του Χάρη Κυπριανίδη, προέδρου του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου Θεσσαλονίκης
Τα ευρήματα της πολύ ενδιαφέρουσας έρευνας του ΙΝΕ ΓΣΕΕ για την Generation Z που πρόσφατα είδαν το φως της δημοσιότητας είναι άκρως ενδιαφέροντα και ταυτόχρονα άκρως ανησυχητικά. Ευρήματα που όχι μόνο πρέπει να προβληματίσουν εκείνους που σχεδιάζουν πολιτικές και νομοθετούν αλλά να ενεργοποιήσουν γρήγορα αντανακλαστικά πριν να είναι πια πολύ αργά.
Εν ολίγοις, η έρευνα (που πραγματοποίησε η εταιρία ALCO ) δείχνει ότι η «Γενιά Ζ» οι γεννημένοι δηλαδή από το 1997 μέχρι το 2012, μια ιδιαίτερα μορφωμένη γενιά με σπουδές, πτυχία και μεταπτυχιακά, μια γενιά που συγκαταλέγεται στο ενεργό τμήμα της κοινωνίας, που αποτελεί ένα σημαντικό μέρος του εργατικού δυναμικού της χώρας μας ή θα αποτελέσει σύντομα είναι μια γενιά που ζει μέσα στην ανασφάλεια, με χαμηλούς μισθούς και περιορισμένες προοπτικές. Είναι μια γενιά που δεν αμείβεται για τις ικανότητές της, που ο μισθός δεν επαρκεί για να καλύψει το κόστος στέγασης και αναγκάζεται να ζει σε μια... εφηβεία διαρκείας στο παιδικό δωμάτιο του πατρικού, μια γενιά που δεν σχεδιάζει να κάνει οικογένεια γιατί με τα σημερινά δεδομένα δεν θα μπορέσει να την συντηρήσει.
Τα ευρήματα της έρευνας του ΙΝΕ ΓΣΕΕ είναι συγκλονιστικά. Μόλις ένας στους πέντε νέους εργαζόμενους ζει μόνος του. Το 45% των νέων εξακολουθεί να ζει με την οικογένειά του. Το 70% δηλώνει ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν για τις βασικές ανάγκες και το 62% αναγνωρίζει οικονομική εξάρτηση από τους γονείς. Επίσης, το 62% δηλώνει ότι η εργασία επηρεάζει αρνητικά την προσωπική του ζωή. Το 60% δηλώνει ότι βιώνει εξουθένωση στην εργασία του ενώ το 46% αισθάνεται ότι η δουλειά του επιβαρύνει την υγεία ή τον ύπνο του. Το 65% πιστεύει ότι δεν είναι εφικτό να δημιουργήσει οικογένεια με τις παρούσες συνθήκες εργασίας του. Το 72% των νέων εργαζομένων δηλώνει ότι δεν διαβλέπει επαγγελματικές προοπτικές στη χώρα και ένας στους δυο νέους (46%) ενδιαφέρεται να εργαστεί στο εξωτερικό. Να αφήσει δηλαδή τους γονείς του, τη σχέση του, τους φίλους του, τις συνήθειες του για να αναζητήσει μια καλύτερη τύχη εκτός Ελλάδας.
Την ώρα, που η Ελλάδα ερημώνει- ειδικά η επαρχία, ο πληθυσμός μειώνεται όπως φάνηκε και από την τελευταία απογραφή, το δημογραφικό πρόβλημα δύσκολα θα ανατραπεί, η χώρα μας κινδυνεύει από το φευγιό της νέας γενιάς.
Την ώρα δηλαδή που ακόμα οι πληγές από την μαζική φυγή εκατοντάδων χιλιάδων νέων επιστημόνων την περίοδο της οικονομικής κρίσης λόγω μνημονιακών πολιτικών είναι ακόμα ανοιχτές, βρισκόμαστε προ των πυλών ενός νέου κύματος μετανάστευσης.
Βρισκόμαστε στην κόψη του ξυραφιού και χρειάζονται άμεσα πρωτοβουλίες και ριζοσπαστικές πολιτικές.
Είναι απαραίτητη μια γενναία τόνωση της αγοράς εργασίας και ενίσχυσης της οικονομικής δυνατότητας των εργαζομένων της χώρας με παράλληλη δημιουργία πολλών νέων και καλά αμειβόμενων θέσεων εργασίας που θα δημιουργούν συνθήκες σταθερότητας και κλίμα αισιοδοξίας στις τάξεις των νέων ηλικιακά εργαζόμενων. Ταυτόχρονα πρέπει να υιοθετηθούν πολιτικές στήριξης της Περιφέρειας και ισόρροπης ανάπτυξης της με το «κέντρο» δηλαδή την Αττική με ταυτόχρονη αντιμετώπιση της ανισότητας που έχει δημιουργηθεί εδώ και δεκαετίες λόγω του Αθηνοκεντρικού κράτους.
Οι πρόσφατες ανακοινώσεις και η υπογραφή της Κοινωνικής Συμφωνίας κυβέρνησης και κοινωνικών εταίρων για την υπογραφή Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας από το 2026 είναι μια αρχή. Ωστόσο, ο δρόμος για την πλήρη επαναφορά του πλαισίου των συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας στην προ-μνημονιακή περίοδο, δηλαδή να ισχύει ό,τι ίσχυε μέχρι το 2012, είναι μακρύς. Επίσης προβληματικό αλλά σημαντικό είναι ότι στο τραπέζι των συζητήσεων δεν τέθηκε το ζήτημα της υπογραφής της Εθνικής Συλλογικής Σύμβασης μεταξύ των εθνικών κοινωνικών εταίρων.
Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι και δεν κάνουν λάθος. Λάθος κάνουν όσοι δεν τους διαβάζουν σωστά.
Ήδη είναι αργά. Αυτό είναι σίγουρο. Ας αποδεχτούμε επομένως τα νέα δεδομένα και όσοι αποφασίζουν ας κάνουν κάτι. Γιατί στο τέλος της ημέρας σημασία θα έχει το αποτέλεσμα, όχι η πρόθεση.
Τώρα όμως. Γιατί μετά θα είναι πολύ αργά.
