Συμπληρώθηκαν 15 χρόνια από την άνοιξη του 2009, όταν η τότε διοίκηση του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης κάλεσε τους δημοσιογράφους για την παρουσίαση του 1ου Βαρόμετρου Οικονομικής Συγκυρίας για το νομό Θεσσαλονίκης. Μία τακτική ανά εξάμηνο δημοσκοπικού τύπου προσέγγιση της οικονομικής συγκυρίας και των προσδοκιών επιχειρήσεων και καταναλωτών του νομού Θεσσαλονίκης, κατά τα πρότυπα του πανευρωπαϊκού Βαρόμετρου της Eurostat και του πανελλαδικού, που οργανώνει το Ινστιτούτο Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών. Όπως είχε πει τότε ο εμβληματικόςπρόεδρος του ΕΒΕΘ Δημήτρης Μπακατσέλος, στόχος ήταν να εξελιχθεί το Βαρόμετρο σε εργαλείο συστηματικής και σφαιρικής παρακολούθησης των εξελίξεων της αγοράς, που με το πέρασμα των χρόνων και τη συγκέντρωση στοιχείων και ακολουθιών θα αποκτά διαρκώς μεγαλύτερη αξία. Διότι αφενός η εικόνα της εκάστοτε συγκυρίας και αφετέρου η δυνατότητα παρακολούθησης και σύγκρισης των δεικτών σε βάθος χρόνου επιτρέπει την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων, που βοηθούν στη διατύπωση αξιόπιστων προτάσεων πολιτικής προς κάθε αρμόδιο φορέα της Πολιτείας, της κεντρικής διοίκησης και της αυτοδιοίκησης. Επειδή, μάλιστα, τα δεδομένα που παράγει η εταιρεία Palmos Analysis για το ΕΒΕΘ είναι ανοικτά και ανακοινώνονται δημόσια μπορεί να τα αξιοποιήσει, εκτός από το ΕΒΕΘ, οποιοσδήποτε άλλος φορέας της Θεσσαλονίκης.
Το στοίχημα της συνέπειας
Δεκαπέντε συνεχή χρόνια για το Βαρόμετρο του ΕΒΕΘ δεν είναι λίγα, το αντίθετο. Το στοίχημα της συνέπειας το επιμελητήριο το έχει ήδη κερδίσει, αφού όλα αυτά τα χρόνια παραμένει απολύτως συνεπές στο εξαμηνιαίο ραντεβού του. Επειδή, μάλιστα, ούτε τα βασικά πρόσωπα έχουν αλλάξει -από την αρχή το έτρεχαν επιχειρησιακά ο α΄ αντιπρόεδρος του ΕΒΕΘ Μανώλης Βλαχογιάννης και ο διευθυντής ερευνών της Palmos Analysis Πασχάλης Τεμεκενίδης- οι συζητήσεις που προκαλεί σε κάθε παρουσίασή του είναι, πλέον, ουσιαστικές και εις βάθος. Τουλάχιστον όσοι το παρακολουθούν συστηματικά βγάζουν χρήσιμα και κυρίως αξιόπιστα συμπεράσματα, που ξεφεύγουν από την περιπτωσιολογία της ατομικής εμπειρίας ή της μεμονωμένης καταγγελίας, που συχνά λειτουργούν ως παραμορφωτικός καθρέφτης. Όσο, μάλιστα, περνούν τα χρόνια, πέρα από τα ασφαλέστερα συμπεράσματα, το Βαρόμετρο προσφέρει τη δυνατότητα και αξιόπιστων προβλέψεων, με βάση τους οικονομικούς και πολιτικούς κύκλους που εξελίσσονται. Το ερώτημα είναι εάν αυτές οι δυνατότητες αξιοποιούνται και σε ποιο βαθμό;
Όλα αυτά βέβαια έχουν νόημα για όσους θέλουν να παρακολουθούν τις εξελίξεις με -σχετική πάντα- αντικειμενικότητα και όχι αποκλειστικά με τις απόψεις και τα συμπεράσματα που διαμορφώνουν οι ίδιοι αποκλειστικά με το δικό τους βλέμμα, άντε και της… παρέας τους. Αυτό αφορά κυρίως τους παραγωγικούς φορείς, οι οποίοι -με βάση την αποστολή τους- εκτός από γκρίνια και συνδικαλιστικού τύπου αιτήματα και φρασεολογία, πρέπει να υποβάλλουν δημιουργικές προτάσεις επίλυσης των προβλημάτων και υπερπήδησης των εμποδίων. Διότι -κακά τα ψέματα- μία από τις αδυναμίες των παραγωγικών φορέων της Θεσσαλονίκης -ή έστω όσων εδρεύουν στη Θεσσαλονίκη και έχουν ή επιδιώκουν να έχουν πανελλαδική εμβέλεια- είναι η απουσία αξιόπιστης τεκμηρίωσης των καταστάσεων με τις οποίες καταπιάνονται ή δεν… καταπιάνονται, μέσω πρωτογενών στοιχείων.
Φυσικά σε κάθε φορέα υπάρχουν Διοικητικό Συμβούλιο και Διοικητική Επιτροπή που συνεδριάζουν, αλλά σε ορισμένες τουλάχιστον περιπτώσεις -σε αρκετές για να είμαστε ακριβείς- είναι απορίας άξιον σε ποια βάση συζητούν και διαμορφώνουν θέσεις. Ιδιαίτερα εάν πρόκειται για ζητήματα που έχουν τοπικό χαρακτήρα -αυτό που λέμε θέματα περιφερειακής ανάπτυξης- η επεξεργασία των επίσημων στοιχείων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, του ΙΟΒΕ και της Τράπεζας της Ελλάδος, που έχουν περιοδικότητα, αλλά ενδεχομένως και κάποιων κατά καιρούς πανεπιστημιακών μελετών, δεν επααρκούν. Ίσως να αποτελούν κάποιους είδους βάση, αλλά προφανέστατα δεν αρκούν για την επεξεργασία ειδικών προτάσεων, που να είναι ικανές να δώσουν τη δυνατότητα στους εκπροσώπους της εξουσίας αρχικά να καταλάβουν και στη συνέχεια να πειστούν να ενεργήσουν.
Τα… ψιλά γράμματα
Επειδή βρισκόμαστε στην Ελλάδα, όλα αυτά ίσως φαντάζουν για κάποιους -σίγουρα για τους επικεφαλής και τα στελέχη των παραγωγικών φορέων στη Θεσσαλονίκη- κάτι σαν… ψιλά γράμματα. Κι αυτό μάλλον επειδή οι συζητήσεις -και οι διαπραγματεύσεις- που κάνουν με τους εκπροσώπους των πάσης φύσεων εξουσιών είναι κατά βάσιν πολιτικού χαρακτήρα. Ο (κομματικά) γνωστός, του (κομματικά) γνωστού. Η προεκλογική συγκυρία. Οι παραμονές της εκάστοτε Διεθνούς Εκθέσεως Θεσσαλονίκης. Ακόμη και… πιέσεις ασκούνται για να προχωρήσει ένα ζήτημα που (μπορεί να) είναι λογικό και τεκμηριωμένο. Το ακόμη χειρότερο είναι ότι η λογική πως πρόκειται για αλισβερίσι διαπερνά και τον τρόπο που εσωτερικά στη Θεσσαλονίκη λαμβάνονται αποφάσεις, μπαίνουν προτεραιότητες και προωθούνται τα θέματα. Ο συγκεντρωτισμός στις αποφάσεις και η αποσπασματικότητα στην αντιμετώπιση των θεμάτων που υπάρχουν στην κορυφή της διοίκησης και της πολιτικής διεύθυνσης της χώρας, έχουν μεταλαμπαδευτεί αυτούσιες στις δομές των συλλογικοτήτων της Θεσσαλονίκης. Μόνο που -προφανώς- πρόκειται για διαφορετικής τάξεως θέματα…
Το βαρόμετρο του ΕΒΕΘ, που διάγει την εφηβεία των 15 του χρόνων, αποτελεί αναμφίβολα εξαιρετικό δείγμα γραφής και δουλειάς, διότι αποτελεί -ή πρέπει να αποτελεί- μπούσουλα και εργαλείο. Συγχρόνως και εξ’ αντιδιαστολής αποκαλύπτει τη έλλειψη επαγγελματισμού που υπάρχει στη Θεσσαλονίκη, στο συγκεκριμένο επίπεδο των συλλογικών φορέων, ακόμη και στο ίδιο το ΕΒΕΘ, όταν λαμβάνει τις αποφάσεις του. Προφανώς και δεν ισχύουν όλα αυτά στο σύνολο των περιπτώσεων, αφού υπάρχουν εξαιρέσεις και θέματα στα οποία γίνεται σοβαρή δουλειά. Μόνο που -απ’ ότι αντιλαμβάνονται ως εξωτερικοί παρατηρητές τα ίδια τα μέλη των συλλογικοτήτων και των φορέων- η τεκμηρίωση δεν είναι ο κανόνας, τόσο διότι δεν υπάρχουν εσωτερικές δομές, όσο και επειδή κάποιες δουλειές είναι δαπανηρές και… κουραστικές.
ΥΓ. Για τους μη παροικούντες την Ιερουσαλήμ της εξουσίας: Τον συγκεκριμένο τρόπο «ερασιτεχνικής» λειτουργίας οι εξ’ Αθηνών εκπρόσωποι της κυβέρνησης -πρωθυπουργός, υπουργού, υφυπουργοί, γενικοί γραμματείς, ακόμη και γενικοί διευθυντές- τον γνωρίζουν καλά, κυρίως επειδή τον συγκρίνουν με τις μεγάλες και σαφώς πιο οργανωμένες επιχειρηματικές, οικονομικές και κοινωνικές συλλογικότητες που εδρεύουν στην πρωτεύουσα. Γι’ αυτό τους δίνουν την… δέουσα σημασία.
ΥΓ2. Τα τελευταία χρόνια καταγράφηκε μια μείζονος σημασίας κρίση στον Οργανισμό Τουριστικής Προβολής και Προώθησης Θεσσαλονίκης από την αποχώρηση της Ένωσης Ξενοδόχων Θεσσαλονίκης, που μετά την αλλαγή ηγεσίας στον οργανισμό έχει επανέλθει. Σύμφωνα με τους ξενοδόχους ο λόγος της αποχώρησής τους -τουρισμός χωρίς ξενοδόχους δεν γίνεται, ούτε υπάρχει- ήταν η αδιαφορία στην αξιοποίηση επαγγελματικών ερευνών και προσεγγίσεων του τουριστικού προβλήματος της Θεσσαλονίκης και η άσκηση δραστηριότητας με βάση την πολιτική αντίληψη της τότε διοίκησης του Οργανισμού και των συνεργατών της.
ΥΓ3. Στη Θεσσαλονίκη αυτή τη στιγμή λειτουργούν τρία δημόσια πανεπιστήμια, για να μην υπολογίσουμε τα κολλέγια που υπάρχουν. Μήπως -λέμε μήπως- πρόκειται για δυναμικό που παραμένει αναξιοποίητο από τους τοπικούς παραγωγικούς φορείς;