Το περιαστικό δάσος του Σέιχ Σου είναι ο πιο σημαντικός πνεύμονας πρασίνου της Θεσσαλονίκης. Από το 1997 και την καταστροφική πυρκαγιά αποτελεί στοίχημα όλων, αρμόδιων και μη, να προστατευθεί. Να μας έχει γίνει δηλαδή το πάθημα, μάθημα.
Θυμίζω ότι πριν το 1997, αλλά και μετά την πυρκαγιά, το μείζον ζήτημα, πέραν της πυροπροστασίας, που είναι διαρκές, ήταν το ιδιοκτησιακό. Στην πορεία των ετών, το δάσος προστατεύτηκε με διάφορους τρόπους από την οικοπεδοποίηση, την τσιμεντοποίηση και τα συμφέροντα.
Δεν έλειψαν τα συμφέροντα, αλλά πλέον, τόσα χρόνια μετά, το ιδιοκτησιακό δεν συζητείται καν.
Επίσης, περιορίστηκαν -και για κάποιες περιόδους εξαφανίστηκαν κιόλας- τα θέματα ανεξέλεγκτης απόρριψης μπάζων εντός του δάσους. Αυτό ήρθε ως αποτέλεσμα της καλύτερης αστυνόμευσης, νομοθετικών παρεμβάσεων σχετικά με τα ογκώδη και συναφή ζητήματα, μεγαλύτερης προσοχής από όλους όσοι ενδιαφέρονται για τη διατήρηση του δάσους και παρεμβάσεων της κοινωνίας των πολιτών και της αυτοδιοίκησης, που έφτασαν μέχρι τη Δικαιοσύνη και κυρίως είχαν και έχουν διάρκεια.
Το Σέιχ Σου δεν αριθμεί πια αναρίθμητους σκουπιδότοπους, οι επισκέπτες του δεν κάνουν μπάρμπεκιου, υπάρχει μεγαλύτερη αστυνόμευση και επιτήρηση και επειδή δεν πρέπει να επισημαίνουμε μόνον τα δυσάρεστα, αλλά και τα καλά, η μεταβίβαση της σχετικής αρμοδιότητας (πυροπροστασία) στην Πυροσβεστική έφερε αποτέλεσμα. Φαντάζομαι κυρίως επειδή το Σέιχ Σου είναι περιαστικό δάσος.
Για ποιους λόγους είναι πλέον το Σέιχ Σου στην επικαιρότητα; Για τέσσερις το τελευταίο διάστημα συν έναν, που περνάει όμως στα... ψιλά.
Η γέφυρα και το FlyOver
Ο πρώτος για την κατεδάφιση της πεζογέφυρας στην Περραιβού, που άρχισε χτες και είναι προσωρινή, μέχρι την ολοκλήρωση των εργασιών για το FlyOver. Ένα έργο, που συσχετίζεται προφανώς με το Σέιχ Σου και με τις κοπές δένδρων και μέχρι να ολοκληρωθεί θα υφίσταται η συζήτηση περί των επιπτώσεών του στο περιαστικό δάσος της Θεσσαλονίκης. Θυμίζω ότι ανάλογη κουβέντα επί πάρα πολλά χρόνια είχαμε στην πόλη για την κατασκευή της περιφερειακής οδού και των ανισόπεδων κόμβων της αργότερα. Κατά πόσο θα περιορίσει τη δασική έκταση το FlyOver και τι άλλες οικολογικές επιπτώσεις θα έχει στο δάσος, πέραν της απώλειας δένδρων, είναι κάτι που θα το διαπιστώσουμε μετά τη λειτουργία του έργου. Εκεί θα έχουμε ασφαλή συμπεράσματα. Το κρίσιμο όμως είναι να μην αποτελέσει το έργο την αιτία ή την αφορμή είτε για την υποβάθμιση, είτε για την μελλοντική καταστροφή του δάσους από ενδεχόμενη πυρκαγιά. Οι αρμόδιοι επισημαίνουν ότι έχει ληφθεί η μέριμνα. Θα το δούμε και στην πράξη. Για την πεζογέφυρα που αποτελεί παρελθόν (προσωρινά, διότι βάσει σχεδιασμού θα αποκατασταθεί η πρόσβαση, αφού ολοκληρωθούν οι εργασίες για την κατασκευή της υπερυψωμένης ταχείας λεωφόρου) να επισημάνω ότι δεν συνιστά λεπτομέρεια η κατεδάφισή της. Διότι είναι η μοναδική, που επί δεκαετίες ενώνει το δάσος με την πόλη. Και η προσβασιμότητα στο δάσος για τους πολίτες είναι αδήριτη ανάγκη για πάρα πολλούς λόγους. Κρατήστε το διότι διαχρονικά ορισμένοι γκρινιάζουν για το γεγονός ότι οι πολίτες γυρίζουν την πλάτη τους στο δάσος, αλλά ταυτόχρονα θεωρούν την ανθρώπινη παρουσία πηγή κινδύνου. Στους «μπερδεμένους» η απάντηση είναι μία: Μακάρι η επισκεψιμότητα στο Σέιχ Σου να αυξάνεται κι όχι να μειώνεται. Εννοείται με τις αναγκαίες πρόνοιες και μέτρα. Όπως άλλωστε, πήραν και την απάντησή τους όσοι θεωρούσαν αρνητική την αστυνόμευση του δάσους, όσοι έβλεπαν μόνον παραβιάσεις προσωπικών δεδομένων από τις κάμερες επιτήρησης και όσοι θεωρούσαν δικό τους το δάσος και με τη στάση τους απέκλεισαν τόσο κόσμο, ώστε σήμερα μεγάλος αριθμός Θεσσαλονικέων να μην έχει επισκεφθεί ποτέ μια πηγή ζωής λίγα μέρα από το σπίτι του.
Τα ραντάρ
Κι αφού αναφέρθηκα στις κάμερες, ο δεύτερος λόγος για τον οποίο είναι το Σέιχ Σου στην επικαιρότητα, είναι το ένα από τα δύο σταθερά ραντάρ πυροπροστασίας, που δεν δουλεύει (και άρα δεν προστατεύει). Τα ραντάρ (δυο σταθερά και δυο κινητά) είναι κρίσιμη παράμετρος της πυροπροστασίας του περιαστικού δάσους. Τα κινητά δουλεύουν, προστέθηκαν και drones, οι αισθητήρες το ίδιο, όπως και το ένα εκ των δύο σταθερών ραντάρ. Το δεύτερο δεν δουλεύει επειδή δεν είναι συνδεμένο με την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος, όπως προκύπτει. Το πρόβλημα είναι στον ΔΕΔΔΗΕ και στις μελέτες που θέλει για να δώσει παροχή, γενικώς σε γραφειοκρατικές διαδικασίες, οι οποίες ανέκαθεν ταλαιπωρούν όλους μας, με ενημερώνουν. Ρωτάει ο κόσμος πώς είναι δυνατόν να λειτουργεί το ένα ραντάρ κι όχι και το δεύτερο. Αυτό που λειτουργεί τροφοδοτείται από δικό του φωτοβολταϊκό. Ε, αφού δεν βγαίνει άκρη με τον ΔΕΔΔΗΕ, τώρα ψάχνονται για να βάλουν και στο άλλο φωτοβολταϊκό και να τελειώνει η ιστορία. Ναι αλλά έχουμε μπει ήδη στην αντιπυρική περίοδο...
Η αρρώστια
Ο τρίτος λόγος είναι αυτή η αρρώστια των δένδρων. Το λεγόμενο φλοιοφάγο έντομο, που ήταν το 2018 αιτία για να χαθούν πολλά δένδρα επέστρεψε και απειλεί εκ νέου με εκτεταμένη καταστροφή το Σέιχ Σου. Οι δασικές υπηρεσίες δεν έδωσαν λύση πριν από επτά χρόνια. Φαρμακευτική αντιμετώπιση, λένε, δεν υπάρχει και το μόνο που μπορεί να γίνει είναι η απομάκρυνση των προσβεβλημένων δένδρων. Δυνατότητα να εξαφανιστεί η απειλή; Διότι είναι πολύ σημαντική, ίσως πιο σημαντική κι από μια ενδεχόμενη πυρκαγιά...
Η επέκταση
Ο τέταρτος λόγος που είναι στην επικαιρότητα το Σέιχ Σου είναι η επέκτασή του προς την περιοχή της Ευκαρπίας. Εκεί, η παρέμβαση εξελίσσεται, με κομβικό τον ρόλο του επιχειρηματία, Σταύρου Ανδρεάδη, και της δωρεάς του. Είναι ίσως η πιο καλή είδηση για το Σέιχ Σου τα τελευταία χρόνια. Τριακόσιες χιλιάδες δένδρα σε 3.000 στρέμματα χέρσας έκτασης, που θα συνδέσουν το Σέιχ Σου με το Περιβαλλοντικό Πάρκο στο Δερβένι. Πριν από δυο χρόνια έγιναν οι ανακοινώσεις και δεν θα αργήσει να ολοκληρωθεί η παρέμβαση, η οποία θα μεγαλώσει το περιαστικό δάσος πάνω από τη δυτική Θεσσαλονίκη και στο μέλλον αυτό που ονομάζουμε σήμερα Σέιχ Σου θα είναι πολύ μικρό απέναντι σε αυτό που θα μπορούν να απολαύσουν οι πολίτες για τις επόμενες δεκαετίες.
Και το σημαντικότερο
Εκείνο που θα έπρεπε να είναι διαρκώς στην επικαιρότητα κι όχι μόνο στις συσκέψεις για την αντιπυρική περίοδο, είναι η πυροπροστασία και η συντήρηση του περιαστικού δάσους. Πυροσβεστική, αστυνομία και δασικές υπηρεσίες, αυτοδιοίκηση και Πολιτεία, δεν έχουν αφήσει στην τύχη του το Σέιχ Σου. Και μπορεί ακόμα να εντοπίζονται σκουπιδότοποι μέχρι και χωματερές, αλλά η εικόνα της θωράκισης του δάσους δεν έχει καμιά σχέση με το παρελθόν.
Οι φετινές δράσεις προστασίας εντάσσονται στο πρόγραμμα AntiNero. Κι από αυτό προκύπτει και η νέα ασπίδα του Σέιχ Σου. Ένα έργο, το οποίο εντάσσεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Προστασίας Δασών και ασχολείται και με τις επεμβάσεις πυροπροστασίας, και με το δίκτυο ύδρευσης αλλά και προκαταστολής δασικής πυρκαγιάς, και με την απομάκρυνση των προσβεβλημένων δένδρων. Δεν εφαρμόζεται για πρώτη φορά φέτος το πρόγραμμα. Ήδη έχουν γίνει πολλές παρεμβάσεις και έργα. Και ειδικές αντιπυρικές ζώνες, και αραιώσεις, και αναδασώσεις, και υλοτομήσεις, και παρεμβάσεις προσβασιμότητας στους δασικούς δρόμους και τις αντιπυρικές λωρίδες, και μικρά τεχνικά έργα, και συντήρηση του δικτύου ύδρευσης, και συντηρήσεις στα πυροφυλάκια.
Το Σέιχ Σου μπορεί να μην είναι 100% προστατευμένο, αλλά έχει το καλύτερο επίπεδο προστασίας από κάθε άλλη χρονιά. Δυσκολίες, ζητήματα, αμφιβολίες μπορεί να υπάρχουν. Οι απειλές επίσης δεν θα λείψουν με κυριότερη πάντα την πυρκαγιά. Αλλά, πάντα θα πρέπει να ζυγίζουμε τι θέλουμε και τι μπορούμε. Και στο τι μπορούμε νομίζω ότι τα πηγαίνουμε καλύτερα. Μακάρι να έχουμε ένα ήσυχο καλοκαίρι για τον σπουδαιότερο πνεύμονα πρασίνου της Θεσσαλονίκης. Η επόμενη μέρα για το Σέιχ Σου μπορεί να είναι πιο αισιόδοξη, αρκεί οι φετινές επιδόσεις αφενός να μην υπονομευτούν από μια ενδεχόμενη πυρκαγιά, αφετέρου να αποτελέσουν πάγιες επιδόσεις της διοίκησης...