Αν ένα έργο μείζονος σημασίας για τη Θεσσαλονίκη εξελίσσεται με εξαιρετικούς ρυθμούς, είναι αυτό της μετατροπής του πρώην στρατοπέδου Παύλου Μελά σε μητροπολιτικό πάρκο.
Θεωρώ πως όταν κάτι πηγαίνει καλά, οφείλουμε να το επισημαίνουμε και να το ενισχύουμε περαιτέρω. Πόσω μάλλον όταν έργα, όπως του Μητροπολιτικού Πάρκου Παύλου Μελά, αφορούν στην υποβαθμισμένη δυτική Θεσσαλονίκη πρωτίστως, όπου η ρύπανση και η ποιότητα ζωής δεν είναι εφάμιλλη (για πολλούς λόγους) με εκείνη της ανατολικής πλευράς του πολεοδομικού συγκροτήματος κυρίως.
Το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά συνιστά μια νίκη της τοπικής κοινωνίας, μια νίκη των κινημάτων, μια νίκη της Αυτοδιοίκησης και τελικά μια νίκη για τη Θεσσαλονίκη.
Το φθινόπωρο του 2023 η πρώτη φάση των παρεμβάσεων θα ολοκληρωθεί. Και θέλω να πιστεύω πως στη συγκεκριμένη περίπτωση, ακριβώς επειδή ακολουθήθηκαν οι αναγκαίες, επίπονες και χρονοβόρες διαδικασίες, θα επιτευχθεί και το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης. Το έργο θωρακίστηκε κοινωνικά πρώτα και ακολούθως θεσμικά, μελετητικά και οικονομικά. Αυτή είναι και η σωστή οδός για την υλοποίηση ενός έργου.
Όσα έργα ακολουθούν αυτό το δρόμο έχουν τύχη και να γίνουν εγκαίρως και να γίνουν όπως πρέπει, χωρίς υποχωρήσεις και εκπτώσεις, οι οποίες πάντα έχουν αρνητικό αντίκτυπο στο τελικό αποτέλεσμα.
Επειδή παρακολούθησα το συγκεκριμένο έργο δημοσιογραφικά από τη γέννηση της ιδέας μέχρι σήμερα, θεωρώ πως η ολοκλήρωσή του θα έχει απίστευτα μεγάλο αποτύπωμα σε όλη τη δυτική Θεσσαλονίκη.
Δεν είναι μόνον η προσθήκη πρασίνου και η δημιουργία ενός επισκέψιμου ελεύθερου δημόσιου χώρου (με διατηρημένα κάποια σημαντικά κτήρια, που αποκτούν μάλιστα χρήση, η οποία απευθύνεται σε όλους τους πολίτες), είναι συνολικά το όφελος στην ποιότητα ζωής των κατοίκων της δυτικής Θεσσαλονίκης.
Θέλω να πιστεύω πως και με τη διαπλάτυνση του εναπομείναντος τμήματος ενός χιλιομέτρου της οδού Λαγκαδά, η υπεραξία που λαμβάνει η συγκεκριμένη περιοχή δυτικά του κέντρου της Θεσσαλονίκης, είναι ανυπολόγιστη.
Για πρώτη φορά δημιουργείται ένας πόλος έλξης, ένας πόλος επισκεψιμότητας, που θα αλλάξει πλήρως την καθημερινότητα και το βιοτικό επίπεδο στην περιοχή.
Το πρώτο βήμα είχε γίνει το μακρινό πλέον 1997 με τον πολυχώρο της Μονής Λαζαριστών, κι ας μην το θυμούνται ούτε οι ντόπιοι. Η Μονή Λαζαριστών ήταν ένα βήμα πολύ μπροστά στην εποχή της για την περιοχή. Δεν συνοδεύτηκε κι από άλλες υποδομές και έργα, με αποτέλεσμα να μοιάζει με διαμάντι στη λάσπη. Το δε αποτύπωμά της αφορούσε κυρίως στον πολιτισμό όλης της Θεσσαλονίκης και για διαφορετικούς λόγους στην τοπική κοινωνία δεν άφησε και δεν αφήνει όσα περίμεναν οι κάτοικοι. Ήταν μια αποσπασματική παρέμβαση, μη ενταγμένη σε ένα συνολικό αναπτυξιακό πλαίσιο για τη δυτική Θεσσαλονίκη. Τουλάχιστον έτσι την είδα προσωπικά στην πορεία των ετών. Η προσφορά της συνολικά στη Θεσσαλονίκη και τον πολιτισμό είναι εξαιρετικά σημαντική. Δεν κατόρθωσε όμως να έχει εκείνο το κατάλληλο μίγμα, ώστε το πρόσημο να είναι θετικό και για την περιοχή στην οποία εδρεύει. Πιθανώς η περιοχή να μην ήταν έτοιμη να υποδεχτεί και να αξιοποιήσει μια τέτοια υποδομή, που ήταν πολύ μπροστά από την εποχή της.
Πλέον με τη δημιουργία και λειτουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου Παύλου Μελά η αξία και της Μονής Λαζαριστών για την τοπική κοινωνία μπορεί να φανεί και να γίνει αντιληπτή.
Η επιμονή των αρμοδίων στην περίπτωση του μητροπολιτικού πάρκου και η αφοσίωσή τους στην υλοποίηση του έργου είναι επίσης αξιομνημόνευτη. Σε λίγες περιπτώσεις η «πρώτη προτεραιότητα» είναι πραγματικά πρώτη. Στα λόγια είναι εύκολο, στην πράξη όμως υπάρχει ζήτημα, ειδικά στην Ελλάδα. Τα παραδείγματα είναι αναρίθμητα.
Δύο ζητήματα
Το Μητροπολιτικό Πάρκο Παύλου Μελά μπορεί να αποτελέσει το καλό παράδειγμα μιας μείζονος αστικής παρέμβασης για όλη τη χώρα. Το τελικό αποτέλεσμα (της πρώτης φάσης) θεωρώ πως θα δικαιώσει όσους πίστεψαν και επένδυσαν στο εγχείρημα. Αρκεί να συνοδευτεί αυτή η παρέμβαση κι από τις κατάλληλες παρεμβάσεις στον ευρύτερο χώρο. Για παράδειγμα η προσέγγιση να είναι εύκολη, η εξυπηρέτηση και παραμονή των μετακινουμένων να είναι επίσης άνετη και να έχει όλες εκείνες τις εξυπηρετήσεις, που θα δίνουν το κίνητρο στον επισκέπτη να παραμείνει και να περάσει χωρίς προβλήματα και δυσκολίες το χρόνο του εκεί.
Το επισημαίνω, διότι πολλές φορές γίνονται σημαντικά έργα πρασίνου και ελεύθερων χώρων, τα οποία είναι στολίδια στην όψη, όμως προκύπτουν προβλήματα στη χρήση. Πρέπει κάποια στιγμή να αρχίσουν και οι αρμόδιοι να σκέφτονται όπως σκέφτεται ο επισκέπτης. Κι αυτό τις περισσότερες φορές δεν γίνεται. Τα έργα φωτογραφίας και βίντεο είναι όμορφα για εκείνους που τα υλοποιούν και για εκείνους που τα βλέπουν εξ αποστάσεως. Για τους χρήστες όμως; Εκεί προκύπτουν τα ζητήματα. Εκεί έχουμε και ένα σημαντικό έλλειμμα στη χώρα μας. Κάνοντας ένα έργο πρασίνου, δεν σημαίνει ότι πρέπει να αποκλείσουμε από αυτό την επιχειρηματική δραστηριότητα και τις χρήσεις που είναι ελκυστικές και αναγκαίες για τους επισκέπτες. Εννοώ την εστίαση, τους παιδότοπους και αντίστοιχες χρήσεις, οι οποίες θα επιτρέπουν στη μέση οικογένεια να χαρεί τον χώρο. Το βουνό και το δάσος δεν έρχονται στην πόλη. Αν κάποιος επιθυμεί κάτι τέτοιο, μακριά από οποιαδήποτε επιχειρηματική εκμετάλλευση, πρέπει αναγκαστικά να μεταβεί σε βουνό ή σε δάσος κι όχι να περιμένει από ένα αστικό πάρκο να μετατραπεί σε κάτι τέτοιο. Τη μορφή της επιχειρηματικότητας και τον τρόπο που αυτή θα ασκηθεί μπορούν να την αποφασίσουν οι αρμόδιοι. Ήπιες παρεμβάσεις, που δεν θα προσβάλλουν το περιβάλλον και τη φιλοσοφία του Μητροπολιτικού Πάρκου. Μπορούν να το κάνουν, είμαι βέβαιος.
Αυτό το θέμα θα προκύψει στην πορεία του Μητροπολιτικού Πάρκου Παύλου Μελά, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης των έργων ανάπλασης.
Και το επόμενο ζήτημα είναι η συνέχιση των έργων για την ολοκλήρωση του συνόλου του σχεδιασμού για το Μητροπολιτικό Πάρκο. Διότι επαναλαμβάνω κάτι που ίσως δεν έχει γίνει συνείδηση σε όλους: Τα έργα που γίνονται σήμερα στον χώρο και θα ολοκληρωθούν το φθινόπωρο του 2023 είναι το πρώτο μέρος. Δεν ολοκληρώνουν την παρέμβαση. Και για τις υπολειπόμενες παρεμβάσεις θα πρέπει να καταβληθεί ανάλογη προσπάθεια (με κυρίαρχη την εξεύρεση χρηματοδότησης), προκειμένου να μη μείνει το όνειρο ασπρόμαυρο... Κι αυτό πρέπει να το προετοιμάσουμε από σήμερα. Για να μη φτάσουμε στο σημείο των ημιτελών παρεμβάσεων, που απαξιώνουν τελικά και περιορίζουν τις δυνατότητες και τις θετικές επιπτώσεις ενός τόσο σημαντικού έργου. Επιτέλους ας παλέψουμε όλοι μαζί σε αυτή την περίπτωση να αποκτήσουμε κάτι ολοκληρωμένο κι όχι να προσπαθούμε να μείνουμε ικανοποιημένοι από ό,τι καταφέραμε.