Στη Θεσσαλονίκη υπάρχουν πολλές υποθέσεις που τραβάνε σε μάκρος. Πολλές από αυτές είναι υποθέσεις που αφορούν το ελληνικό δημόσιο και τους μηχανισμούς του, δηλαδή τα υπουργεία και την κεντρική διοίκηση, αλλά και την αυτοδιοίκηση. Υποθέσεις που έχουν σχέση με τον δημόσιο χώρο και παραμένουν εκκρεμείς επί τόσα πολλά χρόνια, ώστε όταν κάποια στιγμή επανέρχονται ξαφνικά στην επικαιρότητα, προκαλούν αιφνιδιασμό. Συχνά οι Θεσσαλονικείς διαβάζοντας μια τέτοιου είδους είδηση ή εξέλιξη ξαφνιάζονται όχι από έλλειψη ενδιαφέροντος για το θέμα, αλλά επειδή στην ουσία το έχουν ξεχάσει.
Τα παραδείγματα υποθέσεων που χρονίζουν και ως εκ τούτου κακοφορμίζουν στη Θεσσαλονίκη είναι πολλά, με πιο πρόσφατο το Παλατάκι, που βρίσκεται στην Καλαμαριά, πάνω από τη θάλασσα, σε ένα από τα πιο προνομιακά σημεία της πόλης, που «σαπίζει» εδώ και 18 ολόκληρα χρόνια. Οι αφορμές για την ανάδυση του Κυβερνείου στην επικαιρότητα τις τελευταίες ημέρες δύο. Ή -αν προτιμάτε- μία με δύο σκέλη: Αφενός, μια επιστολή που έστειλε στον ίδιο τον πρωθυπουργό -και βουλευτή Α΄ Θεσσαλονίκης- Κυριάκο Μητσοτάκη, η δήμαρχος Καλαμαριάς Χρύσα Αράπογλου, με την οποία του επισημαίνει την ανάγκη να αξιοποιηθεί το Παλατάκι, το οποίο εδώ και πολλά χρόνια είναι παρατημένο και -κυριολεκτικά- ρημάζει και απαξιώνεται. Η επιστολή της δημάρχου προς το Μέγαρο Μαξίμου στάλθηκε με αφορμή τη φημολογία ότι η Ελληνική Εταιρεία Ακινήτων του Δημοσίου (ΕΤΑΔ) που διαχειρίζεται το Κυβερνείο σχεδιάζει να εμπλέξει στην όποια αξιοποίηση ή «αξιοποίηση» του κτηρίου και συνολικά του ακινήτου, τον ιδιωτικό τομέα. Δεδομένων των συνθηκών της ελληνικής αγοράς εκείνο που προφανώς φοβάται ή προσπαθεί να προλάβει η κ. Αράπογλου είναι η διαμόρφωση του Κυβερνείου σε χώρο εστίασης και εκδηλώσεων, δηλαδή καφέ, μπαρ, εστιατόριο, χώρο δεξιώσεων για γάμους και βαφτίσια και τα συναφή. Διότι πώς αλλιώς μπορεί να αξιοποιήσει το Παλατάκι κάποιος ιδιώτης; Άλλωστε όσες φορές τα τελευταία χρόνια η ΕΤΑΔ παραχώρησε με ενοίκιο το Κυβερνείο ήταν για κάποια εκδήλωση αυτού το φάσματος. Αφετέρου, η Συνέντευξη Τύπου που θα παραχωρήσουν τα μέλη του συλλόγου «Φίλοι του Κυβερνείου (Παλατάκι)», αύριο, Παρασκευή, στην αίθουσα της ΕΣΗΕΜΘ, όπου θα κάνουν απολογισμό των δράσεών τους για τη διάδοση και αξιοποίηση αυτού του εμβληματικού κτιρίου, το οποίο -όπως επισημαίνουν στην πρόσκλησή τους- έχει αφεθεί στη μοίρα του και στη φθορά του χρόνου και των καιρικών συνθηκών.
Είναι προφανές ότι τόσο η δήμαρχος Καλαμαριάς, όσο και οι «Φίλοι του Κυβερνείου» έχουν δίκιο να ζητούν την αξιοποίηση του Κυβερνείου, το οποίο αποτελεί εντελώς ξεχωριστό ακίνητο. Επίσης, κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει τις καλές τους προθέσεις, οι οποίες πρέπει να ληφθούν υπόψιν απ’ όσους αποφασίζουν, διότι πρόκειται για αυθεντικούς εκφραστές της κοινωνίας. Η δήμαρχος ως… δήμαρχος και οι φίλοι… ως φίλοι. Μόνο που τα καλά νέα για όσους νοιάζονται για την τύχη του Κυβερνείου εξαντλούνται κάπου εδώ, υπό την έννοια ότι σε ανάλογες περιπτώσεις το γενικόλογο ευχολόγιο είναι κάτι εύλογο, εύκολο και πολιτικά ασφαλές, όχι όμως αποτελεσματικό. Η δυσκολία σε μια τέτοιου χαρακτήρα υπόθεση ξεκινάει από τη στιγμή που κάποιος θα μπει σε διαδικασία ρίσκου να εισηγηθεί δημιουργική λύση, την οποία θα έχει κάπως μελετήσει και άρα θα μπορεί βασίμως να την υπερασπιστεί, ενώ, επίσης, θα την έχει -έστω κατά προσέγγιση και σε γενικές γραμμές- κοστολογήσει, ώστε να φανεί εάν πρόκειται για ρεαλιστική και εφαρμόσιμη πρόταση.
Στην προκειμένη περίπτωση δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το καλύτερο σενάριο για το Παλατάκι είναι να αξιοποιηθεί ως δημόσιος και απολύτως προσβάσιμος για όλους χώρος, με τρόπο που θα επιβαρύνει το λιγότερο δυνατό τα δημόσια ταμεία. Διότι άλλο πράγμα είναι να δείχνει κάποιος με το δάχτυλο προς το κράτος καλώντας το έτσι γενικά κι αόριστα να ανοίξει τα δημόσια ταμεία, έστω για κάτι που συνιστά περιουσιακό του στοιχείο, και άλλο να καταθέσει μελετημένη και στοιχειωδώς κοστολογημένη πρόταση.
Προτάσεις στο τραπέζι
Ακόμη, όμως, κι αν η οικονομική προσέγγιση είναι πολυπαραμετρική διαδικασία με πολλούς άγνωστους, τουλάχιστον μια βασική και στέρεα ιδέα πρέπει να υπάρχει. Τόσο για το τι θα γίνει στο συγκεκριμένο ακίνητο και για το ποιος φορέας θα αναλάβει την υλοποίησή του, όσο και από πού θα προέλθουν οι πόροι. Για παράδειγμα: Η δημιουργία ενός μουσείου, κέντρου, ιδρύματος ή οτιδήποτε άλλο για τους Μικρασιάτες, τις χαμένες πατρίδες, τον πολιτισμό και την καθημερινότητα στις περιοχές της Μικράς Ασίας, αλλά και γι’ αυτή καθαυτή τη Μικρασιατική Καταστροφή είναι μια ιδέα -πρόταση καλύτερα- η οποία έχει κατά καιρούς διατυπωθεί και με την οποία ελάχιστοι θα μπορούσαν να διαφωνήσουν. Επειδή κάτι ανάλογο αποτελεί μεγάλο έλλειμμα για την «πρωτεύουσα των προσφύγων» Θεσσαλονίκη, αλλά και διότι το ακίνητο βρίσκεται στην προσφυγούπολη της Καλαμαριάς. Επίσης, μια αξιόπιστη λύση για να ξεπεραστούν οι γνωστές οικονομικές και γραφειοκρατικές αδυναμίες του ελληνικού κράτους και της αυτοδιοίκησης θα ήταν η επικοινωνία με έναν μεγάλο χορηγό – ευεργέτη, όπως είναι τα πολύ δραστήρια ιδρύματα που έχουν δημιουργηθεί στη χώρα μας από σπουδαίους και πάμπλουτους ευεργέτες, τα οποία στις μέρες μας δίνουν λύσεις σε κοινωνικά και πολιτιστικά ζητήματα της καθημερινότητας.
Αυτές οι δύο ιδέες δεν είναι οι μοναδικές που υπάρχουν, ούτε είναι γραμμένες σε… πέτρα. Ασφαλώς υπάρχουν κι άλλες. Το βέβαιον είναι ότι όσο πιο συγκεκριμένες και συντονισμένες είναι οι προτάσεις, τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες να γίνουν αποδεκτές και να φτάσουν -κάποια στιγμή- να υλοποιηθούν. Όλα τα άλλα γενικόλογα ευχολόγια δίνουν σίγουρα ένα σήμα, αλλά στην πράξη… παίζουν άμυνα. Δεν δίνουν διέξοδο. Μόνο που στο ποδόσφαιρο οι ομάδες που εφαρμόζουν αποκλειστικά αμυντικό σύστημα ποντάρουν στην ισοπαλία, περιμένοντας τον χρόνο να κυλήσει και τον διαιτητή να σφυρίξει τη λήξη. Στην περίπτωση του Κυβερνείου ευτυχώς ή δυστυχώς σενάριο ισοπαλίας δεν υπάρχει. Εάν δεν αξιοποιηθεί δημιουργικά το Παλατάκι είναι καταδικασμένο να καταστραφεί ή από τη φθορά του χρόνου που κυλάει αμείλικτα ή από τη… βαρβαρότητα της χρήσης του ως ταβέρνα, μπαρ, κέντρου διασκέδασης, χώρου γαμήλιων δεξιώσεων...