του Νίκου Σδούγγου*
Κάθε Σεπτέμβριο, η Θεσσαλονίκη γίνεται το επίκεντρο της πολιτικής ζωής, με τον Πρωθυπουργό, και φέτος, Κυριάκο Μητσοτάκη να παρουσιάζει για 7η φορά το όραμα και τα έργα που, υποτίθεται, θα αλλάξουν τη Βόρεια Ελλάδα. Όμως πόσα από όσα εξαγγέλθηκαν στις προηγούμενες ΔΕΘ έγιναν πραγματικότητα; Η απάντηση είναι απλή: πολλά μένουν στα χαρτιά, με τυμπανοκρουσίες και φωτογραφίες μόνο για τα δελτία Τύπου.
Το Flyover, που υποσχέθηκε να αποσυμφορήσει την Περιφερειακή, βρίσκεται σε εξέλιξη, αλλά συνοδεύεται από σοβαρές καθυστερήσεις και αυξημένο κόστος. Το Μετρό Θεσσαλονίκης λειτουργεί πλέον, αλλά η επέκταση προς Καλαμαριά παραμένει αβέβαιη ως προς την ημερομηνία παράδοσης – μια εξαγγελία χωρίς χρόνο υλοποίησης είναι απλώς λόγια στον αέρα.
Το νέο αντικαρκινικό νοσοκομείο ανακοινώθηκε με τυμπανοκρουσίες το 2023 αλλά και τον Αύγουστο του 2024 εγκρίθηκε το ΣΔΙΤ και το δελτίο τύπου του Υπ. Υγείας τον Ιούνιο του 2025 ανακοινώνει την έναρξη της διαγωνιστικής διαδικασίας μέσω ΣΔΙΤ. Δηλαδή μιλάμε για το ίδιο έργο εδώ και τρία χρόνια και δεν έχει μπει ούτε καρφί.
Τα αντιπλημμυρικά έργα παραμένουν στα χαρτιά, παρά τις καταστροφές που βιώνουν αγροτικές περιοχές κάθε χρόνο. Ακόμη και τα περιβόητα «τεχνολογικά hubs» που θα έκαναν τη Θεσσαλονίκη Silicon Valley των Βαλκανίων έμειναν στα δελτία Τύπου και είναι έργα εικονική πραγματικότητα ούτε κάν μακέτες. Φωτεινή εξαίρεση που προχωρά με αμείωτους ρυθμούς είναι το παιδιατρικό νοσοκομείο που είναι φυσικά δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.
Την ίδια στιγμή, η Κεντρική Μακεδονία συνεχίζει να παράγει μόλις το 13,7% του εθνικού ΑΕΠ, με κατά κεφαλήν ΑΕΠ 16.400 ευρώ, πολύ χαμηλότερο τόσο από την Αττική (23.000 ευρώ) αλλά μικρότερο και ακόμη από μικρότερες περιφέρειες όπως το Νότιο Αιγαίο. Για να μην αναφέρω ότι βρίσκεται στο μισό του Ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η ανισορροπία αυτή δεν είναι στατιστικό λάθος. Είναι αποτέλεσμα μιας κυβέρνησης που συγκεντρώνει πόρους και ευκαιρίες στην Αθήνα, αφήνοντας τη Βόρεια Ελλάδα να παλεύει με ανεκπλήρωτες υποσχέσεις και PowerPoint.
Το πρόβλημα είναι ότι κάθε ΔΕΘ ανακυκλώνει το ίδιο αφήγημα: μεγάλα έργα που θα φέρουν «ανάπτυξη». Όμως ανάπτυξη δεν είναι οι κορδέλες και οι μακέτες. Αυτά τα πράγματα μόνο σοβαρά δεν είναι ειδικά για μια κυβέρνηση που δεν εκλέχθηκε χθες αλλά κυβερνά από το 2019. Ανάπτυξη σημαίνει παραγωγή πλούτου όχι μόνο στο κέντρο αλλά και στην περιφέρεια.
Η Βόρεια Ελλάδα δεν χρειάζεται άλλες εξαγγελίες. Χρειάζεται αποκέντρωση στην παραγωγή και ένα νέο παραγωγικό μοντέλο που θα στηριχθεί στον πρωτογενή τομέα, τη μεταποίηση και την καινοτομία στην ύπαιθρο. Σήμερα, η αγροδιατροφή και η αλιεία μπορούν να γίνουν ισχυροί πυλώνες – αρκεί να υπάρχει σχέδιο. Όχι με πελατειακά δίκτυα τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ, που μοιράζουν επιδοτήσεις χωρίς στρατηγική, αλλά με επενδύσεις σε τεχνολογίες ακριβείας, καθετοποίηση παραγωγής, μικρές βιομηχανίες επεξεργασίας δίπλα στον παραγωγό.
Παράλληλα, απαιτείται ένα νέο χωροταξικό και φορολογικό πλαίσιο που να επιβραβεύει την επιχειρηματικότητα στην περιφέρεια, την τοπική μεταποίηση, την πράσινη ενέργεια σε συνδυασμό με παραγωγή τροφίμων. Χρειαζόμαστε έργα που παράγουν πλούτο και όχι επικοινωνία με πλατιά χαμόγελα σε φωτογραφίες. Έτσι χτίζεται η ανθεκτικότητα και όχι με εξαγγελίες για έργα που εγκαινιάζονται μόνο στα λόγια.
Το ΠΑΣΟΚ έκανε στο παρελθόν την αποκέντρωση πράξη και μπορεί ξανά να μετατρέψει τη Βόρεια Ελλάδα σε πρωταγωνίστρια.
Η ΔΕΘ του μέλλοντος δεν πρέπει να είναι ένα ετήσιο «πανηγύρι υποσχέσεων», αλλά το βήμα όπου παρουσιάζονται πραγματικοί απολογισμοί και στοχευμένες πολιτικές για βιώσιμη περιφερειακή ανάπτυξη. Με σχέδιο, τόλμη και συνέπεια, το ΠΑΣΟΚ θα μετατρέψει τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα σε μοχλούς ανάπτυξης και όχι σε θεατές ενός θεάτρου υποσχέσεων.
*Ο Νίκος Σδούγγος είναι πολιτικός επιστήμονας και μέλος της Κεντρικής Πολιτικής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ- Κίνημα Αλλαγής