Γκρέμισ’ τα, γκρέμισ’ τα όλα πια.
Γκρέμισ’ τα, γκρέμισ’ τα, σκληρή καρδιά.
Αφού όλα αρχίσανε στραβά. (Πίτσα Παπαδοπούλου)
Ο πρωθυπουργός ήλθε, εκτόπισε την απόφασή του για τη Δ.Ε.Θ., η οποία ανεμένετο από τους πιστούς του ως θέσφατο, στο περιθώριο της ομιλίας του, εκφώνησε, τελικά, έναν πυθικό χρησμό 164 λέξεων και απήλθε.
Τι έτρεξε κι ήρθαν όλα άνω κάτω;
Ο Κ. Μητσοτάκης μέτρησε τα κόζια του με κριτήρια τα αδιέξοδα της φαραωνικής ανάπλασης και, κυρίως, το πολιτικό κόστος από τις αυξανόμενες αντιδράσεις της κοινωνίας, της αυτοδιοίκησης, της επιστημονικής κοινότητας, με αιχμή του δόρατος την αύξουσα συγκέντρωση υπογραφών για τη διενέργεια δημοψηφίσματος. Έπραξε, λοιπόν, με το εξής πολιτικάντικο σκεπτικό:
1. «Πέτα από πάνω σου το πρόβλημα «Δ.Ε.Θ.» στα γρήγορα! Σαν πολύ με απασχόλησαν οι Θεσσαλονικείς και κινδυνεύω, με την ανικανότητά των δικών μου, να μου χαλάσουν την παράσταση των εγκαινίων, όπου θα μοιράσω εκατομμύρια με τη σέσουλα προσδοκώντας καλύτερες δημοσκοπήσεις».
2. «Βρες αποδιοπομπαίους τράγους για το πολιτικό κόστος αλλά στήριξε τον δήμαρχο, που ευθυγραμμίζεται πάντα με τις κυβερνητικές επιλογές. Αφού τα συμφωνήσαμε, επίτρεψέ του να λέει ότι το νέο σχέδιο ήταν τάχα αποτέλεσμα της δικής του «πίεσης». Και όντως, πριν αλέκτορα λαλήσαι άπαξ, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης ύμνησε τις επιλογές Μητσοτάκη ως «δικαίωση» της δικής του «διαπραγμάτευσης».
Και τώρα, τι;
Ξήλωσε, λοιπόν, ο πρωθυπουργός το καταστροφικό και πανάκριβο real estate project αφήνοντας πίσω του ένα σωρό ορφανά και έκθετα: Τοπικό πολιτικό προσωπικό, Υπερταμείο, διοικήσεις Δ.Ε.Θ., Τ.Ε.Ε./ΚΜ, επιμελητηρίων και έναν εσμό οσφυοκαμπτών, που -πλην εξαιρέσεων- προπαγάνδιζαν απροκάλυπτα τις κυβερνητικές επιλογές κατασυκοφαντώντας τις διαφορετικές απόψεις ως «ακραίες» και «αντιαναπτυξιακές».
Εντάξει, ξήλωσε άχρηστα κτήρια και ανίκανα πρόσωπα. Έβαλε, όμως, κάτι στη θέση τους; Κουβάλησε, μήπως, τεχνοκράτες να εξηγήσουν το νέο σχέδιο; Έφερε στις αποσκευές του καινούργια επιχειρηματικά πλάνα, μελέτες βιωσιμότητας, πολεοδομικά ή, έστω, υποτυπώδη αρχιτεκτονικά σχέδια; Διευκρίνισε την αινιγματική διατύπωση «επέκταση πρασίνου» ή απέφυγε εντέχνως να χρησιμοποιήσει τον «τζιζ» όρο «Μητροπολιτικό πάρκο»; Μήπως ανακοίνωσε δεσμεύσεις και χρονοδιαγράμματα; Ούτε λέξη!
Η κατηφόρα η μεγάλη…
Η, σχεδόν κατ’ όνομα πλέον, «Διεθνής» Έκθεση Θεσσαλονίκης, κατά κοινή ομολογία, χάνει συνεχώς εκθεσιακό μερίδιο, ανίκανη να αντιμετωπίσει τον εσωτερικό και διεθνή ανταγωνισμό. Δραστηριότητες και εκθέτες κατηφορίζουν στη Δ.Ε.Θ. Παιανίας, σε ιδιωτικές εγκαταστάσεις ή εκτός Ελλάδας. Φέτος, μάλιστα, δεν έπεισε καμιά χώρα να δεχτεί να είναι τιμώμενη, ενώ επιχειρεί απεγνωσμένα να καλύψει με Ρουβά και Πάολα τη χασούρα συγκαταμετρώντας στους «επισκέπτες» τις χιλιάδες του κοινού τους!
Από πού κι ως πού, η απροσδιόριστη ανακαίνιση του μαγαζιού θα φέρει από μόνη της καινούργιους πελάτες; Πόσες και ποιες εκθεσιακές δραστηριότητες θα μπορεί να υποστηρίξει η νέα Δ.Ε.Θ., και μάλιστα με συρρικνωμένο το σημερινό εκθεσιακό εμβαδόν της κατά 50%; Ουδείς γνωρίζει, διότι ουδείς μελέτησε!
Η ανακοινωθείσα συνέχιση «της διαχείρισης του έργου από το Υπερταμείο» τι θα αλλάξει σε σχέση με τις μέχρι σήμερα αποτυχημένες επιλογές του;
Θα ακυρωθεί το ισχύον Προεδρικό Διάταγμα, που εκκρεμοδικεί στο ΣτΕ, καθώς επιτρέπει «αστικές χρήσεις γης» στο οικόπεδο-φιλέτο της Δ.Ε.Θ., ενώ δεν προβλέπει πουθενά τις χρήσεις «πάρκο-υψηλό πράσινο»; Αυτό οδήγησε στην ανεξέλεγκτη δόμηση του καταρρεύσαντος σχεδίου και στα εμπορικά κέντρα με πανάκριβα μαγαζιά λιανικής πώλησης, ευθύ πλήγμα στη φθίνουσα επιχειρηματικότητα της πόλης. Αν δεν ακυρωθεί, τι εγγυάται ότι το real estate δεν θα επανέλθει με τη δικαιολογία «δε βγαίνουμε οικονομικά»;
Η άλλη πρόταση
Αν πράγματι άκουγε ο πρωθυπουργός τις ενστάσεις της τοπικής κοινωνίας, όπως δήλωσε, θα είχε κάτι παραπάνω να πει. Γιατί υπάρχει κατατεθειμένη, η εναλλακτική πρόταση για «διπλή λύση», η οποία αποτυπώνεται συνοπτικά στο ερώτημα της «Οργανωτικής Επιτροπής του Δημοψηφίσματος». Συγκέντρωσε ήδη πάνω από 80% των απαιτούμενων 23.000 υπογραφών, που καθιστούν υποχρεωτική εκ του νόμου την έκφραση γνώμης των πολιτών μέσω της διενέργειας δημοψηφίσματος. Θα μπορούσε, βέβαια, να το προκηρύξει η διοίκηση του δήμου εύκολα και δημοκρατικά. Αρνήθηκε, χαρακτηρίζοντας το νόμιμο δικαίωμα των δημοτών ως «επαναστατική γυμναστική»:
«Συμφωνείτε το εκθεσιακό κέντρο της ΔΕΘ να μετατραπεί με αποκλειστικά δημόσια χρηματοδότηση σε Μητροπολιτικό Πάρκο υψηλού πρασίνου, πολιτισμού και άθλησης, χωρίς νέες κατασκευές, και ταυτόχρονα (α) να διατηρηθούν μόνο τα περίπτερα με θεσμικά αποδεδειγμένη ιστορική αξία και μνήμη, ώστε να αποκατασταθούν και να φιλοξενούν ήπιες εκθεσιακές και πολιτιστικές δραστηριότητες, και (β) οι μεγάλες εκθέσεις να μεταφερθούν σε νέες εγκαταστάσεις σε δημόσια έκταση στη Σίνδο;».
Δεν χρειάζεται καθόλου να κατασκευαστεί νέο, τεράστιο κτήριο 30.000 τ.μ. προκειμένου να φιλοξενήσει δραστηριότητες παρόμοιες με αυτές τις οποίες μπορούν να εξυπηρετήσουν τα υπό κατεδάφιση σημαντικά κτήρια. Μαζί τους κατεδαφίζεται η πολιτισμική, αρχιτεκτονική μνήμη της πόλης, ενώ θα επανακτούσαν ταχύτερα και φτηνότερα την παλαιά αίγλη και λειτουργικότητά τους.
Το δημόσιας ιδιοκτησίας 900 στρεμμάτων πανεπιστημιακό αγρόκτημα στη Σίνδο, για το οποίο ο πρύτανης του ΔΙΠΑΕ δήλωσε απερίφραστα (10/7/25) ότι είναι διαθέσιμο «οποιαδήποτε στιγμή η κυβέρνηση κρίνει ότι απαιτείται», είναι εκεί και απέχει μόλις 15 λεπτά από το κέντρο της πόλης. Η εθνική οδός είναι εκεί για πρόσβαση και μεταφορές, η λειτουργία προαστιακού σιδηρόδρομου επιταχύνεται, το μετρό ακολουθεί, έστω και αργότερα. Κι αυτή την απτή δυνατότητα, ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης εξακολουθεί να κάνει ότι δεν τη βλέπει, ότι δεν υπάρχει!
Οι ταυτόχρονες εργασίες της ανάπλασης της Δ.Ε.Θ. και της μετεγκατάστασης στη Σίνδο εξοικονομούν χρόνο και δαπάνες: Κατεδαφίζονται λιγότερα κτήρια, μειώνονται οι χρόνοι κατασκευής υποδομών, λιγοστεύει η σκόνη, τα μπάζα, ο θόρυβος, η ταλαιπωρία των κατοίκων, ιδιαίτερα των ευάλωτων.
Η δίκαιη και ισόρροπη ανάπτυξη της ευρύτερης Θεσσαλονίκης κάνει ένα βήμα, που βελτιώνει το ισοζύγιο υπέρ της δυτικής περιοχής της, της υποβαθμισμένης ως χώρου ρυπογόνων και ανεπιθύμητων εγκαταστάσεων και δραστηριοτήτων.
Και, τελευταίο, αλλά μακράν το σπουδαιότερο: Καθίσταται δυνατή η δημιουργία Μητροπολιτικού πάρκου με ενιαίο υψηλό πράσινο, σωτήρια ανάσα και αναψυχή στην εξουθενωμένη πόλη της Θεσσαλονίκης και με χώμα αντί τσιμέντου, ασπίδα στα πλημμυρικά φαινόμενα της κλιματικής κρίσης που βρίσκεται ήδη εδώ.
- Για ποια Δ.Ε.Θ., για ποια Θεσσαλονίκη μιλάμε, λοιπόν;
* Ο Νίκος Φωτίου είναι τέως αντιδήμαρχος Δήμου Θεσσαλονίκης