Με αφορμή τη σύνταξη του τεχνικού προγράμματος του δήμου Θεσσαλονίκης για το 2025, που γίνεται τους τελευταίους μήνες, και την επικείμενη διαβούλευση και ψήφισή του μέχρι το τέλος τη χρονιάς, θα ήθελα να καταθέσω στοn δημόσιο διάλογο με σχετική αρθρογραφία μια σειρά προσωπικών προτάσεων που ελπίζω να συμβάλουν εποικοδομητικά στον σχεδιασμό της τεχνικής παραγωγής του επόμενου έτους.
Σε αυτό το άρθρο θα ασχοληθώ με τα τέσσερα κατασκευαστικά προγράμματα βελτίωσης της καθημερινότητας και της επίτευξης οικιστικής και οικονομικής ανασυγκρότησης (με άλλη παρέμβαση θα αναφερθώ στα λεγόμενα «εμβληματικά» έργα), που είχαν ξεκινήσει από την προηγούμενη διοίκηση (α. αναβάθμισηw οδικής ασφάλειας, β. επεμβάσεων στις γειτονιές, γ. αναζωογόνησης εμπορικών δρόμων, δ. αναβάθμισης ηλεκτροφωτισμού) και ακολουθούσαν τις εξής βασικές κατευθυντήριες γραμμές με την παρακάτω σειρά ιεράρχησης:
- Αντιμετώπιση επειγόντων προβλημάτων οδικής ασφάλειας και αντιμετώπισης της παραβατικότητας.
- Κάλυψη μεγάλων περιοχών με τις απαραίτητες επεμβάσεις στις υποδομές τους, ταυτόχρονα σε όλες τις δημοτικές κοινότητες του Δήμου, για λόγους κοινωνικής δικαιοσύνης και ισόρροπης οικονομικής και οικιστικής ανάπτυξης.
- Μεγάλη χωρική πυκνότητα των επεμβάσεων για την εξοικονόμηση πόρων με ένταση εργασιών και οικονομία κλίμακας. Με απλά λόγια διαδοχικές σαρωτικές επεμβάσεις σε μεγάλες περιοχές τόσο με ίδια μέσα όσο και με συνδυασμό εργολαβιών και συμφωνιών πλαίσιο μέχρι να αντιμετωπισθούν όλα τα προβλήματα των υποδομών τους (πράσινο, οδόστρωμα, πεζοδρόμια, φωτισμός και αστικός εξοπλισμός). Με την ολοκλήρωση των έργων σε μια περιοχή, να γίνεται συνέχιση των επεμβάσεων στην επόμενη που γειτνιάζει μέχρι να καλυφθούν όλες οι ανάγκες. Παραδείγματα τέτοιων επεμβάσεων ήταν η ανακατασκευή των υποδομών στην 5η κοινότητα μεταξύ των οδών Π. Συνδίκα-Δελφών-Π. Αρχαιολογικού Μουσείου-Βασ. Όλγας, οι επεμβάσεις στις Άνω Τούμπα και Κάτω Τούμπα καθώς επίσης και στην περιοχή του Βαρδάρη. Η ολοκλήρωσή τους και η επέκταση των επεμβάσεων σε γειτονικές περιοχές θα πρέπει κατά τη γνώμη μου να είναι το ζητούμενο.
- Προσαρμογή της ιεράρχησης διάθεσης των απαραίτητων πόρων με βάση και το πρόσφατα εγκεκριμένο γενικό πολεοδομικό σχέδιο της πόλης και όσα προβλέπει για τις χρήσεις γης της κάθε περιοχής. Στόχος, ο συνδυασμός των δημόσιων επενδύσεων του Δήμου στις υποδομές με ιδιωτικές επενδύσεις, να οδηγήσει στην αναβάθμιση ολόκληρων περιοχών όπως π.χ. του δυτικού τομέα του Δήμου Θεσσαλονίκης.
- Ιδιαίτερη φροντίδα για τις πυκνοκατοικημένες περιοχές πέριξ του άξονα του μετρό που διαθέτουν παλαιό κτηριακό απόθεμα και μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό άξονα οικιστικής και οικονομικής αναζωογόνησης της πόλης, σε συνδυασμό με μελλοντικά προγράμματα για την ανανέωση αυτού του κτηριακού αποθέματος με σύγχρονες προβλέψεις για το μηδενικό ενεργειακό αποτύπωμά του και τις δυνατότητες δημιουργίας νέων χώρων πρασίνου και στάθμευσης.
Ενδεικτικά τώρα για το 2025, εκτός από τα έργα συνολικού προϋπολογισμού 50 εκατ. που περιλάμβανε το τεχνικό πρόγραμμα του 2024 που είχε συντάξει η προηγούμενη διοίκηση (κτηριακό συγκρότημα στους πρώην σταύλους Παπάφη, 10 εμπορικοί δρόμοι, αναβάθμιση οδικής ασφάλειας κ.ά.) και θα συνεχισθούν και την επόμενη χρονιά, μπορούν να ενταχθούν νέα έργα όπως:
- Η ανάπλαση της περιοχής που περικλείεται μεταξύ των οδών Ολύνθου-Διαγόρα-Γρ. Λαμπράκη και του ρέματος Παυσιλύπου (με σκοπό μελλοντικά να ολοκληρωθεί η επέμβαση μέχρι τα όρια του Δήμου Πυλαίας).
- Επεμβάσεις στην περιοχή μεταξύ των οδών Ανατολικής Θράκης- και Αλ. Παπαναστασίου.
- Επεμβάσεις στην περιοχή πέριξ των οδών Δελφών και Λ. Στρατού, από την Π. Αρχαιολογικού Μουσείου μέχρι την Καυτανζόγλου.
- Η ανάπλαση των οδών γύρω από τον Ι.Ν. Αγ. Πάντων και την πλατεία Δημοκρατίας
- Η αναβάθμιση του οδικού δικτύου και η δημιουργία δημοτικών χώρων στάθμευσης, γύρω από τον τερματικό σταθμό του μετρό της Ν. Ελβετίας που θα δεχθεί μεγάλες κυκλοφοριακές πιέσεις μετά την έναρξη λειτουργίας του μέσου μαζικής μεταφοράς.
Οι απαραίτητοι πόροι για τα παραπάνω έργα μπορούν να προέλθουν από το ΕΣΠΑ, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, τα ανταποδοτικά τέλη στάθμευσης και ηλεκτροφωτισμού καθώς επίσης και από ιδίους πόρους του Δήμου. Σε ορισμένες περιπτώσεις και από ιδιωτικά κεφάλαια μέσω συμβάσεων παραχώρησης ή δημοσίων συμβάσεων μελέτης-κατασκευής. Παράλληλα θα πρέπει να ζητηθεί έκτακτη χρηματοδότηση από το Υπουργείο Εσωτερικών για την αναβάθμιση του οδικού δικτύου του Δήμου Θεσσαλονίκης, που δέχεται μεγάλη επιβάρυνση λόγω της αύξησης της διαμπερούς κυκλοφορίας που είναι επακόλουθο των έργων κατασκευής του Flyover.
Επειδή όμως ο μακροχρόνιος σχεδιασμός απαιτεί ευελιξία στη χρηματοδότηση αλλά και στην υλοποίησή του, προτείνω να γίνει ο συνδυασμός εφαρμογής των συμφωνιών πλαίσιο εκτέλεσης έργων, με τη σύναψη δανειακής σύμβασης με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Οι μεν συμφωνίες πλαίσιο δίνουν στον Δήμο τη δυνατότητα και την ευελιξία να επενδύσει κάθε χρονιά μέχρι το ποσό που έχει τη δυνατότητα ανάλογα με τις ανάγκες του με παράλληλη μείωση του διοικητικού κόστους, ενώ η δανειακή σύμβαση μπορεί να αποτελέσει το χρηματοδοτικό εργαλείο που μπορεί να αντικαθίσταται ανά πάσα στιγμή από πόρους που οφείλει να διεκδικεί και να εξασφαλίζει ο Δήμος από Εθνικά και Ευρωπαϊκά Προγράμματα για την αναβάθμιση των υποδομών του.
*Ο Δημήτρης Μήτρου είναι τοπογράφος μηχανικός και διετέλεσε επί σειρά ετών μέλος της διοίκησης του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδος-Τμήματος Κεντρικής Μακεδονίας, καθώς επίσης και τεχνικός σύμβουλος του πρώην δημάρχου Θεσσαλονίκης Κωνσταντίνου Ζέρβα.