Την περασμένη Πέμπτη, 16 Νοεμβρίου, η Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία εξέδωσε Έκτακτο Δελτίο Επιδείνωσης Καιρού στο οποίο, μεταξύ άλλων, υπογραμμιζόταν: «Θυελλώδεις βορειοδυτικοί άνεμοι εντάσεων 8 με 9 και πρόσκαιρα με ριπές έως 10 μποφόρ θα πνέουν από τις προμεσημβρινές ώρες του Σαββάτου (18-11-23) στα δυτικά και βαθμιαία και στα ανατολικά. Οι άνεμοι σταδιακά θα εξασθενήσουν από το απόγευμα της Κυριακής (19-11-23)».
Τη δε Παρασκευή η ΕΜΥ επικαιροποιεί το παραπάνω Έκτακτο Δελτίο, βασιζόμενη στα τότε τελευταία προγνωστικά στοιχεία: «Θυελλώδεις βορειοδυτικοί άνεμοι εντάσεως 8 με 9 και πρόσκαιρα με ριπές έως 10 μποφόρ θα πνέουν στα δυτικά και ανατολικά πελάγη. Επίσης πολύ ισχυροί βορειοδυτικοί άνεμοι θα πνέουν σε αρκετές ηπειρωτικές περιοχές κυρίως της Μακεδονίας και στα ανατολικά τμήματα της Θεσσαλίας και της Εύβοιας. Οι άνεμοι σταδιακά θα εξασθενήσουν από το απόγευμα της Κυριακής (19-11-23)».
Επί της ουσίας, όπως επισημαίνει και η ίδια η ΕΜΥ στην επικαιροποίηση, «δεν υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις από το αρχικό δελτίο». Απλώς συγκεκριμενοποιείται ότι «[...] πολύ ισχυροί βορειοδυτικοί άνεμοι θα πνέουν σε αρκετές ηπειρωτικές περιοχές κυρίως της Μακεδονίας [...]».
Εξάλλου, η μετεωρολογική υπηρεσία εκδίδει τέσσερις φορές ημερησίως (0400-1000-1600-2200 UTC) τα «Δελτία Ναυτιλίας», δηλαδή οδηγίες-προγνώσεις προς ναυτιλομένους, οι οποίες καλύπτουν τις επόμενες 24 ώρες, ενώ περιλαμβάνουν και 12ωρη προοπτική. Σε αυτές τις τηλεγραφικές προγνώσεις γίνεται περιγραφή της γενικής συνοπτικής κατάστασης με πληροφορίες για τα βαρομετρικά συστήματα που επηρεάζουν κάθε περιοχή και την εξέλιξή τους (διεύθυνση και ένταση ανέμου, κατάσταση θάλασσας, ορατότητα, καιρό).
Εκδίδονται, μάλιστα, όλο το 24ωρο, όταν απαιτείται, και «Αναγγελίες Θυελλωδών Ανέμων», για ανέμους 8 και 9 Μποφόρ, ή «Αναγγελίες Θύελλας», για ανέμους 10 Μποφόρ και άνω. Οι Αναγγελίες, αυτές, επανεκδίδονται όταν υπάρχει σημαντική μεταβολή στις παραμέτρους που αυτά περιγράφουν.
Τόσο στα Δελτία Ναυτιλίας όσο και στις Αναγγελίες, η Μεσόγειος και η Μαύρη Θάλασσα, που αναγράφονται κωδικοποιημένα ως METAREA III, χωρίζονται σε 53 υποπεριοχές, μεταξύ των οποίων και ο Θερμαϊκός Κόλπος.
Το Σάββατο το πρωί, λοιπόν, το εθνικό μετεωρολογικό κέντρο εκδίδει την εξής Αναγγελία Θυελλωδών Ανέμων:
«ΘΕΡΜΑΙΚΟΣ
ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΜΕΧΡΙ 18/22 UTC
ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΟΙ 7 Η 8 ΑΠΟ 18/10 UTC 8»
Τι σημαίνει το τηλεγραφικού τύπου έκτακτο δελτίο, του οποίου η ισχύς «συνεχίζει τουλάχιστον» έως τις 22:00 του Σαββάτου;
Ότι οι σφοδροί βορειοδυτικοί άνεμοι στην περιοχή αναμενόταν να είναι εντάσεως 7 ή 8 της κλίμακας Μποφόρ.
Έξι ώρες αργότερα, στις 16:00, εκδίδει την εξής Αναγγελία Θυελλωδών Ανέμων (η οποία ισχύει και για την περιοχή που αναφέρεται ως Βορειοδυτικό Αιγαίο και Θρακικό Πέλαγος «δυτικά του 24.40»):
«ΘΕΡΜΑΙΚΟΣ
ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΜΕΧΡΙ 19/04 UTC
ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΟΙ 8 Η 9»
Εδώ το δελτίο θυελλωδών ανέμων ανεβάζει την ένταση ακόμη και στα 9 Μποφόρ και μένει εν ισχύ τουλάχιστον έως τα ξημερώματα της Κυριακής 19 Νοεμβρίου.
Τα Δελτία Πρόγνωσης Καιρού της ΕΜΥ, καθώς και τα Έκτακτα Δελτία (Επιδείνωσης Καιρού, Αναγγελία Θυελλωδών Ανέμων κ.λπ.) διανέμονται από το Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων (ΕΣΚΕΔΙΚ) προς όλους τους φορείς (για παράδειγμα στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, στις Περιφέρειες και στα Κέντρα Επιχειρήσεων των Ενόπλων Δυνάμων, του Λιμενικού, της Πυροσβεστικής, της Αστυνομίας και του ΕΚΑΒ), ενημερώνοντας αντίστοιχα υπηρεσίες και φορείς της περιοχής αρμοδιότητάς τους, όπως αεροδρόμια, αυτοκινητοδρόμους, ΟΣΕ, ΕΚΑΒ κ.ά. Υπάρχουν, φυσικά, και άλλοι φορείς που διαθέτουν εξειδικευμένα μετεωρολογικά εργαλεία και εκδίδουν ενημερώσεις-προγνώσεις, ακόμη και πιο αναλυτικές και κατατοπιστικές, ιδίως για τη Ναυτιλία (ύψος κυμάτων, θαλάσσια ρεύματα κ.ά.), όπως το σύστημα Ποσειδών, το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών μέσω του meteo.gr.
Τι συμπεραίνει κάποιος από τα παραπάνω; Πρώτον, ότι επίκειται κακοκαιρία στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης και του Θερμαϊκού Κόλπου, μια θαλασσοταραχή με σφοδρούς ανέμους, ριπές των οποίων μπορεί να φτάσουν και τα 10 Μποφόρ -κάτι που πράγματι συνέβη, αφού το Σάββατο καταγράφηκαν ριπές που έφτασαν και ξεπέρασαν τα 90 χλμ/ώρα μέσα στον αστικό ιστό της Θεσσαλονίκης, βάσει των μετεωρολογικών σταθμών του δικτύου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Φανταστείτε τις ριπές σε ανοιχτό πεδίο, εν πλω.
Δεύτερον, ότι τα Δελτία Επιδείνωσης Καιρού και οι Αναγγελίες της ΕΜΥ ήταν τελικά εύστοχες και, το σημαντικότερο, εκδόθηκαν εγκαίρως, δίνοντας τον χρόνο στους αρμόδιους για προνόηση, πρόληψη, προετοιμασία, μέριμνα και έγκαιρο κατάλληλο σχεδιασμό -χρόνο στην περιβόητη «ναυτοσύνη», αυτήν την τόσο όμορφη, ιστορική κι ελληνική λέξη.
Τρίτον, ότι οι σχεδόν ακραίας έντασης βορειοδυτικοί άνεμοι θα ήταν συνεχιζόμενοι και παρατεταμένης διάρκειας, καθώς θα διατηρούνταν έως «τουλάχιστον» την Κυριακή, δηλαδή για περισσότερες από 24 ώρες.
Τέταρτον, ότι κυρίως το υπουργείο Ναυτιλίας και το Λιμενικό έπρεπε να βρίσκονται σε εγρήγορση, ειδικά για την κατάσταση που αναμενόταν να διαμορφωθεί στην περιοχή του Θερμαϊκού, αλλά και ότι ευάλωτα πλοία (όχι τάνκερ, προφανώς) έπρεπε να αναζητήσουν απάγκειο -πολλώ δε μάλλον πλεούμενα δίχως καν «προωστήριο σκεύος», δηλαδή κινητήρες (!), ούτως ώστε να είναι αυτοδύναμα και ν' αποφύγουν με ίδια μέσα το -απολύτως ενδεχόμενο- κακό.
Πώς γίνεται όλες αυτές οι προειδοποιήσεις, όλα αυτά τα δεδομένα να παραλείφθηκαν (ή να αγνοήθηκαν) ώστε να φτάσουμε στην τραγική, θλιβερότατη εικόνα του ανεμοδαρμένου «Βέλους»; Ενός ιστορικού πλοίου το οποίο -αν είναι δυνατόν- έμεινε σε μία θέση που κάθε άλλο παρά ευνοϊκή ήταν για το άσφυγμο σκαρί του. Σε μία θέση που, εάν οποιοσδήποτε με στοιχειώδη αντίληψη της μηχανικής -δεν χρειάζεται να 'χεις πτυχίο... ανεμολογίας και ωκεανογραφίας- παρατηρήσει έναν απλό χάρτη της πόλης, θα διαπιστώσει ότι ο πολυθρύλητος Βαρδάρης, ο παγερός και σφοδρός βορειοδυτικός άνεμος τον οποίον υμνούν αλλά και σκιάζονται οι Θεσσαλονικείς, «σκάει» στην κυριολεξία επάνω σ' εκείνη την προσήνεμη πλευρά του παραλιακού μετώπου της Θεσσαλονίκης -αντί να έχει δέσει ασφαλώς σε κάποιον από τους προβλήτες του λιμανιού, μόλις 3,9 χιλιόμετρα μακριά σε ευθεία ή αλλιώς 2,1 ναυτικά μίλια... Πάλι καλά που δεν ξυπνήσαμε αντικρίζοντας το «Βέλος» να κείτεται επάνω στο πλακόστρωτο της Νέας Παραλίας. Χαζοί ήταν, δηλαδή, όσοι μελέτησαν γεωμορφολογικά την περιοχή κι αποφάσισαν να φτιάξουν το λιμάνι της πόλης σε εκείνη την απάνεμη, προστατευόμενη θέση, «πάνω» από τη θάλασσα, αντίθετα από τον κυματισμό, όταν λυσσομανάει ο Βαρδάρης;
Κι όλα αυτά να συμβαίνουν για δεύτερη φορά, μετά το πανομοιότυπο τραύμα που αποκόμισε το «Βέλος», με τον ίδιο ακριβώς τρόπο και για τον ίδιο ακριβώς λόγο, τον περασμένο Μάρτιο. Μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη... Τρίτη και φαρμακερή;
Η ναυτοσύνη, που τόσο -και δικαίως- αγαπάμε να επικαλούμαστε, κάνει ρίμα με τη λιγοσύνη. Όχι με τη λιγοσύνη του Μικρού Ναυτίλου τού Ελύτη, δηλαδή τη θαυμαστή και δοξασμένη λιτότητα της Ελλάδας που επιβιώνει, τρανεύεται και μεγαλουργεί με τα λίγα -την αντίστροφη. Τη λιγοσύνη του λίγου, του ανεπαρκή, του ανάξιου -του άναυτου.
Το φουρτουνιασμένο πρωινό του Σαββάτου έβλεπες στις εικόνες τούς ναύτες του θρυλικού αντιτορπιλικού, που θα 'πρεπε να προσέχουμε σαν κόρη οφθαλμού λόγω του υψηλότατου συμβολισμού του, να παλεύουν με τα πελώρια κύματα και με δύο τεράστια μαύρα μπαλόνια, τις λεγόμενες μπαλότσες, οι οποίες θεωρητικά θα κρατούσαν σε απόσταση το γηρασμένο κύτος από το τσιμεντένιο κρηπίδωμα της Νέας Παραλίας, αλλά δεν είχαν τοποθετηθεί σωστά και τις «έφτυσε» η θάλασσα. Απέλπιδες ενέργειες της τελευταίας στιγμής, γιατί όλα (προσπαθούμε να) τα κάνουμε τότε, να περισώσουμε στο παρά πέντε ό,τι σώζεται.
Φωτιές καίνε στρατόπεδα και πολύτιμα πυρομαχικά εκρήγνυνται λίγες εκατοντάδες μέτρα μακριά από κωμοπόλεις, βροχές πλημμυρίζουν Πτέρυγες Μάχης και μάχιμα ελικόπτερα πλέουν ανήμπορα στο νερό, άνεμοι κοπανάνε πλοία-εθνικά σύμβολα στα τσιμέντα απειλώντας να τα βυθίσουν· δις. Φταίει η κλιματική αλλαγή;
Ωραίο γνωμικό το «όποιος κατουράει στη θάλασσα το βρίσκει στο αλάτι», αλλά πιο ακριβές, αποδίδοντας τα ίσα, το «όλοι βρίζουν την θάλασσαν, ενώ πταίει ο άνεμος».
Εικόνες: Γιώργος Κόγιας/Facebook