Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, έβλεπε να είναι σε εξέλιξη η ανάδειξη ενός σκανδάλου με απρόβλεπτες επιπτώσεις για τη χώρα με την ιστορία του ΟΠΕΚΕΠΕ, και μπορεί η ευρωπαϊκή εισαγγελία να τράβηξε το χαλί, ο ίδιος όμως αποφάσισε να το σηκώσει και να το τινάξει.
Η κατάργηση του ΟΠΕΚΕΠΕ και η μεταφορά του προσωπικού και των αρμοδιοτήτων του στην ΑΑΔΕ δεν είναι μια πράξη συμβολισμού μόνο. Και δεν μπορεί να είναι απλώς ένα επικοινωνιακό τέχνασμα, διότι υπάρχει η επιτήρηση της ΕΕ πλέον στο όλο σύστημα και ο αυστηρός έλεγχός της. Έτσι κι αλλιώς ο πρωθυπουργός ήξερε ότι κάτι έπρεπε να κάνει με τον συγκεκριμένο Οργανισμό, από τον οποίο περνάει όλο το σύστημα επιβίωσης του πρωτογενούς τομέα, των αγροτών.
Και το γνώριζε εδώ και καιρό. Όπως το γνώριζε όλο το πολιτικό σύστημα, αλλά δυστυχώς επέλεξε να μη σηκώνει το χαλί επί πολλά χρόνια, παρά για λίγα εκατοστά για να κρύψει από κάτω κι άλλη σκόνη...
Οι παθογένειες του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι και παθογένειες της ελληνικής γεωργίας. Ένα τρύπιο σύστημα με τις επιδοτήσεις και πληρωμές, που μπάζει από παντού. Κι όπως είναι αναμενόμενο τα προβλήματα και τα κενά τα μετατρέπουν επιτήδειοι σε ευκαιρίες, ειδικά όταν διακινείς το χρήμα. Ευκαιρίες πλουτισμού σε βάρος κάποιων άλλων και σε βάρος της χώρας και του κοινωνικού συνόλου.
Ο πολύς κόσμος δεν γνωρίζει και δεν αντιλαμβάνεται ίσως το μέγεθος του προβλήματος. Η κοινή γνώμη γνωρίζει ότι κάτι σάπιο υπάρχει διαχρονικά και κανένας δεν ασχολείται επαρκώς για να το αλλάξει. Και κάπως έτσι τσουβαλιάζει τους αγρότες που πασχίζουν για να τα βγάλουν πέρα, με εκείνους που θησαυρίζουν βρίσκοντας παραθυράκια σε ένα σάπιο σύστημα. Το πάρτι των επιδοτήσεων, το πάρτι με τα βοσκοτόπια είναι γνωστά σε όλους στην Ελλάδα, είναι γνωστά και στην Ευρώπη. Η οποία επίσης δεν είναι αθώα. Βλέπετε αυτά με τις επιδοτήσεις και τα βοσκοτόπια δεν συμβαίνουν μόνο στη χώρα μας.
Τα γνωρίζουν όμως σε βάθος οι ίδιοι οι αγρότες. Που αντί να μοιράζονται μια πίτα στα ίσα έβλεπαν εμένα κι εσένα που είμαστε κάτοικοι της πόλης να παίρνουμε επιδότηση κι ας είναι το μόνο χώμα που έχουμε πιάσει αυτό από τις πατάτες στη λαϊκή. Το γνωρίζουν οι ίδιοι οι αγρότες που έχουν την καλλιέργεια της γης και την εκτροφή των ζώων ως βασική πηγή εσόδων για να επιβιώσουν και αδυνατούν να έχουν πρόσβαση σε ζωτικής σημασίας πόρους, επειδή κάποιοι άλλοι δεν τους το επιτρέπουν και κάποιοι άλλοι τους μοιράζονται.
Τα δέκα μηνύματα
Τι μηνύματα στέλνει όμως αυτή η κίνηση του κ. Μητσοτάκη με τον ΟΠΕΚΕΠΕ;
Πολιτικά είναι μια κίνηση ματ για το μέλλον.
Πρώτον, ο κ. Μητσοτάκης απευθύνεται στους αστούς, από τους οποίους αντλεί το κύριο μέρος της εκλογικής πελατείας του. Δείχνει ότι δεν είναι διατεθειμένος να ανεχτεί άλλο το πάρτι στον αγροτικό τομέα κι έτσι στέλνει ένα σαφές μήνυμα στους δικούς του ψηφοφόρους που τα έχουν με όσους κερδίζουν χρήματα χωρίς να τα δουλεύουν, εκμεταλλευόμενοι ένα θολό τοπίο. Και παράλληλα στέλνει κι ένα μήνυμα στους αγρότες, για τους οποίους η κατάργηση του ΟΠΕΚΕΠΕ και η μεταφορά στην ΑΑΔΕ αλλάζει σε πρώτη ματιά απλώς τον διαχειριστή των πληρωμών του. Αλλάζει δηλαδή αυτός που τον πληρώνει. Άμα τον πληρώνει ας είναι όποιος θέλει... Σε πρώτη φάση επαναλαμβάνω, διότι με τα στοιχήματα της κίνησης Μητσοτάκη θα ασχοληθώ στη συνέχεια μετά τα μηνύματα.
Δεύτερο μήνυμα είναι το ουσιαστικό της κίνησης. Δηλαδή μια νέα εποχή για το σύστημα αγροτικών ενισχύσεων και πληρωμών. Χωρίς τις παθογένειες του παρελθόντος, χωρίς τις τρύπες, χωρίς να στερούνται πόροι και δυνατότητες από τους πραγματικούς και συνεπείς επαγγελματίες αγρότες.
Τρίτο μήνυμα αμιγώς πολιτικό είναι ότι με την κατάργηση ενός δημόσιου οργανισμού δίνει ένα καίριο χτύπημα στις «ιερές αγελάδες» του Δημοσίου. Στα κλειστά συστήματα, στα οποία κάνουν κουμάντο κάθε φορά «τα δικά μας» παιδιά, δημιουργώντας εστίες αδιαφάνειας.
Τέταρτον, η κατάργηση του ΟΠΕΚΕΠΕ είναι συμβολική στην δεδηλωμένη πρόθεση του πρωθυπουργού να πιέσει για τη συνταγματική αναθεώρηση με όχημα την άρση της μονιμότητας στο Δημόσιο, την αξιολόγηση, την κάθαρση στους δημόσιους οργανισμούς. Δεν είναι τυχαίο ότι δρομολογούνται αναδιαρθρώσεις και σε άλλους οργανισμούς, όπως ο ΟΣΕ...
Πέμπτον στέλνει το μήνυμα ότι προτίθεται να βάλει τέλος στα κομματικά φέουδα. Και τέτοια αναπτύσσονται μόνο σε δημόσιους οργανισμούς. Όχι μόνο με ευθύνη των υπαλλήλων. Δεν είναι εκεί μόνο η διαφθορά. Είναι πρωτίστως στο πολιτικό σύστημα που δεν επιτρέπει απλώς, αλλά ενθαρρύνει τη δημιουργία τέτοιων καταστάσεων για να ελέγχει.
Έκτον εδώ που είχε φτάσει το πράγμα έπρεπε να κάνει μια τέτοια κίνηση για να κλείσει το στόμα των Ευρωπαίων, οι οποίοι ουδέποτε έπαψαν να βλέπουν με καχυποψία εθνικούς οργανισμούς και κυβερνήσεις και ειδικά μιας χώρας, η οποία έπεσε στα βράχια, μπήκε σε επιτροπεία, αναδείχθηκαν παθογένειες και σήψη. Ένα τόσο σημαντικό ζήτημα όπως αυτό που προέκυψε με τον ΟΠΕΚΕΠΕ έριξε νέο λάδι σε μια φωτιά που φτύσαμε αίμα για να τη σβήσουμε ως χώρα.
Έβδομον, πετάει το μπαλάκι των ευθυνών σε μια ανεξάρτητη αρχή για να βελτιώσει τα πράγματα. Η οποία και λόγω λειτουργίας και λόγω έργου που έχει δείξει μέχρι σήμερα αποτελεί από μόνη της μια ασφαλιστική δικλείδα για να μπει ένα τέλος στο όποιο πάρτι. Στην ΑΑΔΕ περνάει πλέον η ενσωμάτωση των λειτουργιών πληρωμών και ελέγχων και μεταφέρεται και το προσωπικό του ΟΠΕΚΕΠΕ. «Η επιλογή της ΑΑΔΕ για την υλοποίηση της μεταρρύθμισης δεν είναι τυχαία. Η ανεξαρτησία της Αρχής αλλά και οι σημαντικές της επιτυχίες στην αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και την ενίσχυση της διαφάνειας στις συναλλαγές των πολιτών με τη φορολογική διοίκηση, αποτελούν εχέγγυα προκειμένου να αναμορφωθεί το σύστημα Αγροτικών Ενισχύσεων και Πληρωμών, υπέρ των αγροτών και του πρωτογενούς τομέα, αλλά και συνολικά της ελληνικής οικονομίας και της εικόνας της χώρας», αναφέρεται στο σχετικό χτεσινό δελτίο τύπου.
Όγδοο μήνυμα είναι η ελπίδα για τους αγρότες από την κίνηση αυτή. Ο κ. Μητσοτάκης υπόσχεται καλύτερη εξυπηρέτηση των αγροτών, διαφάνεια και λογοδοσία με την αναβάθμιση των διαδικασιών πληρωμών, ανάπτυξη νέων ψηφιακών υπηρεσιών, ενίσχυση του εσωτερικού ελέγχου, διαλειτουργικότητα των συστημάτων ΟΠΕΚΕΠΕ και ΑΑΔΕ, πολλαπλασιασμό των φυσικών ελέγχων με χρήση σύγχρονων ψηφιακών εργαλείων και τυποποίηση και πιστοποίηση των διαδικασιών.
Ένατο μήνυμα είναι η παραδοχή ότι δεν τα πήγε καλά ούτε η κυβέρνησή του με τον ΟΠΕΚΕΠΕ όλα αυτά τα χρόνια. Πώς να τα πάει όταν έχουν γίνει τόσες αλλαγές στις διοικήσεις; Τυχαίο; «Μετά από προσπάθειες εσωτερικού εκσυγχρονισμού του ΟΠΕΚΕΠΕ που δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα, η κυβέρνηση, σε συνεργασία με τις ευρωπαϊκές αρχές και προσηλωμένη στη δημιουργία ενός διαφανούς και ολοκληρωμένου συστήματος πληρωμών, φιλικού προς τους αγρότες, προχωρά με αποφασιστικότητα στην οριστική αντιμετώπιση του προβλήματος», λέει η ανακοίνωση και τα λέει όλα...
Και το δέκατο μήνυμα με πολλαπλούς αποδέκτες είναι ότι ο πρωθυπουργός κερδίζει χρόνο για να διορθώσει παθογένειες δεκαετιών σε έναν χώρο που ακόμα δεν γνωρίζει καν πόσος είναι. Δεν γνωρίζουμε σήμερα πόσοι είναι οι αγρότες της χώρας. Πραγματικό νούμερο, όχι αυθαίρετο, όχι κατ' εκτίμηση, όχι στο περίπου, όχι πιθανώς... Σε άλλη περίπτωση η απάντηση θα ήταν απλή. Όσοι λαμβάνουν επιδοτήσεις. Στην περίπτωσή μας δεν είναι έτσι...
Τα δέκα στοιχήματα
Και μέσω του τελευταίου μηνύματος περνάμε στο μεγάλο στοίχημα που έβαλε ο κ. Μητσοτάκης.
Κερδίζει χρόνο για να διορθώσει τις παθογένειες στο σύστημα του ΟΠΕΚΕΠΕ και τις παθογένειες στον πρωτογενή τομέα, αλλά ο χρόνος αυτός δεν γνωρίζω εάν του φτάνει.
Για να κάνει βήματα μπροστά του φτάνει. Οι σχετικές νομοθετικές ρυθμίσεις θα κατατεθούν μέχρι τον Ιούλιο και η πλήρης ενσωμάτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ θα έχει ολοκληρωθεί το δεύτερο εξάμηνο του 2026. Βήματα όμως έγιναν και στο παρελθόν και προσπάθειες, που είτε είχαν ισχνά αποτελέσματα, είτε έμειναν στη μέση. Ενδεικτικά του βαθμού δυσκολίας.
Το πρώτο στοίχημα που πρέπει να κερδίσει ο κ. Μητσοτάκης είναι πολύ πριν τον Ιούλιο.
Οφείλει να διασφαλίσει να μην καταρρεύσει το σύστημα των πληρωμών των αγροτών για οποιονδήποτε λόγο κι όποιος κατάλαβε, κατάλαβε. Να επισημάνω ότι μόλις ξεκίνησαν οι αιτήσεις ενιαίας ενίσχυσης (ΟΣΔΕ), προγράμματα με προθεσμίες και πληρωμές είναι σε εξέλιξη και πρέπει να τρέξουν απρόσκοπτα, όπως η μεταποίηση από το ΠΑΑ, τα σχέδια βελτίωσης, ακόμα και η βιολογική γεωργία, που κλείνει ως πρόγραμμα σήμερα και πρέπει να πληρωθεί ως τις 30 Ιουνίου. Στο μεσοδιάστημα θα πρέπει να βγουν τα αποτελέσματα και να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες, χωρίς υπέρβαση του καταληκτικού χρονικού ορίου του προγράμματος.
Το μείζον στοίχημα είναι από όλη αυτή τη σημαντική αλλαγή να μην αδικηθεί ο αγροτικός κόσμος μπροστά στην επικοινωνία της κυβέρνησης.
Γιατί δεν πρέπει να κρύβεται κανείς πίσω από το δάχτυλό του. Η κατάργηση του ΟΠΕΚΕΠΕ και όσα συνέβησαν για να φτάσουμε εδώ εκλαμβάνονται από τους αγρότες ως επιχείρηση στοχοποίησης. Οι αμαρτίες πέφτουν έστω και ως έωλη κατηγορία επάνω τους, συλλήβδην. Χώρια που ορισμένοι ξεβολεύονται και χάνουν χρήμα και λογικά θα αντιδράσουν. Η σκόνη φέρνει φτέρνισμα... Το στοίχημα της κυβέρνησης είναι να μην καούν μαζί με τα ξερά και τα χλωρά. Να μην διορθωθεί μια σάπια κατάσταση στις πλάτες του κόσμου της παραγωγής, που στο μεγαλύτερο ποσοστό του παλεύει για να τα βγάλει πέρα και χωρίς τις επιδοτήσεις δεν θα τα καταφέρει. Είναι δουλειά της κυβέρνησης να χωρίσει την ήρα από το στάρι.
Στοίχημα είναι μέσα από το νέο σύστημα να προκύψουν πιο αποτελεσματικοί έλεγχοι. Να μάθουμε πόσοι είναι οι αγρότες στην Ελλάδα και πόσοι έχουν απλώς χωράφια και παίρνουν επιδοτήσεις. Δεν είναι απλό. Σταδιακά σε βάθος δεκαετιών μπήκαν κάποιοι φραγμοί σε έναν ανεξέλεγκτο χώρο, αλλά τα αποτελέσματα ήταν σταγόνα στον ωκεανό.
Να σημειώσω ότι διαχρονικά οι επιδοτήσεις διαχέονται στην κοινωνία και αποτελούν συμπληρωματικό εισόδημα. Δεν πρέπει να το ξεχνάμε. Πιστεύω ότι με τη μεταρρύθμιση που ενεργοποίησε ο κ. Μητσοτάκης θα περιοριστεί ο αριθμός των δικαιούχων, χωρίς να μικρύνει η πίτα. Που δε θα μικρύνει διότι τα χωράφια νοικιάζονται. Ο σοβαρός αγρότης έχει την ευκαιρία να κερδίσει από όλο αυτό. Σε αναπτυξιακά σχέδια, σε εξοπλισμό, σε ενίσχυση. Αυτό οφείλει να το επικοινωνήσει η κυβέρνηση για να βάλει κι ένα τέλος στον εύλογο προβληματισμό που επικρατεί σε πολλούς από τις χτεσινές ανακοινώσεις.
Στοίχημα είναι να ελεγχθεί και το ΟΣΔΕ, η επιλέξιμη γη για επιδότηση δηλαδή, ώστε να ξέρουμε τι έχει και τι καλλιεργεί ο κάθε αγρότης, ιδιοκτησίες και ενοικιαζόμενα. Διότι στα ενοικιαζόμενα δεν έχουν καταγγελθεί λίγες φορές πλαστά συμβόλαια... Όπως και ψευδή συμφωνητικά, σε μια χώρα που ο κλήρος είναι σπασμένος σε αναρίθμητα κομμάτια και η πολυιδιοκτησία καθεστώς.
Στοίχημα για την κυβέρνηση είναι να προλάβει μέσα από όλα αυτά κι ένα άλλο μείζον ζήτημα που κατά καιρούς σκάει. Τα βοσκοτόπια. Η μεγάλη έκρηξη κάποια στιγμή θα γίνει. Κι ελπίζω να έχουν τη δυνατότητα πια μέσω της ΑΑΔΕ να βάλουν ένα τέλος σε ακόμα ένα πάρτι. Όχι με λύσεις τύπου ΣΥΡΙΖΑ, που απουσία διαχειριστικών σχεδίων βοσκοτόπων βρήκαν μια τεχνητή δήθεν λύση με το βοσκοτόπι να μπορεί να είναι μέχρι και 50 χλμ. μακριά από τη μονάδα... Να έχει τα ζώα ο κτηνοτρόφος στον Λαγκαδά και να τα βόσκει στο Κιλκίς... Και στο ίδιο μαγικό σύμπαν, άνθρωποι που δεν έχουν καν ζωικό κεφάλαιο να επιδοτούνται για βοσκοτόπους... Αλλά όταν παραθαλάσσιες (για να μην μπω στον πειρασμό να πω θαλάσσιες) εκτάσεις και πλατείες πόλεων δηλώνονται ως βοσκότοποι... Και επαναλαμβάνω για να μην νομίζουν ορισμένοι ότι αυτά μόνο στην Ελλάδα γίνονται, στην Ευρώπη βοσκότοποι δηλώθηκαν μέχρι και γήπεδα γκολφ...
Στοίχημα είναι να μπει μια τάξη στους νέους αγρότες. Στις ετήσιες περικοπές από λεφτά των αγροτών για να δημιουργηθεί το εθνικό απόθεμα δικαιωμάτων (στρέμματα) που αιτούνται οι νέοι αγρότες.
Η ψηφιοποίηση θα βοηθήσει. Ηλεκτρονικές δηλώσεις. Δύσκολο ή εύκολο δεν έχει σημασία. Πρέπει να γίνει για να είναι αδιάβλητο το σύστημα σε όλα τα επίπεδά του. Συνομιλούσα με αγρότες και μού έλεγαν ότι αν σήμερα απαιτούνταν συμβόλαια, η μισή επιλέξιμη αγροτική γη θα έβγαινε εκτός επιδοτήσεων, διότι δεν μπορούν να την εμφανίσουν ως νόμιμη. Για να έχει αποτέλεσμα η αποφασιστική κίνηση Μητσοτάκη να βάλει τέλος στις παθογένειες πρέπει να περιοριστούν τα περιθώρια ελιγμών. Τα αδήλωτα τα δηλώνουν όποιοι μπορούν και όπως μπορούν. Έλεγχοι;
Έλεγχοι στις «πύλες» που είναι εξουσιοδοτημένες να παίρνουν τις αιτήσεις ΟΣΔΕ και μοιράζουν το χρήμα μέσω των επιδοτήσεων; Γιατί οι θεσμοθετημένες ηλεκτρονικές αιτήσεις δεν λειτούργησαν; Ε να και το επόμενο στοίχημα: Να δημιουργηθεί μια «πύλη» ΟΣΔΕ και με ηλεκτρονικό τρόπο κάθε αγρότης να μπαίνει με το γνωστό 13ψήφιο νούμερο ταυτότητας χωραφιού, ώστε με διαφάνεια να δηλώνονται (και να πληρώνονται) οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις.
Η απόφαση Μητσοτάκη άνοιξε ένα μεγάλο κεφάλαιο στη χώρα. Έβαλε έναν καθρέφτη μπροστά μας και οφείλουμε όλοι να τον κοιτάξουμε, είτε μας αρέσει, είτε όχι. Κάποιος έπρεπε να το κάνει. Το έκανε ο συγκεκριμένος πρωθυπουργός. Κι αυτό το πιστώνεται. Και θα το πιστωθεί και πολιτικά. Δυσαρεστημένοι πολλοί. Τα οφέλη, εφόσον ανταποκριθεί και στα στοιχήματα, πολλαπλάσια. Και για τον ίδιο και για την κυβέρνησή του και για το κόμμα του, κυρίως όμως για τη χώρα και τον πρωτογενή τομέα της.