σύμφωνη γνώμη όλων των κυβερνήσεων... Αν κι αυτό δεν είναι αρκετό για να γίνει ένα σχέδιο πράξη, τότε τι είναι; Μετά επικρίνουμε όσους ζητούν δημοψηφίσματα...
Το δεύτερο σημαντικό πρότζεκτ που δεν προχωρά όπως πρέπει είναι η ανάπλαση του παραλιακού μετώπου της Θεσσαλονίκης. Ενός πρότζεκτ, που έχει τη σύμφωνη γνώμη της τοπικής κοινωνίας, που έχει την υποστήριξη της Αυτοδιοίκησης, που έφτασε ως σχέδιο στην έκδοση Προεδρικού Διατάγματος κι από εκεί και πέρα περνούν τα χρόνια και Προεδρικό Διάταγμα δεν βλέπουμε.
Έπρεπε να έχει βγει το 2024. Θα βγει το 2025 μας λένε. Ένας χρόνος καθυστέρηση δεν είναι τίποτα για τέτοιου μεγέθους πρότζεκτ. Θυμίζω ότι υπολογίστηκε ότι για να γίνουν οι προβλεπόμενες παρεμβάσεις θα χρειαστεί περίπου μισό δισεκατομμύριο ευρώ...
Εγώ δεν είμαι καθόλου αισιόδοξος ότι ως το τέλος του έτους θα έχουμε επιτέλους το Προεδρικό Διάταγμα. Και αυτή η αμφιβολία μου έχει να κάνει με τις διαρκείς καθυστερήσεις που φέρνουν κυρίως κρατικοί οργανισμοί, οι οποίοι έχουν ιδιοκτησίες κατά μήκος των 40 χλμ. του παραλιακού μετώπου της Θεσσαλονίκης από το Καλοχώρι έως το Αγγελοχώρι. Κανένας δεν μπορεί να διαβεβαιώσει ότι οι ιδιοκτήτες των εκτάσεων και οι αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες και φορείς δεν θα συνεχίσουν αυτή την παρελκυστική τακτική. Συγγνώμη που τη χαρακτηρίζω έτσι αλλά να περιμένεις δυο χρόνια να εκδοθεί ένα Προεδρικό Διάταγμα για ένα μείζον πρότζεκτ στο οποίο συμφωνεί όλη η τοπική κοινωνία της Θεσσαλονίκης και να γίνονται διαρκώς αλλαγές για να ικανοποιηθούν όλοι εκεί οδηγεί τη σκέψη ακόμα και του πιο καλόπιστου. Εκείνο που με ανησύχησε περισσότερο την προηγούμενη εβδομάδα είναι η ανακοίνωση ότι η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων έχει κατατεθεί στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (από πότε άραγε...) και θα ξαναβγεί σε διαβούλευση. Αν δεν ήμουν καλόπιστος θα έλεγα ζήσε Μάη μου... Ξανά διαβούλευση, νέες αλλαγές, χαμένος χρόνος. Μακάρι να επιτευχθεί ο στόχος και μέχρι το τέλος της χρονιάς να έχουμε το Προεδρικό Διάταγμα για να γίνει η αρχή των παρεμβάσεων στο παραλιακό μέτωπο από το 2026. Αλλά εδώ το θέμα βρίσκεται στην Αθήνα πιστεύω και στην Αθήνα δεν πρόκειται να αποτελέσει ποτέ προτεραιότητα η Θεσσαλονίκη...
Πάμε τώρα και στο πρώην στρατόπεδο Γκόνου. Μιλάμε και ξαναμιλάμε χρόνια τώρα για την ανάγκη να γίνει εκεί ένα κέντρο logistics εμβληματικό. Τέτοιο που θα δώσει αξία στο στρατηγικό πλεονέκτημα της κομβικής θέσης της Θεσσαλονίκης, για τις διεθνείς μεταφορές με όλα τα μέσα. Και οδικά και σιδηροδρομικά και λιμενικά η Θεσσαλονίκη προσφέρεται για να πρωταγωνιστήσει ως διεθνές κέντρο logistics. Το τρένο όμως το βλέπουμε να περνά χρόνο με τον χρόνο και δεν κάνουμε τίποτα. Ούτε καν το πρώτο βήμα στις αναγκαίες υποδομές.
Ελπίζουμε (ακόμα ελπίζουμε) να αρχίσουν τα έργα στο πρώην στρατόπεδο το 2026. Εάν φυσικά φέτος γίνει η ανάληψη του έργου από τον μειοδότη. Έχουν προκριθεί τέσσερις ενδιαφερόμενοι. Με τους ρυθμούς των διαγωνισμών στην Ελλάδα εκείνο που δεν πρέπει να χάσουμε είναι η αισιοδοξία... Όλοι γνωρίζουμε πόσο σημαντικό είναι το συγκεκριμένο έργο σε μια έκταση 672 στρεμμάτων, που είναι δίπλα σε όλους τους κόμβους οδικούς, σιδηροδρομικούς και ακτοπλοϊκούς. Είναι η αρχή για να μπορέσει η Θεσσαλονίκη να μπει δυναμικά στον χώρο των logistics. Αφήνω κατά μέρος την προοπτική για Ζώνη Ελεύθερου Εμπορίου. Μιλάμε για ένα πρότζεκτ συνολικού προϋπολογισμού 260 εκ. ευρώ, αλλά ανεκτίμητης αξίας για τη Θεσσαλονίκη και την οικονομία της, για τις επενδύσεις και για την ανταγωνιστικότητά της.
Δεν είμαι αισιόδοξος ότι θα τηρηθούν τα χρονοδιαγράμματα, διότι πολύ απλά οι διαγωνιστικές διαδικασίες δεν ολοκληρώνονται με την ανάδειξη του μειοδότη και την ανάληψη της σύμβασης, αλλά αφού ολοκληρωθούν και οι διαδικασίες με τις ενστάσεις. Σε κάθε περίπτωση και στο στρατόπεδο Γκόνου καθυστερήσαμε πολλά χρόνια.
Και πρέπει να επισημάνω εδώ ότι η ολοκλήρωση των παρεμβάσεων στο πρώην στρατόπεδο Γκόνου δεν σημαίνουν και ολοκλήρωση της παρέμβασης. Διότι για να γίνει ελκυστικό για τους εν αναμονή επενδυτές (που ευτυχώς ακόμα είναι αρκετοί) το κέντρο logistics προϋπόθεση είναι να ολοκληρωθούν και τα έργα στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης (από τις συνδέσεις με σιδηρόδρομο και οδικό δίκτυο μέχρι τον έκτο προβλήτα), να ολοκληρωθούν και τα έργα στο σιδηροδρομικό δίκτυο, να ολοκληρωθούν και οι παρεμβάσεις στο οδικό δίκτυο. Την ίδια ώρα ο ανταγωνισμός από άλλες πόλεις των Βαλκανίων γίνεται πιο σκληρός, κι ας ήμασταν εμείς μπροστά σε χρόνους σχεδιασμού. Εκείνοι τα πήγαν καλύτερα σε χρόνους υλοποίησης... Αν όμως χάσουμε κι αυτή την πενταετία στον συγκεκριμένο τομέα, το γεωγραφικό πλεονέκτημα θα πάψει να αφορά οποιονδήποτε επενδυτή...
Αυτή η παθογένεια με τις ατελείωτες καθυστερήσεις έχει βάλει φρένο στις αναπτυξιακές προοπτικές της Θεσσαλονίκης. Να ήταν μόνο αυτά τα τρία έργα... Διατρέχει όλα τα έργα υποδομής, όλες τις αναπτυξιακές προσπάθειες. Και δεν θα είχα κανένα πρόβλημα να επιρρίψω τις ευθύνες σε τοπικό επίπεδο, αλλά είναι εμφανές ότι το πρόβλημα δεν είναι στη Θεσσαλονίκη, στο πολιτικό ή το αυτοδιοικητικό προσωπικό της, στις υπηρεσίες και τους φορείς της. Είναι στην κεντρική Πολιτεία, στο «βαθύ κράτος», στις διαδικασίες και στη γραφειοκρατία. Αν δεν βελτιωθούν όλα αυτά θα μεταθέτουμε όλα τα σημαντικά έργα από χρονιά σε χρονιά και θα βλέπουμε διαρκώς τα τρένα να περνούν...