Ήταν κάτι σαν… πασπαρτού για πολλές κυβερνήσεις, όποτε είχαν ζόρια στο εσωτερικό, να αλλάζουν την ατζέντα της επικαιρότητας και να στρέφονται σε θέματα εξωτερικής πολιτικής. Πολλοί ίσως θυμούνται και το αμίμητο που έλεγαν ακόμη και πρωθυπουργοί «έξω πάμε καλά», δηλ. στο εξωτερικό, κι ας ήταν το αποτέλεσμα ένα τεράστιο μηδέν εις το πηλίκον. Αυτό βέβαια φαινόταν λίγο καιρό μετά, όταν γινόταν, όπως λέγαμε στα μαθηματικά, η πράξη της επαλήθευσης, αλλά η δουλειά είχε ήδη γίνει.
Η συνταγή αυτή, παρότι δεν αποδίδει συνήθως τα προσδοκώμενα, αφού τα εντός της χώρας ζητήματα είναι πάντα πιο μετρήσιμα και βιωμένα στην καθημερινότητα, φαίνεται πως εν πολλοίς ακολουθείται και στις μέρες μας. Λειτουργεί ως μια σύντομη δόση πολιτικού οξυγόνου, αλλά στο τέλος επανερχόμαστε σε αυτά που μας καίνε.
Ωστόσο, το μεγάλο ερώτημα είναι τι γίνεται όταν κι «έξω… δεν πάμε καλά». Στην εποχή μας, που οι ειδήσεις ή οι περίπου ειδήσεις τρέχουν με απίστευτες ταχύτητες τόσο στα media όσο και στα social media, η επιχείρηση «αλλαγή ατζέντας» είναι ακόμη πιο βραχύβια. Με άλλα λόγια, δεν κρατάει πολύ αυτή η κολόνια, όπως θα ήθελαν οι επικεφαλής.
Δείτε τα όσα συμβαίνουν τις τελευταίες ημέρες με τη Λιβύη κι ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά: η κυβέρνηση μέσα σε λίγα 24ωρα σήκωσε το θέμα του μεταναστευτικού – προσφυγικού τόσο ψηλά, κάτι που με ψύχραιμη ματιά, θα λέγαμε πως δεν δικαιολογείται. Το μεταναστευτικό αναμφισβήτητα είναι τεράστιο από όποια πλευρά κι αν το προσεγγίσει κανείς. Το να λέμε όμως, επικαλούμενοι και άρθρο που προβλέπεται ακόμη και στο διεθνές δίκαιο ότι «είμαστε σε πολιορκία», εκτιμώ ότι είναι υπερβολή. Οι μεταναστευτικές ροές στη χώρα μας, παρά τα μικρά διαστήματα κατά τα οποία είχαν μειωθεί, δεν σταμάτησαν ποτέ τα τελευταία χρόνια. Καθημερινές οι ειδήσεις με μετανάστες που συλλαμβάνονται με ή χωρίς τους διακινητές τους και περνούν είτε από τον Έβρο είτε από το Αιγαίο σε ελληνικό έδαφος. Τα βλέπουμε στις ανακοινώσεις τόσο της ΕΛΑΣ όσο και του Λιμενικού, βλέπουμε τις καθημερινές αναφορές τους. Τώρα όμως ξαφνικά, εστιάζουμε πομπωδώς στα όσα διαδραματίζονται καθημερινά στην Κρήτη με τις καραβιές μεταναστών που φτάνουν στα νότια του νησιού, από το Λιβυκό Πέλαγος, σαν να είναι κάτι πρωτοφανές.
Πρωτοφανές δεν είναι. Και πράγματι είναι και ενισχυμένα κατά τι τα μεταναστευτικά ρεύματα. Τι άλλαξε ξαφνικά στην αφρικανική ζώνη κι έχουμε χιλιάδες Αφρικανούς στα κρητικά παράλια; Ξέσπασαν νέοι εμφύλιοι; Άλλαξαν καθεστώτα και άρχισαν οι διώξεις; Τίποτα από όλα αυτά κι όλα μαζί ταυτοχρόνως, που όμως δεν δικαιολογούν αυξήσεις των ροών. Μήπως άλλαξε όμως κάτι στις σχέσεις μας με τη Λιβύη νούμερο 1 και με τη Λιβύη νούμερο 2; Δηλ. και με την υποτιθέμενη νόμιμη κυβέρνηση της χώρας με έδρα την Τρίπολη, αλλά και με την αντίπαλη της ανατολικής πλευράς στη Βεγγάζη. Ήταν στραβό το κλίμα, το ‘φαγε κι ο γάιδαρος. Στραβό και για μας και για την ΕΕ. Άρα λοιπόν σε πια επιτυχημένη εξωτερική πολιτική μας πάμε να στρέψουμε τα βλέμματα;
Είναι προφανές ότι στο βάθος όλων αυτών «βλέπουμε» Τουρκία, αφού η Άγκυρα σπρώχνει προς ίδιον όφελος τους Λίβυους να κάνουν τις όποιες ενέργειές τους ενάντια στο διεθνές δίκαιο. Πριν από λίγες μέρες ο στρατηγός Χαφτάρ που θέλει να γίνει… χαλίφης στη θέση του χαλίφη και αντιμάχεται εδώ και χρόνια την «κυβέρνηση» της Τρίπολης, πέταξε έξω από τη χώρα την αντιπροσωπεία της ΕΕ μαζί και τον φρέσκο δικό μας υπουργό Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνο Πλεύρη. Όσο κι αν προσπάθησαν να υποβαθμίσουν το γεγονός Βρυξέλλες κι Αθήνα, δεν τα κατάφεραν. Μας πέταξαν έξω από τη Λιβύη και με τη βοήθεια του υιού Χαφτάρ. Εμείς λειτουργήσαμε σαν το γνωστό ανέκδοτο με το τροχαίο λέγοντας «ευτυχώς που δεν πάθαμε και τίποτα». Φυσικά, δεν πρέπει να μας διαφεύγει πως επί μακρόν η Ελλάδα συντάχθηκε και υποστήριξε τον Χαφτάρ και τώρα φτάσαμε να λέμε πως ποντάραμε σε λάθος άλογο.
Όμως και η κυβέρνηση της Τρίπολης, που έχει και το υποτιθέμενο authority στη διεθνή διπλωματία, μας «πυροβολεί» ποικιλοτρόπως σε κάθε βήμα. Μια με το Τουρκολυβικό «μνημόνιο», μια με την ενίσχυση των σχέσεων της με την Άγκυρα σε οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο κι εσχάτως με την επιχειρούμενη εξαφάνιση της αιγιαλίτιδας ζώνης μας στα νότια της Κρήτης. Έστειλε σχετικούς χάρτες σε επίσημα έγγραφα στον ΟΗΕ για το θέμα καταπίνοντας την ΑΟΖ της Κρήτης. Επιχειρεί δηλ. να «φάει» τα οικόπεδα για τα οποία εμείς ανάψαμε «πράσινο φως» στην Exxon και τη Chevron, προκειμένου να αξιοποιήσουν τυχόν κοιτάσματα υδρογονανθράκων που έχει η περιοχή. Και πώς απαντούμε τώρα σε αυτό; Με πηγές του υπουργείου μας των Εξωτερικών να λένε πως δεν το επιτρέπουμε και πως αυτό είναι παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας. Δηλ. φέξε μου και γλίστρησα. Ούτε καν επίσημη ενημέρωση δεν κάναμε…
Αύριο, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, θα πραγματοποιήσει την περιβόητη επίσκεψη στην Τρίπολη, όπου θα έχει συναντήσεις με αξιωματούχους της κυβέρνησης Ντμπέιμπα και αναμένεται να εστιάσει στην ανάγκη συνεννόησης για το μεταναστευτικό, τις θαλάσσιες ζώνες, αλλά και τις διμερείς σχέσεις. Θα δούμε τι αποτελέσματα θα έχει, αλλά τα μέχρι τώρα μηνύματα δείχνουν πως τα πράγματα δεν πάνε καλά. Η Τουρκία έχει δεσμεύσει το μισό Αιγαίο για ασκήσεις κι εμείς ονειρευόμαστε πολιτικές του τύπου «ήρεμα νερά», που τελικά φαίνεται ότι δεν μας εξασφαλίζουν ούτε καλώδια για την ηλεκτρική σύνδεση Ισραήλ, Κύπρου και Ελλάδας!
Τι θέλω να πω; Όταν τα «μέσα», ΟΠΕΚΕΠΕ, ακρίβεια και τα σχετικά, θέλουμε να τα παρακάμψουμε και να στραφούμε στο «έξω πάμε καλά», θα πρέπει να έχουμε και κάπου να πατήσουμε, όχι να… παραπατήσουμε. Την ώρα που εμείς και η ΕΕ τρέχουμε πίσω από τα νταηλίκια της Τουρκίας, και το σκάνδαλο με τον ΟΠΕΚΕΠΕ διαρκώς παίρνει νέες διαστάσεις, διογκώνεται, και η ακρίβεια συνεχίζει αδικαιολόγητα να μαστιγώνει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Αυτά τα δύο ξεκάθαρα απασχολούν την τεράστια πλειοψηφία των ερωτηθέντων σε όλες τις δημοσκοπήσεις. Τα υπόλοιπα είναι απλώς… οδοντόκρεμες.