Καλά καλά δεν… προσγειώθηκαν τα αναβαθμισμένα τουρκικά F-16 στην «πίστα» του Κογκρέσου, στην Ουάσινγκτον, και ήδη κάποιοι άρχισαν να μας λένε ότι την περίμεναν την ευόδωση της παραγγελίας. Κι όμως, την ώρα που περιμένουμε από τον πρόεδρο της Επιτροπής Διεθνών Σχέσεων της Γερουσίας, γερουσιαστή Ρόμπερτ Μενέντεζ, να ανάψει κόκκινο -γι΄ άλλη μια φορά- στο ενδεχόμενο πώλησης των συγκεκριμένων μαχητικών, αργά αλλά σταθερά στη δημόσια συζήτηση δυναμώνουν φωνές που επιχειρούν να ξηλώσουν το αφήγημα των τελευταίων πολλών μηνών: αυτό δηλαδή που καταγράφηκε ως μπλόκο των ΗΠΑ στην πώληση των F-16 στη γείτονα. Κορυφαία φυσικά στιγμή για το ξεδίπλωμα αυτού του αφηγήματος ήταν η επίσκεψη του πρωθυπουργού στις ΗΠΑ και η ομιλία του στο Κογκρέσο. Ειδικά η ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη τον περασμένο Μάιο θεωρήθηκε ορόσημο για τα εθνικά μας ζητήματα - και ήταν φυσικά, αφού φάνηκε κι από τις αντιδράσεις της Άγκυρας.
Ωστόσο, εάν μπούμε λίγο πιο μέσα στο κάδρο, θα διαπιστώσουμε πως οι ιδιαιτερότητες που έχει το αμερικανικό πολιτικό σύστημα διαμορφώνουν εν πολλοίς και διαφορετικά δεδομένα που μας αφορούν. Σκεφτείτε πως μιλάμε για τις ΗΠΑ και την Ουάσινγκτον, αλλά δεν πρέπει ούτε στιγμή να μας διαφεύγει πως άλλα σχεδιάζει η διακυβέρνηση Μπάιντεν, βλ. Στέιτ Ντιπάρτμεντ, κι άλλα το Κογκρέσο. Στα 24ωρα που διανύουμε διαπιστώνουμε ξανά πως το επιτελείο του Υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Άντονι Μπλίνκεν, βάζει θέμα υλοποίησης της πολυπόθητης παραγγελιάς των Τούρκων για τα F-16. Το έχει ξανακάνει. Μας δείχνει πως θέλει να ικανοποιήσει την Άγκυρα. Κι εμείς τώρα περιμένουμε να ορθώσει το ανάστημά του ο Γερουσιαστής Μενέντεζ ως Πρόεδρος, αλλά κι οι υπόλοιποι εκλεγμένοι της ομογένειας, οι Κρις Πάπας, Γκας Μπιλιράκης, Νικόλ Μαλιοτάκις κ.ά., για να μπλοκάρουν την επιθυμία του Σέκρετερι οφ Στέιτ. Μέσα σε όλα αυτά ας μην λησμονούμε τις προσπάθειες σε δεύτερο πλάνο -καθ’όλα ουσιαστικό όμως- της ελληνικής ομογένειας προς την κατεύθυνση της εμπλοκής της παραγγελίας.
Η Ουάσινγκτον φαίνεται τώρα να λησμονεί πως η Τουρκία διαθέτει τους S-400 Made in Russia, οι οποίοι μέχρι τώρα απειλούσαν και την ίδια τη λειτουργία του ΝΑΤΟ. Τώρα ξεχνά πως οι καθημερινές απειλές από τον Ερντογάν και τα πρωτοπαλίκαρά του εξαπολύονται εναντίον μιας χώρας της Συμμαχίας. Τώρα ξεχνά πως Ερντογάν και Πούτιν έχουν κοινό βηματισμό με παράγγελμα τον αναθεωρητισμό. Τώρα ξεχνά πως τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Τουρκία δεν μπαίνουν και σε πολύ μακριά λίστα. Τώρα επίσης ξεχνά την επιθυμία της Άγκυρας να εισβάλει με χερσαία επίθεση στη Συρία και να σπείρει πανικό.
Τι άλλο παρατηρούμε όμως στις ΗΠΑ; Ότι τρία πολύ σημαντικά ζητήματα ορίζουν την πραγματική ατζέντα: 1. Θέλουν να κάμψουν το βέτο της Τουρκίας στην ένταξη Σουηδίας και Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ, την ώρα που ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται 2. Δεν θέλουν να την σπρώξουν ακόμη παραπέρα στην αγκαλιά της Μόσχας 3. Money talks, κι εδώ νομίζω πως θα πρέπει να σταθούμε περισσότερο, στα δολάρια δηλαδή. Η παραγγελία των F-16 είναι μεγάλη, θα ενισχύσει αφενός την αμερικανική αμυντική βιομηχανία, αφετέρου δε θα συμψηφίσει τα ποσά που οφείλει η Ουάσινγκτον στην Άγκυρα, από τότε που «πέταξαν» έξω τους Τούρκους από την παραγωγή των F-35.
Πάντως, ακόμη κι αν μπλοκάρει η πώληση τώρα και μπει φραγμός στην επιθυμία Μπάιντεν, αυτό δεν σημαίνει πως τελειώνει και το εξοπλιστικό σίριαλ. Είπαμε, το κυβερνητικό σύστημα στις ΗΠΑ έχει ιδιαιτερότητες. Προσέξτε μια ακόμη: εάν μπλοκάρει τώρα η βούληση του Λευκού Οίκου, ο Πρόεδρος Μπάιντεν έχει δικαίωμα να υποβάλει εκ νέου την πρόταση για την πώληση των F-16 στην Τουρκία, χωρίς μάλιστα να απαιτείται και πλήρης εξήγηση των λόγων, αφού θα επικαλείται λόγους ασφαλείας! Και για να αλλάξει μια τέτοια απόφαση, θα χρειαστεί ενισχυμένη πλειοψηφία στη Γερουσία για να φρενάρει. Τότε το μέτρημα αλλάζει και κανείς δεν μπορεί να πει με σιγουριά ότι βγαίνουν τα νούμερα προς όφελός μας.
Τελικά δεν φτάνει -δυστυχώς- το να περνάμε με το Διεθνές Δίκαιο υπό μάλης κάθε φορά από τα διεθνή φόρα, τις συναντήσεις στο ανώτατο διακρατικό επίπεδο επίπεδο και τις συνόδους κορυφής της ΕΕ και της Ευρωατλαντικής Συμμαχίας. Διεθνοποιούμε το ζήτημα, το κάνουμε γνωστό, αλλά η Τουρκία δεν πάει με το Δίκαιο, πάει με το παζάρι. Όπου να ‘ναι θα αρχίσει να παραλαμβάνει τα υποβρύχια από το Βερολίνο. Το συμβόλαιο έτρεχε επί Μέρκελ κι οι «Πράσινοι», ενώ το είχαν κάνει σημαία, απλώς την υπέστειλαν. Οι αγαπημένοι μας Ισπανοί ετοιμάζονται να παραδώσουν μικρό(;) αεροπλανοφόρο κι ελικοπτεροφόρο στην Άγκυρα.
Εμείς νιώθουμε ισχυροί, πάμε με το Δίκαιο, κλείνουμε παραγγελίες, αλλά μέχρις εκεί. Πήραμε Rafale, εκσυγχρονίσαμε σε Viper τα F-16 και κορβέτες παίρνουμε, μια χαρά πελάτες είμαστε. Τι μας μένει; Ο πραγματικός πολιτικός τσαμπουκάς. Να ζητήσουμε να επιβάλει ουσιαστικές κυρώσεις η ΕΕ στην Τουρκία κι όχι ευχολόγια σε μια παράγραφο, στα συμπεράσματα μιας Συνόδου. Να λέμε “βέτο” κι άμα θέλετε. Γιατί η φόρμα του «καλού παιδιού» δεν πολυφοριέται πια. Το να επιμένουμε πως οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις είναι στο καλύτερο δυνατό σημείο τους με επενδύσεις, εξοπλιστικά, τουρισμό κ.τ.λ. δεν φτάνει, πρέπει να βλέπουμε και τις τουρκοαμερικανικές σχέσεις πού βρίσκονται. Κι όταν τα «ηχηρά χαστούκια» του Στέιτ Ντιπάρτμεντ συνοψίζονται σε δηλώσεις του τύπου «οι διαφορές πρέπει να επιλύονται με διπλωματικό τρόπο», η ζυγαριά δεν φαίνεται να γέρνει υπέρ ημών.