Λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές, στην αιχμή της προεκλογικής περιόδου, που θεωρείται η πιο οργανωμένη δημόσια συζήτηση κάθε τετραετίας, θα περιμέναμε τα κόμματα –τουλάχιστον τα κόμματα εξουσίας- να ανοίξουν κάποια καινούργια κεφάλαια στον δημόσιο διάλογο, που αν και θεωρείται ότι δεν αφορούν άμεσα, επείγοντα και… καυτά, εντούτοις είναι πολύ πιο σοβαρά από πολλά ζητήματα για τα οποία καθημερινά διασταυρώνουν τα ξίφη τους. Επίσης αφορούν το μέλλον μόνο θεωρητικά, αφού στην πράξη επηρεάζουν ήδη τις εξελίξεις. Πρόκειται κυρίως για θέματα νέων τεχνολογιών και δικτύων, οι οποίες αλλάζουν τον κόσμο και τους ίδιους τους ανθρώπους πολύ γρηγορότερα απ’ όσο προέβλεπαν οι συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας των περασμένων δεκαετιών, αλλά και οι ίδιοι οι επιστήμονες της εποχής μας πριν από λίγα χρόνια. Είναι χαρακτηριστικό ότι αυτή την εβδομάδα τα καμπανάκια κτύπησαν δυνατά και συντονισμένα. Κανείς, πλέον, δεν δικαιούται να μην τα ακούει ή να μην τα υπολογίζει.
Ήδη στα μέσα της εβδομάδας στις ΗΠΑ, ο Λευκός Οίκος προσκάλεσε σε σύσκεψη κορυφής τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες που ασχολούνται με την τεχνητή νοημοσύνη (Artificial Intelligence) - Google, Microsoft, OpenAl, Anthropic. Η διοίκηση Τζο Μπάιντεν – Καμάλα Χάρις επέδειξε αξιοζήλευτα αντανακλαστικά, καθώς η σύσκεψη οργανώθηκε λίγες μόλις ώρες μετά την παραίτηση από τη Google του δρ Τζέφρι Χίντον, διακεκριμένου επιστήμονα πληροφορικής και πρωτοπόρου στην τεχνητή νοημοσύνη, ο οποίος έφυγε από τη εταιρεία προκειμένου να μπορεί να μιλάει ανοιχτά για τους κινδύνους της ανεξέλεγκτης ανάπτυξης αυτής της νέας επαναστατικής τεχνολογίας. Ο Χίντον εκφράζει την ανησυχία του για τους κινδύνους που εγκυμονούν η διάδοση της παραπληροφόρησης, η αναστάτωση στην αγορά εργασίας και η πιθανή εκμετάλλευση της νέας και τόσο προωθημένης αυτής τεχνολογίας από κακόβουλους παράγοντες και ζητά μέτρα ελέγχου «όπως συμβαίνει με τα πυρηνικά όπλα». Παράλληλα, σήμα κινδύνου άλλης τάξεως εκπέμπει ο Γιουβάλ Νώε Χαράρι για την εμφάνιση σύντομα της πρώτης θρησκείας, που θα προσελκύει πιστούς με ιερά κείμενα γραμμένα από τεχνητή νοημοσύνη, με στόχο την υποδούλωση της ανθρωπότητας. Ένα 24ωρο μετά την παραίτηση Χίντον, ο διάσημος Ισραηλινός ιστορικός και φιλόσοφος, επισήμανε στο επιστημονικό συνέδριο Frontiers Forum στην Ελβετία ότι συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ChatGPT, έχουν περάσει ένα νέο σύνορο, καθώς είναι πλέον σε θέση να χρησιμοποιούν τη γλώσσα για να διαμορφώσουν τον ανθρώπινο πολιτισμό. «Σε αντίθεση με ό,τι εικάζουν ορισμένες θεωρίες συνωμοσίας, δεν χρειάζεται πραγματικά να εμφυτευτούν τσιπ στον εγκέφαλο των ανθρώπων για τον έλεγχο ή τη χειραγώγησή τους. Επί χιλιάδες χρόνια, προφήτες και ποιητές και πολιτικοί χρησιμοποιούσαν τη γλώσσα και την αφήγηση για να χειραγωγήσουν και να ελέγξουν τους ανθρώπους και να αναδιαμορφώσουν την κοινωνία.
Τώρα η τεχνητή νοημοσύνη είναι πιθανό να είναι σε θέση να το κάνει. Και από τη στιγμή που θα μπορεί... δεν θα χρειάζεται να στείλει ρομπότ δολοφόνους για να μας πυροβολήσουν. Μπορεί να βάλει τους ανθρώπους να πατήσουν τη σκανδάλη». Ο Χαράρι πρόσφατα ένωσε τη φωνή του μαζί με εκείνη του Έλον Μασκ και του συνιδρυτή της Apple, Στιβ Βόζνιακ, ζητώντας μια πολύ πιο προσεκτική προσέγγιση αναφορικά με την τεχνητή νοημοσύνη. Ήταν μεταξύ χιλίων στελεχών τεχνολογίας και ειδικών που έγραψαν μια ανοιχτή επιστολή καλώντας όλα τα εργαστήρια τεχνητής νοημοσύνης «να σταματήσουν αμέσως για τουλάχιστον έξι μήνες την εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης πιο ισχυρών από το GPT-4». Την ίδια ώρα η Κίνα, το αντίπαλον δέος των ΗΠΑ, ανακοίνωσε σχεδόν επίσημα ότι η ανάπτυξη του ChatGPT της Microsoft στη χώρα θα επιτραπεί μόνο μετά από ενδελεχή μελέτη ειδικής επιτροπής και με την εγγύηση ότι το συγκεκριμένο σύστημα δεν θα στραφεί κατά του κράτους και του καθεστώτος. Ταυτόχρονα το Πεκίνο στηρίζει ηθικά και υλικά τις κινεζικές επιχειρήσεις που καλλιεργούν την τεχνητή νοημοσύνη και το πιθανότερο είναι ότι σύντομα θα υπάρξουν αποτελέσματα.
Η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των ασθενειών και της κλιματικής αλλαγής. Στα πανεπιστήμια και στα ερευνητικά εργαστήρια της Θεσσαλονίκης υπάρχουν πρότζεκτ ακριβώς πάνω σε αυτά τα θέματα, κάτι που μπορεί να συμβάλει στην πολυπόθητη ανάδειξη της πόλης σε καινοτομικό κέντρο. Ταυτόχρονα είναι σημαντικό να αντιμετωπιστούν πιθανοί κίνδυνοι για την κοινωνία, την εθνική ασφάλεια, την οικονομία, τη δημοκρατία. Κάθε μέρα όλο και περισσότεροι ανά τον πλανήτη ζητούν να μπουν κανόνες κι ας γνωρίζουν ότι αυτό είναι εξαιρετικά δύσκολο, εάν όχι αδύνατο. Διότι σε αντίθεση με τα πυρηνικά όπλα, που βρίσκονται στον έλεγχο κρατών και κυβερνήσεων, η τεχνητή νοημοσύνη αναπτύσσεται από ιδιωτικές εταιρείες, που δεν είναι εύκολο να ελεγχθούν. Στη σύσκεψη της Τετάρτης η Αμερικανίδα αντιπρόεδρος Κάμαλα Χάρις υπενθύμισε στους προέδρους των μεγάλων εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης, που προσκλήθηκαν στον Λευκό Οίκο, ότι έχουν «ηθικό» καθήκον να προστατέψουν την κοινωνία από ενδεχόμενους κινδύνους που τυχόν προκύψουν από αυτήν την τεχνολογία μείζονος σημασίας. Έχοντας απόλυτη συνείδηση ότι σε σημαντικό βαθμό το συγκεκριμένο παιχνίδι θα κριθεί στις ΗΠΑ, όπου βρίσκονται οι μεγάλες καινοτόμες πλανητικές εταιρείες του κλάδου, η αντιπρόεδρος ανέφερε ότι η ίδια και ο πρόεδρος Μπάιντεν, ο οποίος πέρασε για λίγο από τη συνάντηση αυτή, υποστηρίζουν την υιοθέτηση «πιθανών νέων κανονισμών» και «μιας νέας νομοθεσίας». Πέραν των ΗΠΑ πολλές δυτικές χώρες και συστήματα προβληματίζονται φανερά για το θέμα. Η Βρετανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Αυστραλία, η Ιρλανδία, το μπλοκ των G7, των πιο πλούσιων και ανεπτυγμένων χωρών του κόσμου, αλλά και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Για την Ελλάδα, στην οποία προεκλογικά τα κόμματα συζητούν για τις… μαγκιές του Κασιδιάρη, το καλάθι του Άδωνι, τη Δήμητρα του Βαρουφάκη, τη μείωση ΦΠΑ του Τσίπρα, τα επιδόματα της πανδημίας και την… αξιοπιστία των γκάλοπ, όλα αυτά δεν υπάρχουν. Τόσο απλά. Δεν συνιστούν καν ψιλά γράμματα, που ίσως κάποιοι πιο επιμελείς να μπορούσαν κάποιοι να τα διαβάσουν χρησιμοποιώντας μεγεθυντικό φακό. Μπροστά στη δυσκολία, την πολυπλοκότητα και την κρισιμότητα αυτών των θεμάτων η Αθήνα προφανώς τα έχει «εγκαταλείψει» στη θαλπωρή των Βρυξελλών. Αλλά και πάλι δεν θα έπρεπε να ξέρουμε τι μας γίνεται; Κάποτε στην Ελλάδα τα μεγάλα παγκόσμια ζητήματα απασχολούσαν κόμματα και πολιτικούς. Για παράδειγμα οι σοσιαλιστικές ιδέες ή αργότερα ο νεοφιλελευθερισμός με τις αποκρατικοποιήσεις και τις ιδιωτικοποιήσεις. Ακόμη και η ευρωπαϊκή προοπτική ή η αλλαγή της δραχμής με το ευρώ συζητήθηκαν. Έστω οι έννοιες αυτές ακούστηκαν –ενδεχομένως αποσπασματικά- σε προεκλογικές περιόδους. Υπήρξαν αντιρρήσεις, διαφωνίες, συνθήματα, συγκρούσεις, υπέρ και κατά. Σήμερα η αιχμή της παγκόσμιας συζήτησης έχει τεθεί για την Ελλάδα, τα κόμματα και τις εκλογές εκτός ημερησίας διατάξεως. Σα να είναι η χώρα «γαλατικό χωριό», που ασφαλώς δεν είναι, αλλά μετά βεβαιότητος πολλοί ανάμεσά μας θα ήθελαν να είναι.
ΥΓ. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι απολύτως βέβαιον ότι θα επηρεάσει την εργασία. Όχι απλώς τους όρους που ασκείται η εργασία από κάποιον άνθρωπο, αλλά και την ουσία του αντικειμένου της. Για το ελληνικό πολιτικό σύστημα όλα αυτά συνοψίζονται και περιορίζονται στην πλειοδοσία για την αύξηση του κατώτατου μισθού.