Από την πλαγιά του Προχώματος, ενός μικρού χωριού στην... «άγρια δύση» της Θεσσαλονίκης, η θέα του Αξιού ποταμού είναι εντυπωσιακή.
Ο ποταμός που έρχεται από τον βαλκανικό βορρά, είναι η αιτία για τη ραγδαία αύξηση του πρωτογενούς τομέα στην ευρύτερη περιοχή του Αγίου Αθανασίου.
Η απόδειξη δεν είναι άλλη από το ρύζι, την πλέον υδρόφιλη καλλιέργεια, η οποία ευδοκιμεί στα δυτικά του νομού, που είναι ο αδιαφιλονίκητος ηγέτης στη συγκεκριμένη παραγωγή σε πανελλήνιο επίπεδο.
Ωστόσο, αν και το νερό δείχνει να καλύπτει τις ανάγκες των αγροτών, δεν είναι αρκετό. Η κλιματική κρίση έκανε την εμφάνισή της σε μια κατά τα άλλα εύφορη περιοχή που δεν αντιμετώπισε ποτέ προβλήματα λειψυδρίας.
Όπως τονίζει στη Voria.gr ο Παναγιώτης Γκούτας, γραμματέας του Αγροτικού Συνεταιρισμού Αγίου Αθανασίου και ορυζοκαλλιεργητής, «από το φράγμα της εποχής του Κωνσταντίνου Καραμανλή δεν έχουν γίνει μεγάλα έργα για την άρδευση, αυτό που θέλουμε είναι να γίνει ένας ταμιευτήρας νερού, ώστε να μην υπάρχουν προβλήματα λειψυδρίας».
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Αξιός από άποψη κυβικών ροής νερού, είναι ο «μεγαλύτερος» ποταμός κάνοντας την περιοχή ευλογημένη. Όμως η άνοδος της παραγωγής στην περιοχή είναι συνεχής, αυξάνοντας και τις ανάγκες.
Το ποτάμι στο σημείο εισόδου στην Ελλάδα, στα σύνορα με τα Βόρεια Μακεδονία, έχει μέση ετήσια παροχή 170–190 κυβικά μέτρα ανά δευτερόλεπτο, που σε περιόδους πλημμυρών μπορεί να ανέλθει σε 300 κυβικά και σε περιόδους ξηρασίας στα 100 κυβικά.
Σύμφωνα με τον κ. Γκούτα τα πράγματα δυσκολεύουν το καλοκαίρι, αφού η ροή του νερού του ποταμού πέφτει αρκετά.
Όπως λέει χαρακτηριστικά, «εδώ παράγουμε ένα ποιοτικό προϊόν αξιοποιώντας αγροτεμάχια που ήταν παθογενή, αλατούχα και αλκαλικά. Εάν δεν ήταν ο Αξιός τα χωράφια μας θα ήταν χέρσα και δεν θα παραγόταν τίποτα. Αυτή τη στιγμή με την αξιοποίηση των νερών του ποταμού παράγουμε αποδοτικό προϊόν, ανώτερο από τα εισαγόμενα ρύζια».
Πλήρωσαν χαράτσι για έργο που δεν έγινε
Σαν να μην έφτανε αυτό, οι αγρότες της ευρύτερης περιοχής κλήθηκαν να καταβάλουν από την περασμένη χρονιά αυξημένα τέλη άρδευσης στους ΤΟΕΒ, ώστε να καλυφθούν τα λειτουργικά έξοδα των υπαλλήλων των οργανισμών εγγείων βελτιώσεων, αλλά και για την επισκευή των παλιών αντλιοστασίων στο Καλοχώρι και την κατασκευή νέου.
«Το αποτέλεσμα είναι ότι πέρασε ένας χρόνος και δεν έγινε τίποτα από έργο και από πέρυσι τα αντλιοστάσια ρίχνουν λιγότερο νερό στη θάλασσα», τονίζει ο κ. Γκούτας.
Με ανεβασμένο τζίρο και επένδυση σε εγκαταστάσεις
Στον Άγιο Αθανάσιο που κλείνει φέτος έναν αιώνα ζωής, το ρύζι είναι πια η κύρια καλλιέργεια. Η ενασχόληση με αυτό άρχισε τη δεκαετία του 1950 και έγινε πιο συστηματική το 1990.
Οι καλλιεργήσιμες εκτάσεις ξεπερνούν τα 15.000 στρέμματα, με τους ορυζώνες να καλύπτουν τα 12.000, ενώ τα υπόλοιπα είναι καλαμπόκι και σιτάρι.
Λόγω του ότι το ρύζι εξάγεται κατά 80%, τα μέλη του συνεταιρισμού εφαρμόζουν υψηλά στάνταρ ποιότητας και αυτό μεταφράζεται σε χαμηλό αποτύπωμα φυτοφαρμάκων.
Άλλωστε, η φυτοπροστασία που χρησιμοποιείται είναι πλήρως εγκεκριμένη από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ γίνεται χρήση γεωργίας ακριβείας τόσο στη λίπανση, όσο και στη ζιζανιοκτονία.
«Έχουμε τη λιγότερη δυνατή επιβάρυνση, ενώ ταυτόχρονα πετυχαίνουμε καλές αποδόσεις με εξαιρετική ποιότητα τελικού προϊόντος», σημειώνει ο κ. Γκούτας.
Όσον αφορά τους εξαγωγικούς προορισμούς του ρυζιού, η Βόρεια Ευρώπη δείχνει ενδιαφέρον για το μακρύσπερμο ρύζι, ενώ η αγορά της Μέσης Ανατολής ενδιαφέρεται για το μεσόσπερμο.
Στην ελληνική αγορά το στοίχημα είναι να καθιερωθεί η ελληνική καρολίνα τύπου gloria, που είναι ουσιαστικά ευρείας αναγνώρισης κυρίως από το πατροπαράδοτο πιάτο των γεμιστών.
Όπως λέει ο Παναγιώτης Γκούτας, επιδίωξη του συνεταιρισμού είναι η πραγματοποίηση επενδύσεων για να χαμηλώσει το κοστολόγιο και να αυξηθεί η ποιότητα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η αύξηση του τζίρου το 2024 έφτασε στο 6,28%, αναδεικνύοντας την ανοδική πορεία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο νομός Θεσσαλονίκης είναι πολύ παραγωγικός με ένα μεγάλο αστικό κέντρο δίπλα του και ως εκ τούτου η ζήτηση γης είναι πολύ υψηλή. Αυτό ανεβάζει κατά πολύ την τιμή του ενοικίου και της αγοραπωλησίας αγροτεμαχίων.
Λόγω της ανόδου του κόστους των εφοδίων ο συνεταιρισμός έχει επενδύσει στην τεχνολογία, για ακριβείς ποσότητες σε φυτοφάρμακα και λιπάσματα, αλλά και σε μεγάλες μηχανές συγκομιδής «για να προλάβουμε τον χρόνο και τον καιρό», όπως λέει ο κ. Γκούτας.
Παράλληλα ο Συνεταιρισμός, που απορροφά όλη την παραγωγή του Αγίου Αθανασίου, διαθέτει δύο συγκροτήματα ξήρανσης και αποθήκευσης με δυναμικότητα που ξεπερνά τους 10.000 τόνους.
«Προσπαθούμε να αποθηκεύουμε την παραγωγή ώστε να μην την εμπορευόμαστε την εποχή του αλωνισμού, οπότε διαμορφώνονται οι ανοιχτές τιμές, που ρίχνουν ουσιαστικά την τιμή του προϊόντος», αναφέρει ο αντιπρόεδρος του Συνεταιρισμού που πουλάει την παραγωγή απευθείας σε όλους τους μεγάλους ορυζόμυλους, συμμετέχει σε προγράμματα συμβολαιακής γεωργίας, ενώ εφαρμόζει και πρόγραμμα ιχνηλασιμότητας προϊόντος.