Η εξαγορά της εταιρείας πληροφορικής ΒΕΤΑ CAE Systems από τον αμερικάνικο όμιλο Cadence Design Systems έναντι 1,24 δισ. δολ. αποτελεί αναμφίβολα το οικονομικό γεγονός των πολλών τελευταίων χρόνων για τη Θεσσαλονίκη.
Αφενός το οικονομικό ύψος της συμφωνίας και αφετέρου ο κλάδος που δραστηριοποιείται η ελληνική εταιρεία, αλλά και η ιστορία και η εμβέλειά της, συνιστούν μοναδικό παράδειγμα στα χρονικά. Ένα αυθεντικό ορόσημο για μια περιοχή και μια οικονομία που επί δεκαετίες προσπαθεί στα λόγια να εξελιχθεί στην κατεύθυνση της νέας οικονομίας, κυρίως με κρατικές παρεμβάσεις, αλλά πενιχρά αποτελέσματα.
Όσοι γνωρίζουν το περιβάλλον της Θεσσαλονίκης αντιλαμβάνονται ότι η ΒΕΤΑ CAE Systems ανήκει στα πολύ λίγα παραδείγματα επιχειρήσεων στην περιοχή, που συνδυάζουν την εξωστρέφεια, την ανταγωνιστικότητα και ταυτόχρονα τη δραστηριοποίηση σε έναν κλάδο αιχμής, όπως είναι η πληροφορική και η ψηφιακή οικονομία. Προφανώς στην πόλη και στην ευρύτερη περιοχή υπάρχουν αρκετές επιτυχημένες επιχειρήσεις -άλλες ευρύτερα γνωστές και άλλες σχεδόν άγνωστες-, αλλά η συντριπτική τους πλειονότητα κινείται σε πιο παραδοσιακούς παραγωγικούς κλάδους, κυρίως στον τομέα της μεταποίησης. Η συγκεκριμένη λεπτομέρεια έχει τη σημασία της επειδή στη Θεσσαλονίκη η πληροφορική, η ψηφιακότητα και η καινοτομικότητα έχουν αναχθεί επισήμως σε αναπτυξιακά ζητούμενα και γι’ αυτό το κράτος παρεμβαίνει και επενδύει προκειμένου να δημιουργηθεί το απαιτούμενο περιβάλλον.
Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον -και μέχρι ενός σημείου διδακτικό- στην περίπτωση της BETA CAE Systems είναι ότι δημιουργήθηκε έξω και πέρα από τα επίσημα πλαίσια που έχουν τεθεί. Χωρίς επιδοτήσεις, χωρίς οποιαδήποτε κρατική στήριξη, χωρίς συμμετοχή σε συλλογικές πρωτοβουλίες οι μέτοχοι της εταιρείας, οι οποίοι προέρχονται από την Πολυτεχνική Σχολή της Θεσσαλονίκης, δημιούργησαν στη μέση του επιχειρηματικού πουθενά μία εταιρεία που δραστηριοποιείται σε ολόκληρο τον κόσμο, σε έναν άκρως απαιτητικό τεχνολογικά κλάδο, στον οποίο ο ανταγωνισμός προέρχεται από τις πιο προηγμένες χώρες του κόσμου. Μάλιστα, οι άνθρωποι της BETA «υποχρεώθηκαν» πριν από λίγα χρόνια, προκειμένου να κάνουν απρόσκοπτα τη δουλειά τους, να μεταφέρουν τη φορολογική έδρα της επιχείρησης στην Ελβετία. Όχι σε κάποια χώρα με χαμηλούς φορολογικούς συντελεστές, προκειμένου να γλυτώσουν οι ίδιοι φόρους, αλλά στην πιο οργανωμένη σε αυτό το επίπεδο χώρα της Ευρώπης. Τώρα πια, μετά από το mega deal με τους Αμερικάνους, που εκτός από ιλιγγιώδες μέγεθος έχει όλα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά και την αίγλη μιας δουλειάς που γίνεται στην καρδιά της «νέας οικονομίας», στην Καλιφόρνια και στον Nasdaq, μπορούμε να εικάσουμε μετά βεβαιότητος ότι η πραγματική επιχειρηματική επιτυχία στην εποχή που διανύουμε μπορεί να υπάρξει και να κατακτηθεί πέρα από οργανωτικά και υποστηρικτικά στερεότυπα. Στα οποία, όταν μιλάμε για την Ελλάδα, εμπλέκεται πάντα μέσω επιδοτήσεων, φοροαπαλλαγών, fast track διαδικασιών, παραχωρήσεων, υπερβάσεων κλπ. το γενναιόδωρο ελληνικό κράτος.
Στη Θεσσαλονίκη -εν προκειμένω- το ελληνικό κράτος έχει στηρίξει προσπάθειες προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση της «νέας» οικονομίας, χωρίς -μέχρι στιγμής- αξιοσημείωτα αποτελέσματα. Από την Αλεξάνδρεια Ζώνη Καινοτομίας, που το ίδιο ίδρυσε προ 20ετίας προκειμένου να επιταχυνθεί η δημιουργία ενός σύγχρονου επιχειρηματικού περιβάλλοντος στη Θεσσαλονίκη, μέχρι την «Τεχνόπολη», το επιχειρηματικό πάρκο του Συνδέσμου Πληροφορικής Βορείου Ελλάδος που υπάρχει από τη δεκαετία του 2000 στην ανατολική πλευρά της πόλης και παραμένει μέχρι σήμερα σχετικά αναξιοποίητο και το τεχνολογικό πάρκο 4ης Γενιάς Thess Intec που βρίσκεται υπό διαμόρφωση σε παραθαλάσσια έκταση μεταξύ του αεροδρομίου «Μακεδονία» και του δήμου Θερμαϊκού. Πρόκειται για πρωτοβουλίες που είτε συντηρεί, είτε έχει προικοδοτήσει γενναία το ελληνικό κράτος και ακόμη περιμένουμε αποτελέσματα. Όπως, όμως, αποδεικνύεται τόσο από την περίπτωση της BETA CAE Systems, αλλά και άλλων μικρότερων καινοτομικών επιχειρήσεων (start ups) που έχουν καταφέρει να διακριθούν αθόρυβα διεθνώς, όσο και από την εγκατάσταση ξένων τεχνολογικών επιχειρήσεων στη Θεσσαλονίκη, όπως η Pfizer και η Cisco, οι υποδομές μπορεί να είναι χρήσιμες, αλλά τελικά το διάβασμα της αγοράς και η ανταπόκριση στις ανάγκες της για την κάλυψη των κενών που υπάρχουν, αλλά και το σωστό επιχειρηματικό μοντέλο φτάνουν και περισσεύουν για την επιτυχία.
ΥΓ. Πέρα από το ελληνικό ενδιαφέρον και την αυτονόητη αναφορά στη Θεσσαλονίκη, η εξαγορά της BETA CAE System έναντι 1,24 δισ. δολ. από όμιλο τεχνολογίας των ΗΠΑ δείχνει μια νοοτροπία που απέχει πολύ απ' όσα ζούμε στην Ευρώπη. Στην Αμερική, στη Silicon Valley, στο Nasdaq αγοράζουν... μέλλον. Όχι απλώς την επόμενη πενταετία ή δεκαετία, αλλά πολύ περισσότερο βάθος χρόνου. Πρόκειται για κίνηση με ισχυρό συμβολισμό για όσους μπορούν όχι απλώς να τη διαβάσουν, αλλά να τη μεταφράσουν. Υπάρχουν ανάμεσά μας άνθρωποι και επιχειρήσεις που έχουν διανύσει απόσταση και ήδη βρίσκονται στο... βαθύ μέλλον. Κάπως έτσι -όπως αποδεικνύεται τις τελευταίες δεκαετίες- προχωράει ο κόσμος. Με αυτή τη νοοτροπία γεννήθηκαν η Microsoft, η Google, η Amazon, τα κοινωνικά δίκτυα, o ψηφιακός κόσμος. Την ώρα που στην Ευρώπη οι κινητοποιήσεις γίνονται για το εισόδημα των αγροτών, στην Ελλάδα συζητάμε ακόμη για το αν υπάρχει εμπορευματοποίηση (sic) της γνώσης και στη Θεσσαλονίκη πρώτο θέμα είναι τα προβλήματα στο κυκλοφοριακό, στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού σκέφτονται αλλιώς κι έχουν διαφορετικές προτεραιότητες. Το ποιος έχει λιγότερο ή περισσότερο δίκιο -διότι τίποτα δεν είναι άσπρο ή μαύρο- το δείχνει και το υπογράφει καθημερινά η ζωή.