Η Ελλάδα της κρίσης μια... απέραντη ουρά. Το ελληνικό παράδοξο; Από τις ουρές στα ΑΤΜ, στις ουρές για ένα Balmain. Και ο παρατηρητής άναυδος, ανήμπορος να περιγράψει, πόσο μάλλον να κατανοήσει τη συμπεριφορά μας. Την ώρα που γκρινιάζουμε για την αύξηση του ΦΠΑ κατά 10% για παράδειγμα στον καφέ, που θα μας κοστίσει ημερησίως 30 λεπτά, ποδοπατούμε ο ένας τον άλλο για μισό μηνιάτικο.
Προσπάθησα να διαχειριστώ αυτή την εικόνα, που φυσικά δεν παρατηρήθηκε μόνο στην Τσιμισκή ή στην Αθήνα, αλλά σε όλο τον κόσμο, και δεν μπόρεσα. Τελικά ή είμαστε πολύ θλιβεροί ή το πρόβλημα της κρίσης δεν το ζει ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας μας.
Και μου ήρθε η απορία: Μήπως τελικά «λεφτά υπάρχουν»;
Στον υπόλοιπο κόσμο αντιλαμβάνομαι αυτόν τον «παροξυσμό» (έτσι τον χαρακτήρισαν όλα τα ΜΜΕ) των καταναλωτών. Στην Ελλάδα της κρίσης αδυνατώ ακόμη και να τον διαχειριστώ.
Θυμηθείτε και συγκρίνετε: τις ημέρες του καλοκαιριού, πριν μόλις λίγους μήνες, όταν γερόντια, συνταξιούχοι και ανήμποροι περίμεναν υπομονετικά στις ουρές των ΑΤΜ για να βγάλουν το πενηντάρικο, με τις εικόνες στα H&M της Τσιμισκή όπου δεκάδες φανομοιρούσες καλλιπάρειες επιστράτευσαν την ίδια υπομονή (μην πω και μεγαλύτερη) για να αγοράσουν κάτι από τον οίκο Balmain ώστε να μη μείνουν πίσω στην παγκόσμια μόδα.
Μια εξήγηση μπορεί να είναι το ψυχολογικό αντιστάθμισμα, η εσωτερική ισορροπία που μπορεί να προσφέρει ο καταναλωτισμός στον... βασανισμένο πολίτη. Μια άλλη εξήγηση μπορεί να είναι ότι ακόμη και μέσα στην κρίση υπάρχουν τάξεις, πολίτες, των οποίων το βαλάντιο αντέχει για να δώσει 100 ευρώ για ένα T-shirt, που κανονικά κόστιζε πολλαπλάσια χρήματα.
Όταν αυτό όμως το βάλεις στο μίξερ της σύγκρισης με την πραγματικότητα του αριθμού των ανθρώπων που κάνουν ουρά στα συσσίτια, που κάνουν ουρά σε εφορίες και άλλα γκισέ για να διακανονίσουν λογαριασμούς που δεν μπορούν να πληρώσουν, ακόμη και με τις μικρές ουρές ανθρώπων που ψάχνουν ο ένας μετά τον άλλο τον κάδο των σκουπιδιών για ένα ξεροκόμματο, ένα σφίξιμο στο στομάχι σε πιάνει.
Όπως με ενημέρωσαν καταναλώτριες που έχουν εντρυφήσει στο... άθλημα, τα συγκεκριμένα ρούχα είναι πανάκριβα και μια φορά το χρόνο ρίχνουν στα τάρταρα τις τιμές τους, ώστε να γίνουν προσεγγίσιμα κι από χαμηλότερα εισοδήματα. «Τις λαϊκές και τις φτηνιάρες», μου δημιουργήθηκε η απορία, αλλά δεν την εξέφρασα... Στην περίπτωσή μας η Balmain συνεργάστηκε με τα H&M για μια μοναδική συλλογή της... φτήνιας. Κι επειδή πρέπει να δείξω και μια κατανόηση ακόμη και στα ακατανόητα, το παράδειγμα που μου μετέφεραν για τη σπουδαιότητα του πράγματος είναι το μαλλιοτράβηγμα γνωστής αοιδού για ένα... τσίτι.
Δίπλα στο κοινωνικό φαινόμενο της ανείπωτης κρίσης που πλήττει τη Θεσσαλονίκη πρέπει να συνηθίσουμε (αν και όχι τόσο συχνό) το κοινωνικό φαινόμενο μιας άλλης κοινωνίας ανεπηρέαστης από την κρίση. Κι ας ισχυρίζονται το αντίθετο, ότι δηλαδή και αυτοί έχουν πληγεί από όσα έχουν καταστρέψει κάποιους άλλους.
Ψεύδονται πρώτα στον εαυτό τους. Κάποτε στη Θεσσαλονίκη, μια... μεροκαματιάρα μπορούσε να μπαίνει και να ακουμπάει έναν μισθό για μια τσάντα Luis Vuitton. Έστω κι αν για να την ξεπληρώσει περνούσαν 12 μήνες. Υπήρχαν ικανά έσοδα για να θρέψουν τις καταναλωτικές υπερβολές μας. Και δεν υπήρχε ακόμη η απειλή της απώλειας του μισθού, της δραστικής μείωσή του ή ακόμη χειρότερα της μακροχρόνιας ανεργίας.
Σήμερα, τα πράγματα δεν είναι έτσι για τους πολλούς. Μια... μεροκαματιάρα βγάζει από τα 1.600 ευρώ του 2009 το πολύ 700 και μια μισθωτή έχει υποστεί μια γενναία μείωση των εισοδημάτων της. Κι αυτές είναι οι τυχερές και οι τυχεροί (υπάρχει και ανδρική κολεξιόν) διότι από το 2009 μέχρι σήμερα μετράμε διαρκώς νέους –συνήθως μακροχρόνια- άνεργους...
Στις εικόνες των προηγούμενων ημερών σκέφτομαι ότι στήνεται η κατάρρευση της κοινωνικής συνοχής. Κάποια στιγμή το... μίξερ δε θα μπορέσει να μας αλέθει όλους μαζί. Θα χωρίσει ο αφρός από το ζουμί. Και η επίπλαστη σημερινή ανοχή μπορεί να μας οδηγήσει σε απέναντι πεζοδρόμια και να φέρει μια σύγκρουση και έναν διχασμό, για τον οποίο ψάξτε να βρείτε ποιος έχει την ευθύνη.
Δυο διαφορετικοί κόσμοι σήμερα ακόμη συνυπάρχουν. Αρμονικά, επειδή ακόμη υπάρχει ανοχή, αλλά με τέτοιες εικόνες η κοινωνική συνοχή προκαλείται επικίνδυνα...
Την ανισότητα την καλλιεργεί η Πολιτεία. Είτε με τις ενέργειές της, είτε με την αδιαφορία, την ολιγωρία ή την αδράνεια. Κι όσο περιμένει τις απαντήσεις από την ολισθηρή διαδρομή του κοινωνικού αυτοματισμού, τόσο η... έκρηξη θα είναι πιο μεγάλη.
Κι όλα αυτά από μια ουρά στην Τσιμισκή; Ευτυχώς ήταν για μια μέρα...