του Γιώργου Δώρα
Πολύ μικρή ήταν χθες η κίνηση στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Για πρώτη φορά τόσα πολλά μαγαζιά ήταν κλειστά σε Κυριακή που επιτρέπεται η λειτουργία τους. Οι θερινές άδειες που για πολλούς εργαζομένους φέτος «μετακινήθηκαν» από τον Αύγουστο στον Ιούλιο λόγω των οικονομικών εξελίξεων, τα capital controls, η οικονομική στασιμότητα που οφείλεται στο προβληματικό πολιτικό σκηνικό και όσα αποκαλύπτονται για το Grexit των έξω και το σενάριο της δραχμής των μέσα, καθώς και οι γενικευμένες αυξήσεις προϊόντων από σήμερα λόγω αύξησης στον ΦΠΑ δημιουργούν αβεβαιότητα στους πολίτες. Σε αυτές τις περιπτώσεις η αγορά είναι η πρώτη που πληρώνει το λογαριασμό, αφού οι ανάγκες των καταναλωτών ιεραρχούνται στα απολύτως απαραίτητα, ενώ λείπει η θετική διάθεση που τους οδηγεί μέσα στα καταστήματα και στα ταμεία.
Η κατάσταση επιβαρύνεται από την βάσιμη αίσθηση ότι τα επόμενα δύο - τρία χρόνια το βαρύ πακέτο της συμφωνίας με τους εταίρους θα μειώσει τα εισοδήματα, τουλάχιστον σε πρώτη φάση. Εάν σε αυτό το εφιαλτικό για την κατανάλωση σκηνικό προσθέσει κανείς και τη μεγάλη ζέστη που επικρατούσε χθες στη Θεσσαλονίκη, που σε συνδυασμό με την υψηλή υγρασία δημιουργούσε συνθήκες «φούρνου μικροκυμάτων», αντιλαμβάνεται ότι η άδεια τη χθεσινή Κυριακή αγορά δεν εκπλήσσει.
Οι εκπτώσεις που σε άλλες εποχές θα ήταν μεγάλο κίνητρο δεν συγκινούν διότι αφενός διαρκούν πολλές εβδομάδες μέχρι το τέλος Αυγούστου και αφετέρου στην ουσία διαδέχονται εποχή προσφορών, που είναι σίγουρο ότι θα επιστρέψουν την 1η Σεπτεμβρίου. Με δύο λόγια: στο πεδίο των τιμών η αγορά έχει, πλέον, εισέλθει για τα καλά σε φάση κατά την οποία οι τιμές διαμορφώνονται επί της ουσίας καθημερινά και οι διαχωριστικές γραμμές των διαφόρων περιόδων (εκπτώσεις, προσφορές, τίποτα από τα δύο) έχουν καταρρεύσει. Σε κάθε περίπτωση για την αγορά του λιανεμπορίου ξεκίνησε ήδη μια ακόμη πιο δύσκολη περίοδος. Έτσι κι αλλιώς τα τελευταία χρόνια η εικόνα των πωλήσεων είναι καθοδική, τα πολυκαταστήματα και οι ξένες αλυσίδες κερδίζουν έδαφος έναντι του ντόπιου εμπορίου, τα λουκέτα πληθαίνουν και οι απολύσεις εργαζομένων πολλαπλασιάζονται.
Το τοπίο στο εμπορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης, αλλά και τις περιφερειακές εμπορικές πιάτσες της πόλης θα αλλάξει ακόμη περισσότερο.Τα φαινόμενα ερημοποίησης και κλειστών μαγαζιών μάλλον θα αυξηθούν. Για να περιοριστούν κατά το δυνατόν οι αρνητικές συνέπειες ο εμπορικός κόσμος οφείλει να οργανωθεί και να κινηθεί εμπροσθοβαρώς. Αυτό σημαίνει ότι οι ιδέες που κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί χωρίς να υλοποιηθούν, θα πρέπει να έρθουν και πάλι στην επιφάνεια.
«Λευκές νύχτες», αξιοποίηση της Διεθνούς Εκθέσεως του Σεπτεμβρίου και της εορταστικής περιόδου των Χριστουγέννων, ενδυνάμωση του τουρισμού της πόλης και διασύνδεσή του με την αγορά, δημιουργία clusters, δηλαδή «συστάδες» καταστημάτων είναι κάποιες από τις δυνατότητες. Επίσης, η μετεξέλιξη της επίσκεψης στο εμπορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης –ή όπου αλλού υπάρχει σωρευμένη εμπορική δραστηριότητα- σε κάτι πολύ περισσότερο από μια απλή βόλτα στα μαγαζιά μέσα από παράλληλες εκδηλώσεις και χάπενιγκς είναι συνθήκη απολύτως απαραίτητη για την τόνωση της κατανάλωσης.
Τα λεφτά δε φτάνουν, πια, σε κανέναν και είναι πιθανόν να λιγοστεύουν. Επομένως οι δαπάνες θα είναι αυστηρότερες και όσοι θέλουν –αν θέλουν- να προσελκύσουν κατανάλωση πρέπει να κάνουν την υπέρβαση. Σε ιδέες, σε οργάνωση, σε χρήμα. Το εμπόριο εξελίσσεται σε ηρωική πράξη. Ιδού η Ρόδος…